JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai òr 28/8, di dơ\ tơngkah 69 nam Kăc mạng Nhai Phàm, mờ Sơn tờm Dà lơgar ngai 2 nhai 9, mờ mu\t lơh jăt Sră cih jơnau nting bơr lời wơl bơh Bác Hồ dê. Ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam đảng dà lơgar tus còp mờ lơh broă mờ mpồl Đảng, gơnoar atbồ mờ làng bol ală kòn cau càr Tuyên Quang. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Nguyễn Phú Trọng đơs loh: Tuyên Quang kờ` pal pơn jăt tai brồ guh mờ ngui bơta pràn bè lơh broă sa sươn sre brê bơ nơm, nhơl chờ ai càr bơtàu tơnguh mhar brồ guh lơh ngan, gờn lik klàs bơh càr rbah. Ồng Nguyễn Phú Trọng đơs tờm, Tuyên Quang kờ` pal pơn jăt tai bơtàu tơnguh lơh sa mờ măi mok, gơ hòi mờ hòi jà bơcri priă, lơh tam gơl lơh sră nggal dà lơgar, lơh bal mờ ală càr gùt dar; săc rơ wah ală broă kuơ màng, ù tiah dờng màng, ờ go\ di bơcri bu ba rah rài. Bal mờ broă rcăng niam Pơrjum dờng, ồng Nguyễn Phú Trọng sồr Mpồl đảng càr Tuyên Quang pơn jăt tai mu\t lơh niam Kơrnoăt dà lơgar 4 gơ jăt bal mờ Kơrnoăt sồr sồ 3 bơh Gah gùng dră bal dà lơgar dê, lơh pràn broă bơsram mờ lơh jăt ơnà jak Bác Hồ, mu\t lơh jăt sră cih jơnau nting bơr lời wơl bơh Bác Hồ dê.

Di tơng kah 69 nam sơntờm dà lơgar 2/9, mho òr 28/8 tàm gơlang kuang at bồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang at bồ lơgar neh geh bùi tìp rềp mềr ngan ala\ cau ka\ bro kơnòm sa\ pơnrơ bơh ala\ cau geh rwah tus bal broa\ lơh khà jờng sơ mang pơrhê 2014. Do la ala\ cau ka\ bro kơnòm sa\ nhap nhar, bơceh lơh, bềng nùs nhơm lơh ngan  brồ guh lơh pas tus sa\ tờm mờ tus bơta bơtàu tơngguh dà lơgar. Cri bơyai mờ ala\ cau ala mat, kuang at bồ lơgar neh đơs niam nùs nhơm sơr lèt kal ke brồ guh  bơh ala\ mpồl  cau ka\ bro, mpồl lơh sa ka\ bro kơnòm sa\ tàm tu\ lơh sa tàm lơgar mờ dunia gam gơtìp kal ke. Ồng Trương Tấn Sang đơs tờm, geh cồng nha la broa\ sơnrờp ngan geh cih dờp, mơya  bol he pal sền ơnàng tus dunia nàng go\ he gam ơm tềng lơi, ngan la tàm tu\ gơ rờm bal dờng ơnàng ngan bơta tam pơr lòng dờng ngan geh lơh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro pal nhap nhar tam gơl pa, sùm geh lơh bal nàng lơh geh mpồl lơh sa ka\ bro kơljap, pràn. tềng đap pơhìn gơ mù tàm gơ rờm bal,  ồng Trương Tấn Sang geh sồr dơ\ pơrjum cau ala mat tàm  mpồl cau ka\ bro kơnòm  sa\ mờr tus kờ` pal  cri bơyai nền nòn ngan jòi geh ala\ broa\ lơh geh cồng nha tàm mpồl lơh sa ka\ bro cau kơnòm sa\ đơs is mờ mpồl lơh sa ka\ bro  tàm lơgar đơs bal ơm kơljap mờ brồ guh.

