JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Ngai òr 26/6, tàm Hà Nội, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam đảng dà lơgar, lơh broă mờ mpồl lơh broă sùm mpồl duh broă cribơyai dà lơgar bè bơta mu\t lơh broă lơh 6 nhai bồ nam do mờ kơ nòl broă 6 nhai lồi nam. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Nguyễn Phú Trọng jờng rơ mờ đơs: 6 nhai do, Mpồl duh broă cribơyai dà lơgar bal mờ ală anih lơh broă neh lơh jơh bơnah broă dờng ngan, tơl làm ngan mơya kung geh broă tờm, broă dờng màng tàm jơh ală broă di kơ nòl, gơnuar broă mờ broă lơh bơh he dê. Mơya, ồng tơng kah mpồl duh broă cribơyai dà lơgar kung gam kờn pal pơn jăt tai tam gơl pa bơta niam mờ cồng nha lơh broă mờ pơ gồp bal lơh broă. Ồng đơs tờm uă pal tơnguh jơnhoa bơta niam tàm broă bơtòm tơr gùm, mblàng, săc rơ wah ală cồng nha kơlôi sơ nơng jak chài. Mơ kung sồr mpồl duh broă cribơyai dà lơgar pơn jăt tai sơlơ cribơyai tàm nùs nhơm iăt kơno, sền dờng màng ală jơnau kơlôi sơ nơng, jơnau tă pơ gồp krơi is. Mơkung pal kràn cê kơ\ dơn tàm tam dra wơl mờ nùs nhơm bồ tơngoh, cribơyai.

Mho òr 26/6, tàm bòn dờng Hồ Chí Minh mpồl kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar kơna\ 13 mpồl sồ 1-bòn dờng Hồ Chí Minh bơh ồng Trương Tấn Sang  kuang at bồ lơgar lam bồ neh geh bùi tàm tìp mờ cau te\ khà kơnhoàl dùl. Iat mờ dờp jơnau đơs bơh ala\ cau te\ khà, ala mat mpồl kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar bòn dờng Hồ Chí Minh, mpồl sồ dùl, ồng Trương Tấn Sang đơs tờm broa\ lơh lài kung bè tơnơ\ mìng dùl lơm bơh Đảng, Dà lơgar he la kràn ngan sền gàr  ngan ngồn gơnoar tờm dà lềng, bồt dà lềng kuơ màng dà lơgar dê, hơ\ la broa\ lơh ờ gơtùi tam gơl bơh rbô rài bèp, ồng dê bơh yau lời wơl. Bè bơta git gơp mờ lơgar Lo, ồng Trương Tấn Sang dùl dơ\ tai đơs ngan, sùm gàr bơta git gơp tàm bơta drờm bal bơh 2 gah geh kuơ bal, sền kuơ bal. Ồng kung tam pà ala\ bơta ờ suk bơh làng bol cau te\ khà mờ kơp kờ` làng bol he pal lài yài, pal lơh nuềr mờ pin tàm  gùng dà broa\ lơh bơh Đảng, Dà lơgar tàm broa\ bơsong jơnau gơlik geh tàm dà lềng đah mat tơngai lik. Ồng Trương Tấn Sang đơs tờm:“Việt Nam kờ` la cau bơyô, cau lơh broa\ sa bal pin dờ` bơh mpồl bơtìan dunia, bol he neh geh git gơp niam ua\ ngan ala\ lơgar tàm dunia. A` kờ` đơs tờm ngan bơta do kờ` lơh loh la bol he ờ go\ sơnđìng tàm dùl dà lơgar lơi,  bơh bè hơ\, dà lơgar hơ\ sồng geh gơ tam gơl bè tu\ do. Mờ tơnơ\ do, la lơh ua\ rlau tai broa\ lơh do. Bol he kờ` ngap lơngai mờ neh lơh tơl ala\ bơta nàng bơsong mờ ngap lơngai mờ lơh ua\ ngan mờ broa\ lơh cri bơyai. Lài kung bè tơnơ\, gơnoar tờm bơh dùl dà lơgar la ờ  gơtùi sơ gràm. Ngan la bol he pal lơh ngan, lơh nuềr mờ ờ lời gơbàn gơ chul chồl”.

