JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Pơn jăt tai pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13, drim do,  1/11 Gơnoar ala mat dà lơgar pơrjum tàm hìu pơrjum dờng, iăt ồng Nguyễn Văn Giàu kuang atbồ anih duh broă lơh sa Gơnoar ala mat dà lơgar yal jơnau yal bè cồng nha sền gròi lơh jăt broă bơ\t bơtàu wơl lơh sa tàm gah bơcri priă dà lơgar, anih lơh sa kă bro dà lơgar mờ anih priă jền jăt kơrnoăt sồ 10 bơh Gơnoar ala mat dà lơgar bè rơndăp broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn 5 nam bơh nam 2011 tus 2015, mờ cri bơyai bè ờ uă tơngu me gam geh jơnau đơs ờ ndrờm bal tàm jơnau yal do. Lài mờ hơ\, tàm pơrjum ngai òr 31/10, Gơnoar ala mat dà lơgar cri bơyai bè broă lơh sa-mpồl bơtiàn nam 2014 mờ kơnòl broă lơh nam 2015. Tàm pơrjum mho òr, ală kuang bàng tàm Gơnoar ala mat dà lơgar neh cri bơyai mờ ai jơnau đơs bè cồng nha lơh jăt kes priă dà lơgar nam 2014; rơndăp broă kes priă dà lơgar mờ gùng dà broă tam pà kes priă dà lơgar nam 2015.

Kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar geh sră nggal sồr anih duh broă làng bol ală càr, bòn dờng di dà lơgar mhar mut lơh ờ uă kơ nòl sền gàr ờ do ờ dă gùng lòt tàm ală tiah kơh bơ nơm. Jat mờ hơ\, tàm ală tiah kơh bơnơm gam geh bơta làng bol ngui ală bơta rơndeh lơh is nàng tiă gan dà dờng, dà croh, ờ gàr niam ờ do ờ dă mờ gơlik geh uă dơ\ rềs àr pơlai ngan, lơh hoàc huơr bè màng kis, pràn kơldăng să jan mờ phan bơna làng bol dê. Nàng kơryan ală dơ\ rềs àr ndrờm bal gơlik geh, kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar geh sră nggal sồr anih duh broă làng bol ală càr, bòn dờng di dà lơgar  mhar đơng lam kờp sền ală anih, ală tiah mờ làng bol tàm bòn lơgar sùm ngui ală rơndeh, phan bơna lơh is nàng tiă gan dà dờng, dà croh, lơh aniai tus pràn kơldăng să jan, màng kis mờ phan bơna làng bol dê. Đơng lam gah gùng lòt mờ pơndiang phan càr pơ gồp bal mờ ală gah, mpồl lơh broă tàm bòn lơgar mut lơh mơ ală broă lơh gàr niam ờ do ờ dă tus mờ làng bol lòt rê, drơng jơnau kờ` lơh broă sa mờ rài kis.

 Ồng Hoàng Trung Hải kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar sồr Gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu bòn lơgar dà lơgar bal mờ càr Quảng Ninh gờ` bơ\t bơtàu wơl broă lơh, ring niam rài kis làng bol tơnơ\ mờ dơ\ gơtìp tơrlah bơtơ\t Đầm Hà Động tàm ntum Quảng Lợi, kơnhoàl Đầm Hà. Jăt jơnau yal mhar ngai 30/10 bơh mpồl đơng lam sơndră mờ rềs àr mờ jòi dong klàs cau càr Quảng Ninh yal, broă gơtìp tơrlah bơtơ\t Đầm Hà Động tàm ntum Quảng Lợi, kơnhoàl Đầm Hà neh lơh gơbam ờ uă [òn tàm tiah đah jum, lơh aniai tus rài kis làng bol. Kờ` tơmù hoàc huơr, ring niam rài kis làng bol, ồng Hoàng Trung hải neh sồr anih duh broă càr Quảng Ninh tơrgùm đơng lam broă bơ\t wơl bơtơ\t, mhar lơh ală broă kờ` tơmù hoàc huơr, gờ` ring niam rài kis làng bol, sền gròi, g^t broă gơl^k geh mờ kơnòl bơh ală mpồl lơh broă, cau 1 nă să is gơrềng bal.