Mho ngai òr 28/8, tàm Hìu duh broă  Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar wă mò Vitoria Alice Cleaver kuang atbồ anih lơh broă ala măt lơgar Brazil tus tơngăc di dơ\ tơn jơh tơngai lơh broă tàm Việt Nam. Ồng Nguyễn Tấn Dũng tơlik nùs nhơm chờ hờp tềng đăp ală bơtàu tơnguh niam bơne\ tàm bơta gi\t gơ\p tam klăc lơh broă bal tàm uă broă đah Việt Nam mờ Brazil tàm tơngai lài. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm, Việt Nam sùm sền dờng màng gơnoar broă bơh Brazil dê tàm tiah do mờ tàm dunia, kơp kờ` bal mờ Brazil pơn jăt tai chồl guh rlau tai bơta gi\t gơp tam klăc lơh broă bal đah 2 lơgar tàm ală broă, bơh gùng dră bal, lơh broă mờ lơgar ndai tus lơh sa, chài rơ gơi, jak chài măi mok, tìp măt lơh quèng bal đah làng bol 2 lơgar…Ồng Nguyễn Tấn Dũng kơ\p kờn mò Vitoria Alice Cleaver bulah lơh gơnoar broă lơi kung geh pơn jăt tai tă pơ gồp jơh nùs tàm broă chul chồl bơta gi\t gơp tam klăc lơh broă bal niam bơne\ đah 2 lơgar.

Mho ngai òr 28/8, tàm Hà Nội, gah lơh sơnơm dà lơgar mờ anih pria\ jền bơtàu tơngguh châu Á-ADB geh lơh bal bơyai lơh dơ\ pơrjum mut lơh mờ ky\ jơnau ring bal mut lơh broa\ lơh sền gàr pràn kơldang sa\ ja` làng bol ala\ càr Tây Nguyên tơngai dơ\ 2. Broa\ lơh geh kờp pria\ jơh tus 76 tơlak 600 rbô dolar, geh mut lơh bơh nam 2014-2019 tàm 5 càr Tây Nguyên geh Kon Tum, Dak Lak, Dak Nông, Gia Lai mờ Lâm Đồng. Đơs tàm dơ\ pơrjum,  mò Nguyễn Thị Kim Tiến kuang at bồ gah lơh sơnơm dà lơgar ai git, 5 khà sồ lơh sơnơm mờ ala\ càr Tây Nguyên gam ờ pràn kờ` pal bơtàu tơngguh, geh: khà sồ pràn kơldang sa\ ja`, bơta pràn geh ngui ala\ phan bơna mai\ mok lơh sơnơm,  cau lơh sơnơm, phan bơna lơh sơnơm mờ pria\ jền lơh sơnơm. Tàm hơ\, khà sồ pràn kơldang sa\ ja` la bơta geh lơh lài jơh tài sơnam kis jo\ bơh làng bol tàm Tây Nguyên gam lơyah rlau mờ ala\ tiah ndai tàm gùt lơgar, khà kơnòm  dềt gơbàn rgai, ờ pràn gam ua\,  khà chơt bơh cau mè tu\ deh kòn mờ chơt kòn sa pa deh drờm jơnhua rlau  mờ gùt lơgar. Mò Nguyễn Thị Kim Tiến sồr đah at bồ broa\ lơh di gah lơh sơnơm dà lơgar kờ` geh tơlik khà sồ pa đơs đang do tàm broa\ lơh lơh ngan mut lơh geh cồng nha. Mơ kung kờ` lơh geh ala\ hìu sơnơm ntum mờ hìu sơnơm kơnhoàl lơh lài kờ` làng bol geh ngui ala\ bơta kham sơm kòp niam rlau jơh bơh mờ broa\ kham sơm kòp bơh sơnrờp.