 Drim ngai òr 26/6, ồng Vũ Văn Ninh kuang jăt jơng gơs gơnap gơnoar at bồ hơđang rlao jơh dà lơgar mờ mpồl lơh broă neh geh dơ\ lơh broă mờ càr Đồng Tháp bè rơndăp broă lơh rơndăp tăp sèng wơl gah lơh broă sa sươn sre. Đơs pơndu\t dơ\ lơh broă, ồng Vũ Văn Ninh jờng rơ broă càr Đồng Tháp rơcăng lài bơt bơtàu rơndăp broă lơh rơndăp tăp sèng wơl gah lơh broă sươn sre tơl làm ngan, tơr gùm tàm 5 gah phan pràn la: kòi, pơ ò, bơkàu lơh bơka rùp, ada mờ ka tra. Do kung là tiah bơh sơn rờp bơh gùt lơgar dê geh dùl rơndăp broă lơh dờng, kuơmàng mờ gơ jăt bơta jo\ jòng, kơ\ kơl jăp. Ngan den tàng bè hơ\, ồng sồr càr kờn pal wèt tus lơh sa dờng mờ jăt ngui măi moc\ pa, tam gơl bơta mờng quèng lơh sa is bơh cau lơh broă sa dê mờ lơh sa jăt jơnau kờ` tàm drà kă bro.

Pa do, mò Trương Thị Mai kuang at bồ Anih duh broa\ ala\ bơta mpồl bơtìan bơh Gơnoar ala mat dà lơgar, ồng Huỳnh Phong Tranh kuang at bồ dờng Gah lùp sền Gơnoar at bồ lơgar mờ ồng Vũ Công Tiến kuang jat jơng at bồ đơng lam Đảng càr, kuang at bồ mpồl kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar càr Lâm Đồng neh bal mờ ala\ kuang geh jơng tàm mpồl tus còp mờ phà phan  tus ling làng mờ làng bol bồt Trường Sa dờng. Dơ\ tus còp mpồl dê nàng geh jơnau đơs lam sồr, tam pà nùs nhơm bơh cau kuang, cau ling mờ làng bol Trường Sa gam ngai mang lơh broa\ sền gàr gơnoar tờm dà lềng dờng màng ngan dà lơgar dê, ngan la tàm tơngai pa do, tu\ lơgar Lo lơh dra khoàng jờu Hải Dương 981 tìs tàm tiah geh gơnoar lơh sa mờ dà lềng dà lơgar Việt Nam.

Ngai òr 26/6, Mpồl lơh broă bơh mpồl lơh broă sùm Mpồl duh broă ala măt làng bol càr Dak Nông bơh ồng Điểu Kreh kuang atbồ Mpồl duh broă ala măt làng bol càr Dak Nông lam bồ, neh lòt sền bơta mu\t lơh kơ nòl broă bơtàu tơnguh lơh sa, mpồl bơtiàn, sền gàr dà lơgar, sền gàr bơta ngăp lơngai 6 nhai bồ nam, gùng dà broă lơh 6 nhai lồi nam 2014 tàm kơ nhoàl }ư Ju\t. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Điểu Kreh, neh cih dờp, jờng rơ ală cồng nha mờ kơnhoàl neh lơh geh tàm 6 nhai bồ nam, ngan là broă lơh tă dia mờ bơ\t bơtàu bòn lơgar pa. Tàm ală nhai lồi nam 2014, kơ nhoàl kờn pal pơn jăt tai tơr gùm bơsong kal ke, mu\t lơh geh cồng nha ală kơ nòl broă, broă rơndăp lơh neh ai tơlik. Tàm hơ\, kờn pal sền gròi rlau tai tus ală bơta, bè: bơto bơtê mpồl cau lơh sơ nơm tơ nơ\ tu\ jơh bơ srăm kai bơ srăm dờng; bơtàu tơnguh rài kis làng bol kòn cau; bơsong ală bơta yal yă tàm bòn lơgar.

