JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho ngai òr 25/12, Mpồl Đảng Gơnuar ala mat dà lơgar neh yal cồng nha đùh sră pin dờn tus mờ 57 nă kuang bàng at ală gơnuar broă jăt jơnau cih sồ 262 bơh Gah Gùng dră bal dà lơgar dê. Đơs lài mờ tu\ Mpồl Đảng Gơnuar ala mat dà lơgar bơyai lơh đùh sră pin dờn, ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnuar ala mat dà lơgar đơs niam ngan broă rcăng đùh sră pin dờn. Ồng Nguyễn Sinh Hùng đơs loh: broă đùh sră pin dờn nàng tơl nă kuang bàng geh đùh sră pin dờn sền sơ wì wơl cồng nha mu\t lơh broă lơh geh jàu. Bơh dơ\ đùh sră do, ală kuang bàng geh sră pin dờn uă geh pơn jăt tai brồ guh ală cồng nha neh lơh geh, ai ală kuang bàng geh sră pin dờn ờ uă, geh lơh ngan jơh nùs uă rlau tai nàng lơh gơs kơ nòl broă geh jàu. Do la dơ\ sơn rờp, Mpồl Đảng Gơnuar ala mat dà lơgar bơyai lơh đùh sră pin dờn tus mờ ală gơnuar broă đơng lam gam lơh broă tàm Mpồl Đảng. Broă đùh sră pin dờn geh lơh ờs mờng pah dơ\ tàm nam dơ\ pe bơh tơngai lơh broă Pơrjum dờng Mpồl Đảng Gơnuar ala mat dà lơgar dê.

Mho mang òr 25/12, tàm Gơlang kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh geh dơ\ tìp mat 63 mpồl lơh sa ka\ bro geh khà jờng sơnđan mat phan dà lơgar nam 2014. Ồng đơs tờm ala\ cồng nha bơh ala\ mpồl lơh sa geh sơnđan mat phan dà lơgar mờ bơnga\ pơlam mờ ala mat jak geh la bơr nàng ja\ kuơ màng tàm bơtàu tơngguh dà lơgar. Tam pà bè ala\ cồng nha tàm broa\ ka\ bro mờ lơh geh mat phan, ala\ cau ala mat geh đơs ngan la lơh geh mat sơnđan neh kan mờ gàr gơ slơ kan ngan rlau jơh. Nàng geh ơm kơljap tàm drà ka\ bro bal mờ lơh ngan bơh tơl mpồl lơh sa ka\ bro, ala\ cau ala mat kơp kờ` Đảng, Dà lơgar sền gròi bơsong mo ala\ kal ke gam gơ kòl tàm broa\ lơh, tơlik mo broa\ lơh dong kờl ala\ mpồl lơh sa ka\ bro sơnđan mat phan dà lơgar mờ ai sơnđan do bơh dà lơgar geh tơlik tac tus  gùt dunia.

 Nam 2015, gah lơh broă sa sươn sre kờn pal tơnguh jơnhoa cồng nha atbồ Dà lơgar, pơn jăt tai brồ guh cồng nha lơh geh mờ lơh geh bơta tam gơl pràn kơldăng tàm rơndăp tăp sèng gah lơh broă sa sươn sre gơ jăt bal mờ bơ\t bơtàu bòn lơgar pa. Ồng Hoàng Trung Hải kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnuar atbồ hờđang rlau jơh dà lơgar đơs tờm tàm dơ\ pơrjum pờ tơn tàm internet mu\t lơh kơ nòl broă nam 2015 bơh gah lơh broă sa sươn sre dê, geh lơh drim òr 25/12, tàm Hà Nội. Đơs tàm dơ\ pơrjum, ồng Hoàng Trung Hải đơs tờm, tơngai tus, gah lơh broă sa sươn sre kờn pal pơn jăt tai lơh geh bơta tam gơl pràn kơldăng tàm tu\ mu\t lơh rơndăp tăp sèng wơl gah lơh broă sa sươn sre jăt gùng tơnguh jơnhoa bơta niam mờ bơtàu tơnguh kơ\ kơl jăp, gơ jăt bal mờ bơ\t bơtàu bòn lơgar pa. Ồng Hoàng Trung Hải đơs tờm, ală cồng nha lơh geh uă ngan tàm nam 2014 ngan là bơnàng jă bơtàu tơnguh pràn gah lơh broă sa sươn sre tàm nam 2015- nam tàm gùl lơh tờm tàm broă mu\t lơh broă rơndăp lơh 5 nam pơn jăt tai, wèt tus mu\t lơh ală kơ nòl broă bè bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre mờ bòn lơgar mờ Pơrjum dờng Đảng dơ\ 11 neh ai tơlik.