Drim ngai òr 28/8, Mpồl cau ling yau Gah mpồl lơh sa kă bro càr Dak Lak bơyai lơh Pơrjum dờng tơn jơh srơh pơr lòng Cau ling yau lam lài dơ\ 4, tơngai bơh nam 2009- 2014. Tàm 5 nam do, srơh pơr lòng Cau ling yau lam lài neh pơ gồp bơnah chul chồl kuăng bàng, mờ cau tàm mpồl gàr kơ\ mờ brồ guh nùs nhơm bồ tơngoh Cau ling ồng Hồ. Ală mpồl kơnă hơđơm neh geh uă broă lơh geh kuơ ngan ngồn, lơh geh tơl ală bơta dong kờl bal mờ gơ\p bơtàu tơnguh lơh sa, tơnjơh jơgloh tơr mù rbah, đòm jăt bơta jak chài pa tàm broă lơh sa, mờ ròng phan, lơh sa kă bro bơtàu tơnguh rài kis phan bơna mờ nùs nhơm ai kuang bàng mờ cau tàm mpồl in, sơlơ lơh tai broă lơh nùs nhơm, sền gàr gơnoar kuơ dipal bơh cau tàm mpồl dê. Mơkung sùm pơgồp bal bơyai lơh mblàng yal, bơto bơtê bơhiàn kă] màng ai rơnàng kơnòm să in; jơh nùs tus bal lơh broă sền gàr dong kờl, ròng siam mờ pà phan ai ală cau geh sră dong kờl bơh dà lơgar in, lơh 32 nơm hìu nùs nhơm cau lòt ling bal, hìu bơta nđàc kờp priă rlau 1 tơmàn 100 tơlak.

Kơnhoàl Lạc Dương, càr Lâm Đồng pa bơyai lơh dơ\ pơrjum  cau ala mat ala\ kòn cau kơnhoàl dơ\ II nam 2014. Tus bal dơ\ pơrjum, ồng Phạm S kuang jat jơng at bồ anih duh broa\  làng bol càr Lâm Đồng neh gờm chờ mờ đơs niam ala\ cồng nha  kơnhoàl Lạc Dương lơh geh tàm  tơngai do. Jat ồng Phạm S, bơh la dùl kơnhoàl rbah, rlau 5 nam mut lơh geh gùng dà broa\ lơh bơt bơtàu mờ bơtàu tơngguh tơl làm tàm làng bol kòn cau kơnhoàl Lạc Dương  mờ Kơrnoat sra\ lơh ngan  tàm dơ\ pơrjum cau ala mat kòn cau dơ\ I, kơnhoàl Lạc Dương neh lơh geh  ala\ cồng ngan ai go\ ngan, ngan la gah lơh sa sươn sre geh tam gơl mhar jat gùng lơh sa geh ngui công nghệ cao.

Ngai òr 28/8, tàm bòn dờng Lào Cai, càr Lào Cai bơyai lơh Pơrjum dờng cau ala măt ală jơi bơtiàn kòn cau dơ\ 2. Tơngai lài, bòn dờng Lào Cai neh mu\t lơh dùl ròt bal ală broă lơh bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn tàm tiah làng bol kòn cau tàm uă broă, lơh tam gơl muh măt ală bòn lơgar, mờ bòn làng bol kòn cau. Broă lơh bơto broă lơh mờ jòi geh broă lơh ai cau lơh broă bòn lơgar mờ cau kòn cau in sùm dờp geh bơta sền gròi dong kờl bơh ală kơnă, ală gah sơnah lơh broă dê. Tus tu\ do, geh mờr 6 rbô nă cau lơh broă là cau kòn cau geh broă lơh. Geh 480 hìu là cau kòn cau, lơh sa kă bro jak tàm bòn dờng Lào Cai.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Bơta gi\t gơ\p đah Nga mờ Ukraine pơn jăt tai kal ke tơ nơ\ tu\ geh jơnau yal đơs là, Nga gam sơlơ ai tai ling klàng tus tàm tiah nhàr lơgar mờ lơgar Ukraine mờ mu\t sơ gràm tus ù tiah lơgar Ukraine dê. Tềng đăp jơnau pa yal, ồng Petro Poroshenko kuang atbồ lơgar Ukraine ngai òr 28/8 neh geh kơrnoăt lời te\ dơ\ lòt còp tus lơgar Thổ Nhĩ Kỳ mờ bơyai lơh tơn dùl dơ\ pơrjum mhar mờ Anih duh broă sền gàr dà lơgar mờ bơta ngăp lơngai lơgar Ukraine kờn kơlôi sơnơng nền ală broă lơh pơn jăt tai nàng tam dră wơl mờ bơta ờ ngăp lơngai tàm tiah đah măt tơngai lik lơgar do.