Lơh jat ala\ broa\ lơh “Ai pràn bal tài dà lềng, bồt dà lềng dà lơgar” tàm tơngai do, Mpồl tam klac cau ùr kơnhoàl Buôn Đôn, càr Dak Lak neh lam sồr cau kuang, cau tàm mpồl tàm kơnhoàl ta\ geh kờ` dong kờl ala\ mpồl gam lơh lơh sền gàr gơnoar tờm dà lềng, bồt dà lềng dà lơgar. Kờp tus tu\ do,  ala\ kơna\ mpồl cau ùr tàm kơnhoàl neh ta\ geh khà pria\ mờr 47 tơlak pria\, tàm hơ\ go\ ngan bè mpồl cau ùr ntum Tân Hoà ta\ geh rlau 28 tơlak pria\, mpồl cau ùr ntum Ea Bar ta\ geh rlau 10 tơlak pria\ mờ mpồl cau ùr ntum Krông Na ta\ geh rlau 7 tơlak pria\.

 Mho ngai òr 26/6, mpồl ơruh pơnu càr Bình Thuận bơyai lơh cribơyai Ơruh pơnu Bình Thuận gi\t wa\ mờ lơh broă tài gơnoar tờm dà lềng bồt bơlào Việt Nam. Tàm dơ\ cribơyai, ơruh pơnu càr Bình Thuận neh geh sền lơma tư liệu, rùp hin bè dà lềng, bồt bơlào, yal jơnau gơlik geh tàm dà lềng đah măt tơngai lik…Do là broă lơh geh kuơ ngan ngồn bơh mpồl ơruh pơnu càr Bình Thuận tàm broă tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ bơh ơruh pơnu dê tàm càr bè gơnoar tờm dà lềng bồt bơlào, lơh tơngkah wơl nùs kờn gơboh dà lơgar, jơnau gi\t wa\ geh kơ nòl sền gàr gơnoar tờm dà lềng bồt bơlaò. Bi Trần Sinh Toàn kuang jăt jơng atbồ mpồl đơng lam ơruh pơnu càr, đơs:“ Bơh ală jơnau yal, ală tam pà bè broă lơgar Lo ơn dra khuàng tìs mờ kơr nuăt boh lam tàm tiah geh gơnoar lơh sa tàm tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê, den mpồl ơruh pơnu yal ală broă lơh mùl màl geh kuơ ngan ngồn nàng pơ gồp bơnah bơ\t bơtàu sền gàr dà lơgar tàm tơngai tu\ do. Gùng dà broă lơh bơh ơruh pơnu dê là kờn bal mờ pin dờn ngan tàm bơta bơsong tam pìt tam phà đah lơgar Lo mờ Việt Nam bơh Đảng mờ Dà lơgar he dê”.

Kờp tus tu\  do,  gùt càr Sóc Trăng geh mờr 13 rbô lồ mat dà ròng ka ti dà mbring gơbàn aniai bơh gơbàn kòp. Kati chơt ua\ ngan bơh kòp rtèl kò mờ gơbàn ồm klờm, chung, geh tus rlau 36% ba\ tơnau dà ròng, khà kati chơt jơnhua rlau 2 dơ\ mơ gùl pơndrờm mờ nam lài. Gơbàn geh bơta  kati chơt ua\ la bơh trồ mriềt jo\ tàm ala\ nhai bồ kàl hơ\ sồng gơ tamgơl trồ tơngai duh lơh tiah kis gơ tam gơl nisơna lơh gơbàn kòp. Bal mờ hơ\, bơh ròng ka ti nam lài ờ geh cồng nha jơnhua, ngan la kati jơng kò gơlam tus ờ ua\ tiah đùh ròng sùm, ờ lời gời mat dà, lơh bơ\ tiah kis, lơh bươn ngan gơbàn kòp gam sùm.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Hàn Quốc mờ Triều Tiên ngai òr 26/6, neh tơn jơh dar cribơyai dơ\ sơn rờp tàm 6 nhai do bè tiah lơh sa mờ măi moc\ bal Kaesong mờ ờ lơh geh khăt dùl jơnau ring bal lơi. Do là dơ\ cribơyai dơ\ sơn rờp tàm 6 nhai do đah 2 lơgar Triều Tiên mờ Hàn Quốc bè tiah lơh sa mờ măi moc\ bal Kaesong, bulah lài hơ\, 2 lơgar neh ring bal mu\t lơh dar cribơyai ờs mờng 3 nhai dùl dơ\. Ală dơ\ cribơyai do gơtìp lời ing kờp bơh nhai 12 nam lài, tơ nơ\ tu\ kal ke gơguh tai tàm bồt Triều Tiên tài ală dơ\ tàp ling bal đah Mỹ mờ Hàn Quốc.