Jat đah tơrgùm kờp dà lơgar, di gah rơndap broă mờ bơcri priă dà lơgar, priă lơh geh bơh tac phan hờ lơgar cau `hai 10 kờp du\ geh 13 tơmàn 200 tơlak dolar Mỹ, gơguh 4,5% pơn drờm mờ nhai 9, tàm hơ\, tơlik tac phan hờ lơgar cau bơh ală mpồl lơh sa kă bro geh priă bơcri bơh lơgar ndai, kờp bal mờ zờu ờ hềt lơh gơlik phan geh 8 tơmàn 900 tơlak đôlar. Kờp bal tàm 10 nhai do, kờp jơh priă lơh geh bơh tac phan hờ lơgar cau gùt lơgar kờp du\ geh 123 tơmàn 100 tơlak dolar Mỹ, gơguh 13,4% pơn drờm mờ 10 nhai bồ nam lài. Priă lơh geh bơh tac ală bơta phan drơng tàm broă lơh sa geh khà uă, geh khà gơguh jơnhua pơn drờm mờ tơngai bal nam lài dê, tàm hơ\ geh mai\ mok, phan bơna ndai, bìau, xăng, zờu, lòs, phan lơ bơn, phan ngui tàm broă tà` mai, kho\, zep, rơndeh dờng.

Ngai òr 31/10, anih duh broă càr Lâm Đồng neh bơyai lơh pơrjum bal mờ ală gah, mpồl lơh broă kờ` sền wơl bè broă lơh sa-mpồl bơtiàn nhai 10 mờ 10 nhai bồ nam 2014. Jăt jơnau yal bơh càr Lâm Đồng dê, 10 nhai bồ nam, broă lơh sa càr Lâm Đồng geh ring niam, pơn jăt tai tơnguh. Bu\ lah bè hơ\, kal ke ngan kung là kơnòl tă kes priă dà lơgar, tài bơh tu\ do tus lồi nam, khà tă dia pal tă là mờr 2 rơbô tơmàn priă hơ\ sồng tơl khà tă priă tàm kes priă. Ồng Nguyễn Xuân Tiến kuang atbồ đơng lam Đảng càr Lâm Đồng neh sồr ală gah lơh broă tơrgùm đơng lam mờ lơh ngan lơh gơs uă ngan ală khà lơh sa-mpồl bơtiàn tàm gùt nam. Mờ sồr pal ring bal tàm broă kờp ală khà rơndăp broă, lơh bè lơi geh mùl màl kờ` lơh tơngu me bơ\t bơtàu rơndăp broă lơh sa-mpồl bơtiàn nam 2015 mờ tus tơngai tơnơ\ do tai.

 Ngai òr 31/10 cơldu\ lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar kơnhòal Buôn Đôn, càr Dak Lak pơ gồp bal mờ mpồl lơh sa kă bro bơtàu tơnguh lơh sa suơn sre Phương Nam bơyai lơh cribơyai bè sơntìl tơ ngời pa Max07. tàm dơ\ cribơyai, ală hìu nhă lơh broă sa tàm ntum Ea Huar, kơnhòal Buôn Đôn geh kuang bàng mpồl lơh sa kă bro bơtàu tơnguh lơh sa suơn sre Phương Nam yal bè sơntìl tơ ngời Max07. bơh broă ràng tơlik ai go\, sơntìl tơ ngời pa Max07 geh bơta niam di mờ trồ tiah, ù tiah tàm bòn lơgar. Broă tam tơr lòng lài tàm ntum Ea Huar mờ sơntìl tơ ngời do ai cồng nha tơnhàu mờr 9 tấn tàm 1 lồ, uă rlau 2 dơ\ pơn drờm mờ ală sơntìl tơ ngời ndai tàm 1 kàl lơh sa. Nàng lơh geh cồng nha niam, mpồl lơh sa kă bro sồr làng bol tu\ ngui sơntìl tơ ngời do, pal tam di kàl, ba` tam jir ir. Broă ai sơntìl tơ ngời pa Max07 tàm broă ràng tơlik dong làng bol tàm càr geh tac bơta sac rơ wah sơntìl tàm broă lơh sa, pơ gồp bơnah tơnguh jơnhua cồng nha tơnhàu.