Drim òr 25/12, mpồl lơh broa\ bơh Mpồl đơng lam Tây Nguyên bơh ồng Trịnh Xuân Hoà kuang jat jơng atbồ mpồl đơng lam lơh kuang lam bồ neh tus lơh broa\ mờ anih duh broa\ làng bol càr Dak Lak bè bơta bơtàu tơnguh mpồl  cau lơh broa\ la cau kuang, cau lơh broa\ sa pria\ nhai dà lơgar, cau lơh broa\ dà lơgar la kòn cau tàm rài pa. Tơnjơh dơ\ tus lơh broa\,  ồng Trịnh Xuân Hoà  cih dờp ala\ cồng nha lơh geh mờ  geh jơnau sồr, anih duh duh broa\ làng bol càr Dak Lak kờ` pal tơr gùm, lơh gơs broa\ lơh. Mơ kung geh sồr, càr kờ` pal bơtàu tơngguh rlau tai khà cau kuang,  cau lơh broa\ sa pria\ nhai,  cau lơh broa\ dà lơgar la kòn cau di pal mờ bơta geh  mùl màl tàm càr, mpồl, sền kuơ broa\ lơh bơto bơtê, bơtàu tơngguh git wa\,  bơta chài broa\ lơh cau kuang, cau lơh broa\ sa pria\ nhai dà lơgar, cau lơh broa\ dà lơgar la kòn cau, tơngguh broa\ lòt sền, tơnjơh bơh mùl màl, ai bơta mờng.

Ngai òr 25/12, Mpồl đơng lam Đảng càr Dak Nông bơyai lơh Cribơyai “Tơnguh jơnhoa cồng nha ngui ù tàm broă lơh sa sươn sre tàm ù tiah càr Dak Nông”. Tàm dơ\ cri bơyai, ală kuang bàng neh yal ală jơnau cih tă pơ gồp jơnau đơs, cri bơyai, mờ cih dờp ală cồng nha bơh sơn rờp tàm ală tu\ mu\t ngui ù tiah nàng tam uă tờm chi tam, ròng uă phan ròng pơ gồp bơnah bơtàu tơnguh lơh sa-mpồl bơtiàn bơh càr dê. Mơya, uă bơta pràn, bơta jak bè ù tiah kung gam ờ hềt ngui geh cồng nha sơl. Broă ngui ù tiah bơh càr dê kung gam pơhì pơhà sơl, ờ hềt mùl màl di jơnau kờ`, uă tờm chi tam bè kơphe, tiêu, kau su, geh tam dùl bă ur ar tàm ală bă ù ờ niam; broă đòm jăt ală bơta jak chài pa tàm broă lơh sa gam dùl e\t mờ rah rài, mìng geh tàm broă pơlam lơh lơm....

Tơnơ\ mờ 5 ngai lơh geh mờ ua\ ngan  broa\ lơh ngồr ung, mang òr 25/12, poh lơh broa\ chài rgơi ce Lâm Đồng dơ\ V nam 2014 neh tơnjơh tàm [òn dờng Dà Làc. Mờ sơnđan “Mang ce tiah kơh bơnơm” jơnhua lơh tơnjơh poh lơh broa\ chài rgơi ce Lâm Đồng dơ\ 5 nam 2014 neh geh lơh bềng bơta gơ klo\ gơ crà mờ bơta niam ngan. Đơs tu\ tơnjơh, ồng Bùi Thắng kuang atbồ anih duh broa\ làng bol [òn dờng Bảo Lộc đơs tờm, Poh  lơh broa\ chài rgơi ce Lâm Đồng dơ\ V mờ 5 broa\ lơh tờm mờ 11 broa\ lơh  lơh jat bal neh geh lơh niam ngan, gơ hòi gơjà ngan mờ cèng geh cồng nha ngan ngồn. Bơh hơ\, nàng tơngguh broa\ lơh yal tơnggit nhơl chờ, yal  tơnggit mat phan ce B’Lào pơnrơ ngan, mơ kung geh yal tus mờ cau nac nhơl chờ ala\ broa\ lơh pràn  bơhìan bơh  [òn dờng, hơ\ la  lơh gơs, bơceh lơh mờ ka\ bro ce.