Ngai òr 28/8, ồng Francois Hollande kuang at bồ lơgar Tây hòi jà anih duh broa\ dunia bơyai lơh dong kờl krơi is ngan tus gơnoar at bồ lơgar Libya nàng dong lơgar do geh sền gàr niam wơl ngap lơngai. Đơs tàm dơ\ pơrjum pah nam bơh ala\ cau lơh broa\ mờ lơgar cau lơgar Tây tàm càr lơgar Paris, ồng Hollande đơs loh “Dilah ờ geh broa\ lơh lơi di khà dunia, den dơ\ tung lơtang tàm Libya geh gơ rề tus tàm kơnhoàl. Den tàng, Tây dan anih duh broa\ dunia dong kờl krơi is ngan tus gơnoar at bồ Libya nàng dong lơgar do geh lơh niam wơl ngap lơngai, ờ do ờ da\. Ờ mìng Libya, mờ ua\ lơgar rềp bal ndai bè Ai Cập mờ Tunisia kung kờ` geh sền gròi”.

  Dar 2 dơ\ te\ khà kuang atbồ lơgar tàm lơgar Afghanistan neh tơn jơh rlau 2 nhai gùl mơya, làng bol lơgar do kung gam ơm tàm nùs nhơm kơ\p gơn. Jơnau mờ cau kơlôi rcăng là pah ngai lòt gan, dơ\ tung lơtăng gùng dră bal tàm lơgar Afghanistan sơlơ ờ niam ngan rlau tai. Ngai òr, dơ\ dùl dơ\ jơh bal 2 nă cau tơlik măt te\ khà ndrờm yal bơr lời te\ mờ lik bơh broă lơh kờp wơl sră pồ.

Ngai òr nao 27/8,  gơnoar at bồ lơgar Nga ai git, digơlan geh sang kơrnuat kơryan lơh sa ka\ bro tus mờ Iran gam geh mpờl go\ ngan  kơnờm bơh  ala\ dơ\ cri bơyai dunia bè broa\ lơh hạt nhân bơh Iran. Ngan kung geh chul chồl ala\ lơgar geh gơ rềng  bal ai go\ broa\ lơh gùng dra\ bal nàng lơh geh jơnau ring bal lồi dut, tơnjơh dơ\ tung lơtang hạt nhân Iran. Ồng Mohammad Javad Zarif  kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơgar mờ lơgar ndai lơgar Iran  ngai òr 28/8 neh geh dơ\ tìp mờ ồng Sergei Lavrov kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga tàm Moscow kờ` cri bơyai bè broa\ lơh tơr`a broa\ bơh Iran mờ ala\ lơgar dờng geh gơ rềng tus bơta kơp kờ` hạt nhân bơh lơgar Iran.

 Hàn Quốc mờ Mỹ ngai òr 28/8, tơn jơh dơ\ tàp ling bal sơnđăn măt Cau sền gàr khăt gơboh Uchi, gờ` rlau dùl ngai pơndrờm mờ rơndăp lài, broă lơh geh đơs là tơr mù bơta kal ke tềng đăp bơta dră wơl kràn ngan bơh lơgar Triều Tiên dê bè dơ\ tàp ling do. Lơgar Triều Tiên neh lah yă dơ\ tàp ling do là dùl dơ\ tàp jơnau digơlan gơlik geh sò tơm sơ gràm phà lơgar do. Kung tài bơh dơ\ tàp ling do mờ tus tu\ do, Triều Tiên kung gam ờ hềt hơ wơl jơnau sồr bơh lơgar Hàn Quốc dê sồr tàm ngai 11 nhai 8 pa do bè broă bơyai lơh tìp măt cribơyai broă kuăng bàng dờng màng, tàm hơ\ geh bơta tàm tòm măt ală hìu bơnhă gơtìp nrah nrìng tài bơh dơ\ tam lơh bàr bồt Triều Tiên bơh nam 1950-1953.

Mpồl lơh sơnơm dunia tàm ngai òr 28/8 neh chul chồl jơh ala\ lơgar tàm dunia kờ` geh rcang  tam dra\ mờ pơhìn bơh virus Ebola gam bơtờp làm dunia. Tềng đap gơbàn kal ke bơh kòp do, anih dunia broa\ dunia pơnjat tai hòi jà ala\ lơh ngan rlau tai nàng  tam dra\ mờ kòp do tus tu\ do neh lơh chơt rlau 1.427 na\ cau.