 Ngai òr 31/10, tàm càr Nam Định, Gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu bòn lơgar dà lơgar neh pơgồp bal mờ anih duh broă càr Nam Định bơyai lơh pơrjum “Tơn jơh lơh sa kàl hàm mờ kàl prang nam 2014, lơh jăt rơndăp broă lơh sa kàl prang nam 2014-2015 ală càr đah tô dà lơgar, cri bơyai rơndăp broă bơ\t bơtàu tai gah lơh kòi, phe Việt Nam”. Rơndăp broă bơ\t bơtàu tai gah lơh kòi, phe Việt Nam tus nam 2020 bơh Gah lơh sa mờ tơnguh bơtàu [òn lơgar dà lơgar wèt tus broă tơnguh cồng nha mờ broă tàm pơlòng bơh kòi, phe Việt Nam dê, pơgồp bal jơnau đơs tàm rơndăp broă, uă kuang bàng đơs là, pal tơl^k loh kơnòl lơh kòi, phe bơh tơl tiah, tàm hơ\ uă ngan là tiah ring dà dờng Hồng; rơwah ală sơntìl kờ` drơng tàm broă ngui sa tàm lơgar mờ tăc mờ lơgar bơdìh; lơh hìu măy piah kòi dờng, chồl pràn broă pơgồp bal bơh làng bol mờ anih lơh sa kă bro…

 Anih duh broă làng bol càr Thừa Thiên Huế pa ky\ rơndap broă bơcri lơh anih ơ hò ơm pleh mìu càl rơbut dờng, pơ gồp bal rề ơnàng anih ơ hò lơh ka ơm Thuận An, mờ priă bơcri mờr 180 tơmàn. Rơndap broă geh mut lơh tàm 4 nam, drơng jơnau kờ` ơm pleh tus mờ bơh 300 tus 500 nơm ơ hò, plung ală bơta, pơ gồp bơnah tơmù dimơ hoàc huơr bè kòn bơnus mờ phan bơna tàm `hai mìu càl rơbut. Geh git, anih ơ hò lơh ka ơm Thuận An là anih ơ hò ơm tờm ngan drơng broă dong kờl lơh ka bơh càr Thừa Thiên Huế dê tu\ do neh uă ir ơ hò, plung ơm tus 2 dơ\ mờ gùl.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ngai òr 31/10, tàm càr lơgar Viêng Chăn, lơgar Lào, pơrjum kuang atbồ gah tiah kis mpồl ASEAN ờ mùl màl dơ\ 15 neh tơn jơh niam. Tàm pơrjum, ală kuang atbồ gah tiah kis neh sền wơl ală broă bơ\t bơtàu bòn dờng kơl jăp bè tiah kis, cri bơyai bè rài tơnơ\ do lơh broă lơh bal mpồl ASEAN dê tàm gah tiah kis, tàm hơ\ chồl pràn ală broă bơceh pa bè broă lơh bal tiah kis tàm mpồl ASEAN. Tàm pơrjum, ală kuang atbồ Gah tiah kis neh rinh bal bè ai tiah prăp gàr phan brê mờ brê tềl kah yau mpồl ASEAN gơwèt ală tiah prăp gàr dà lơgar. Di tàm dơ\ do, ală kuang atbồ gah tiah kis neh jàu sră dờp 10 bòn dờng geh khà pơn jờng mpồl ASEAN bè bòn dờng kơl jăp tiah kis dơ\ 3, tàm hơ\ geh [òn dờng Huế lơgar Việt Nam mờ jàu sră dờp [òn dờng geh bơta pràn 6 [òn dờng in, tàm hơ\ geh bòn dờng Dà Làc, lơgar Việt Nam.