Tàm nam 2014, Rơndăp broă lơh lơh broă sa sươn sre, cau lơh broă sa mờ bòn lơgar càr Ninh Thuận neh dong kờl bè bơta chài mờ kòn sơntìl ai ală hìu tus bal lơh ală broă lơh, bè: neh pà 230 nơm kơn rồ me, 52 nơm kơn rồ dam, 74 nơm be, 56 nơm belàt…Jơh ală hìu geh pà kòn sơntìl là tàm ală ntum kơh bơnơm, tiah làng bol kòn cau uă kal ke. Tơ nơ\ dùl nam mu\t lơh broă lơh tơnguh khà priă lơh geh bơh ală broă ròng kơn rồ, be, belàt, sur kòn cau, plai táo, plai nho mờ prìt, bơh sơn rờp neh geh ală broă lơh bơtàu tơnguh gơtùi pin dờn ngan, mơya, broă lơh tàm tơngai sơn rờp mìng gơ jăt bơta bơto pơlam lài. Nàng kờ` bơtàu tơnguh geh broă lơh sa ai cau rbah in, tàm nam 2015, càr Ninh Thuận geh broă lơh dong kờl ai ală hìu tus bal lơh broă tàm mpồl dipal, nàng rề ơnàng lơh uă, sền dờng màng mờ lơh pràn lơh bal mờ ală mpồl lơh sa kă bro, ală drà tờm, ală hìu ràng tăc phan yal tơngit phan bơna nàng tơnguh jơnhoa ală priă lơh geh bơh broă lơh sa dùl bă kơ\ kơl jăp.

Mho òr 25/12 tàm Hà Nội, mpồl cau chài tam ya Việt Nam neh jàu 120 tơlak pria\ nàng kờ` dong ai tus ala\ cau ling gam lơh broa\ tàm bồt dà lềng bơh 2 bồt dờng Hoàng Sa mờ Trường Sa. Mò Trương Thị Ngọc Ánh kuang jat jơng at bồ anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam neh wa\ mpồl. Tàm bùi wa\,  mò Chu Thúy Quỳnh  kuang atbồ mpồl cau chài tam ya Việt Nam ai git: Do la nùs nhơm bơh làng bol, ngan la bơh mpồl cau chaà tam ya Việt Nam  jàu  tus anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar Việt Nam pơyua tus ala\ cau ling gam lơh broa\  sền gàr gơnoar  tờm 2 bồt dà lềng dờng la Trường Sa, Hoàng Sa  bơh Việt Nam dê. Pria\ do neh geh cau tàm mpồl cau chài tam ya Việt Nam pơyua bơh đah jum dà lơgar, bơh Tây Bắc tus, ala\ cau chài geh  pơn yờ ngan geh dờp khà jờng Hồ Chí Minh, ala\ cau chài tam ya mờ gơp bơyô tàm mpồl ta\ geh.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Gơnuar ala mat dà lơgar Ukraine pa do, ring bal rơndăp lơh adăt săng kơrnuat ờ lơh bal broă ling klàng bơh lơgar do dê, pờ gùng ai jơnau digơlan mu\t bal tàm ală mpồl tam klăc ling klàng bè Mpồl tam klăc ling klàng đah tô Đại Tây Dương-NATO tàm tơngai tus do in. Kơrnuat do bơh lơgar Ukraine dê gam lơh bơta git gơp đah Nga mờ ală lơgar tàm tiah đah măt tơngai mu\t plai ù gơbàn ờ niam ngan rlau jơh kờp bơh tơ nơ\ dơ\ tàm gơ jran\, mờ broă lơgar Nga đơs lài geh tơn jơh jơh ală bơta git gơp mờ NATO dilah Ukraine mu\t bal tàm mpồl tam klăc ling klàng do.