Ồng Nickolay Mladenov kuang lơh broa\ ala mat anih duh broa\ dunia tàm lơgar Iraq ngai òr nao 26/6 đơs lài, dơ\ tam lơh ]ui r]ai ngan bơh ling Iraq mờ ala\ mpồl Islam jà` iơh jơi Sunni di gơlan geh gơ gơs dùl dơ\ tam lơh bơh ala\ gah cau. Ồng Mladenov đơs lài pơhìn gơlik geh dùl dơ\ tam lơh bơh cau Islam Sunni mờ Shiite tàm Iraq, dilah ala\ dơ\ sò tơm bơh mpồl Islam jà` iơh gam tus rềp ngan tus càr lơgar Baghdad. Ồng Chul chồl ala\ kuang bàng  at bồ Iraq pal mhar crơng gơs dùl anih lơh broa\ crơng gơs adat boh lam geh tơl pràn ai dà lơgar sơrlèt gan dơ\ tung lơtang dà lơgar mờ bơt bơtàu dà lơgar Iraq tam kla].

Cau pơlam đơs Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Pakistan là mò Tasmin Aslam, ngai òr 26/6 neh hòi jà lơgar rềp bal là Afghanistan mu\t lơh ală broă lơh kuơmàng tàm tiah nhàr lơgar bơh lơgar Afghanistan dê kờn kơr yăn ală cau sò tơm iơh bơsak bơh tiah đah tô Waziristan lơgar Pakistan dê lòt tus lơgar Afghanistan. Pakistan gam mu\t lơh dùl broă lơh ling klàng dờng tàm tiah đah tô Waziristan kờn jòi ku\p ling lềng. Den tàng bè hơ\, ling lềng gơtìp jòi ku\p digơlan ntoăt dô tus lơgar Afghanistan. Pakistan đơs la, Afghanistan kờ` pal lơh broă nàng kơryan ling lềng, tài do kung là bơta kuơ bơh lơgar Afghanistan dê.

            Lơgar  Lo kờ` broa\ rề ơnàng gah  cau ling lơh broa\ sền gàr ngap lơngai bơh anih duh broa\ dunia tàm lơgar Mali. Do la jơnau đơs tờm bơh mò Hoa Xuân Oánh cau pơlam đơs Gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Lo tàm dơ\ pơrjum bao\ geh lơh tàm ngai òr 26/6. Mò Hoa Xuân Oánh kung ai git: Lo kờ` broa\ đah lơh broa\ sền gàr ngap lơngai anih duh broa\  dunia tàm lơgar Mali geh bơnga\ sền gàr ngap lơngai mờ ờ do ờ da\, chul chồl broa\ lơh gùng dra\ bal mờ broa\ gơ rờm bal jơi bơtiàn kòn cau tàm Mali. Lo neh ai 395 na\ cau ling tus bal  tàm mpồl ling sền gàr ngap lơngai anih duh broa\ dunia tàm lơgar Mali. La lơgar  geh jơng tàm mpồl cri bơyai sền gàr ngap lơngai anih duh broa\ dunia, Lo sùm kơp kờ` bơsong ala\ bơta tàm kơnhoàl bơh broa\ lơh ngap lơngai, tus bal ngan tàm mpồl  ling sền gàr ngap lơngai anih duh broa\ dunia, kờ` bal ngan broa\ geh ngap lơngai mờ ờ do ờ da\ tàm châu Phi.

Lơh jăt ngai dunia rơcăng sơndră sơ mờm mờ kă bro ma túy tìs mờ kơrnuat boh lam, ngai òr 26/6, lơgar Myanmar neh chu pơrgu\c jơh ma túy kờp priă mờr 10 tơlăc dolar Mỹ. Jơnau do geh lơh tàm tiah bơdìh bòn dờng Yangon, mờ bơta tus bal bơh kảnh sát kung bè ală cau lơh broă mờ lơgar ndai bơh lơgar bơdìh dê. Ală ma tuý gơtìp ku\p geh cèng chu pơrgu\c tàm hơ\ geh jràu phiện, cần sa mờ methamphetamine.