Ồng Arseny Yatseniuk kuang gơs gơnap gơnor atbồ hờđăng rlao iơh lơgar Ukraine đơs tờm, lơgar do geh gàr niam broă pơndiang nhơm chu bơh lơgar Nga dê lòt gan ù tiah lơgar do tus châu Âu. Đơs tềng đăp ală kuang bàng năng lượng lơgar Ukraine tơ nơ\ jơnau ringbal nhơm chu mờ Nga, ồng đơs lah rơndap broă hiòng dà hòr tiah đah jum bơh lơgar Nga dê, pơndiang nhơm chu gan dà lềng jù tus châu Âu. Ồng kung đơs tờm, Ukraine geh gàr niam broă pơndiang, ờ ai Nga geh tu\ niam nàng lơh kal ke tus mờ Ukraine mờ châu Âu mờ ală gùng brong nhơm chu ndai. Ồng do kung pà git, ồng geh mhar geh dơ\ cri bơyai mờ kes priă jền dunia bè bơta dong kờl priă jền lơgar do tơm priă nhơm chu lơgar Nga in.

 Ồng Blaise Compaore kuang atbồ lơgar Burkina Faso pa yal ờ tơn jơh at gơnoar, mờ hòi jà cri bơyai tam jàu gơnoar. Đơs tàm anih sơnđio rùp, ồng yal, tu\ lơi kung rơcang cri bơyai bè 1 tơngai tam jàu tơnơ\ mờ hơ\ kờ` tàm jàu gơnoar atbồ 1 nă kuang atbồ lơgar geh làng bol lơh tòm pồ. Lài mờ hơ\, ling klàng neh yal geh crơng gơs 1 gơnoar atbồ lơgar pơn jăt tai, đơng lam dà lơgar tàm 12 nhai lài mờ tu\ geh bơyai 1 dơ\ te\ khà mờ crơng gơs gơnoar atbồ lơgar pa. Mpồl ling lơgar Burkina Faso kung neh ngui jơnau kơrian bơh 7 jơ mang ngai lài tus 6 jiơ drim ngai tơnơ\. Ală dơ\ l^k dră neh gơl^k tàm lơgar Burkina Faso bơh bồ nam 2014 kờ` dră wơl rơndăp broă tơn jo\ tơngai at gơnoar tai 5 nam bơh ồng Compaore dê.

Cau atbồ anih drơng ală bơta châu Phi bơh gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Lo pà git, Lo geh pờ anih tờm sơm kòp Ebola àm lơgar Liberia tàm 1 nhai tus nàng dong lơgar do kơryan kòp bơ tờp. tàm bơnah dong kờl ai ală lơgar đah mattơngai mut châu Phi in tam dră mờ kòp Ebola, Lo geh lơh 1 anih tờm sơm kòp, geh 100 nơm jơ cơng piăm kòp tàm Liberia. Anih tờm do digơlan geh dờp ală cau kòp sơn rờp tàm 30 ngai tus. Bal mờ hơ\, 480 nă cau lơh sơ nơm lơgar Lo geh tus lơgar Liberia. Ală cau do geh tam cah gơs 3 mpồl mờ mpồl sơn rờp geh 160 nă cau geh tus lơgar Liberia tàm 2 poh tus. Lài mờ hơ\, jơh ală phan bơna lơh sơ nơm kuơ màng neh geh jun tus lơgar Liberia.