Ngai òr 25/12, ồng Joachim Gauck kuang atbồ lơgar Đức neh hòi jà làng bol lơgar do pờ ơnàng guàng tê nàng dờp rò ala\ cau tus dô pleh tus tàm do  tài dô bơh tam lơh mờ tam pù pờng. Bơh hơ\,  ồng Joachim Gauck kơp kờ` làng bol lơgar Đức sang te\ bơta tam cah is jơi bơtìan gam gơbàn dùl srơh  sơndra\ cau tus kis geh đơs pơnrơ pa do.  Khà cau geh tus kis tàm lơgar Đức kờp bơh bồ sơnam tus tu\ do neh tus di 200 rbô na\ cau, hơ\ la geh tus 2 dơ\ pơndrờm mờ nam lài mờ ua\ tus 4 dơ\ pơndrờm mờ nam 2012. Đức kung la lơgar geh dờp geh ua\ cau  tus ơm ing dô pleh bơh Syria mờ Iraq rlau mờ lơgar lơi tàm ala\ lơgar đah mat tơngai mut plai ù.

 Cau pơlam đơs bơh Anih duh broă bơceh cih sơnua boh lam lơgar Thái Lan dê la ồng Khamnoon Sitthisaman, ngai òr 25/12, pà gi\t: Anih duh broă do neh ring bal lời Gơnuar ala mat kơnă dà lơgar lơgar Thái Lan mìng geh pơgăp 200 nă kuang bàng. Ală kuang bàng do geh săc rơ wah bơh ală anih lơh broă sră pơ àr, lơh broă ai ngui adăt boh lam mờ lơh jăt adăt boh lam, kung bè cau ătbồ ală mpồl lơh broă mpồl bơtiàn mờ gah broă lơh. Ală kuang ala mat gơnuar ala mat kơnă dà lơgar geh jàu gơnuar dan lơh adăt, tơn jơh at gơnuar broă Kuang gơs gơnăp gơnuar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar, Kuang atbồ Gah broă lơh tàm gơnuar atbồ lơgar mờ ală kuăng bàng tàm Gơnuar ala mat dà lơgar, kung bè gơnuar sền sơ wì rài kis hìu bơnhă bơh Kuang gơs gơnăp gơnuar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar mờ ală kuang bàng gơnuar atbồ lơgar, lài mờ tu\ khi ngan ngồn geh bơtau ki\ pồ.

Ngai òr 25/12, ala\ cau geh phàu Al Shabab tàm Somali neh bơyai lơh dùl dơ\ sò tơm tàm dùl pôs ling tờm bơh ala\ cau ling bơh mpồl tam klac châu Phi geh anih lơh broa\ tàm càr lơgar Mogadishu. Gah  bao\ tàm [òn lơgar geh lam jơnau bơh ờ ua\ cau sền go\ ngan  ai git, khi neh klo ntas bơrtoh dờng mờ phàu  dờng geh cuh bơh pôs ling bơh mpồl tam klac châu Phi rềp mờ blàng rơndeh  par tàm càr lơgar Mogadishu. Tàm tu\ hơ\, ala\ gah ai tơnggit jơnau AFP mờ Reuters geh lam jơnau bơh ồng Ali Houmed cau pơlam đơs bơh mpồl ling tam klac bal châu Phi ai git,  dơ\ tam lơh gam geh gơbàn. Al Shabab neh dờp kơnòk bè dơ\ sò tơm do mờ đơs, ờ ua\ cau geh phàu ling lềng neh mut tus tàm dơlam pôs do.

 Cau lam bồ Mpồl ling sền gàr bơta ngăp lơngai bơh Anih duh broă dunia dê tàm lơgar Liberia, la ồng Karin Landgren, tàm ngai òr nao 24/12, sồr ngan làng bol lơgar Liberia pal kơrhia rlau tai tàm broă rcăng sơndră bơta lơh bơ tờp bơh kòp virus ebola dê tu\ tàm tơrgùm să gal tìp măt mờ gơ\p bơ yô halà cau pròc mhàm tờm tàm ală ngai ơm rlô, ngai chờ. Jơnau hòi jà do, geh yal tơ nơ\ tu\ geh tai dùl nă ling tàm Mpồl ling sền gàr bơta ngăp lơngai anih duh broă dunia dê geh git bơ tờp mờ kòp virus ebola tàm dà lơgar do. Do là cau dơ\ 4 bơh anih duh broă dunia dê gơtìp bơ tờp kòp ngòt rơ ngơ\t do tàm lơgar Liberia.