JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mờ tơngu me “Lơh niam kơrnoăt lơh sa, tơnguh bơta pràn lơh is là bơta pràn pơlòng lơh sa lơgar Việt Nam dê” pơrjum tơnguh bơtàu lơgar Việt Nam nam 2014 neh mu\t lơh drim òr 05/12 tàm Hà Nội mờ broă đơng lam bơh ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar mờ mò Victoria Kwa Kwa gơnoar atbồ anih priă jền dunia tàm lơgar Việt Nam. Tàm nùs nhơm ring niam, bơ\t bơtàu mờ mpồl bơtiàn geh kơnòl, ồng Nguyễn Tấn Dũng bal mờ kuang bàng đơng lam ală gah, mpồl lơh broă dà lơgar, ală càr, [òn dờng neh iăt, tam gơl bal, cri bơyai bal mờ ală mpồl lơh broă tơngtuh bơtàu, ală mpồl lơh broă dunia, ală kơrnoăt priă jền gùt dunia bè ală tơngu me pơgồp bal nền nòn mờ bơta tòm đơng lam bơh Gơnoar atbồ lơgar dê, tàm hơ\ uă ngan là broă gơrềng tus mờ broă bơ\t bơtàu kơrnoăt lơh sa kă bro mờ tơnguh bơtàu tiah lơh sa cau 1 nă să is. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs loh, lơgar Việt Nam pơn jăt tai rơcang tơrgùm mờ dunia, tơrgùm lơh geh cồng nha ală kơrnoăt hơ bal kă bro bal bơh 2 lơgar mờ uă lơgar neh geh, mờ tus bal cri bơyai, k^ kơrnoăt ală kơrnoăt hơ bal kă bro khăt gơboh rài pa, bơh tu\ hơ\ pơn jăt tai ai tơl^k bơta [uơn, lam sồr chồl pràn kă bro mờ hòi jà tus bơcri priă tơn bơh lơgar bơdìh. Ồng Nguyễn Tấn Dũng kung đơs, Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam geh lơh niam rơlao broă lơh tơl, ring niam rài kis mpồl bơtiàn tàm ală gah lơh broă, mờ pơn jăt tai lơh geh cồng nha khà rơbô nam…

Mho òr 05/12, tàm hìu lơh broă gơnoar atbồ lơgar, ồng Vũ Văn Ninh kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar wă mò Victoria Kwa kwa kuang atbồ anih priă jền dunia tàm lơgar Việt Nam. Ala mat gơnoar atbồ lơgar Việt Nam, ồng Vũ Văn Ninh ưn ngài ală bơta dong kờl jơh nùs bơh anih priă jền dunia dê tus mờ Việt Nam tàm tơngai lài. Ồng Vũ Văn Ninh mờ mò Victoria Kwa kwa kung neh cribơyai ală bơta mờ 2 gah sền gròi bal, gơ rềng tus 3 gah kuơ màng pal geh rơndap tăp sèng wơl. Mùl màl là broă anih priă jền dunia dong kờl cau jak chài geh bơta mờng chài tàm broă rơndap tăp sèng wơl gah lơh broă priă jền, dong kờl bơta chài lơh broă tàm broă rơndap tăp sèng wơl mpồl lơh sa kă bro dà lơgar.

 Ngai òr 05/12, tàm hìu pơrjum càr Dak Nông neh bơyai lơh pơrjum dờng ală jơi bơtiàn kòn cau càr do dơ\ 2, nam 2014. Bơh tàm 5 nam lơh jăt broă lơh, rơndăp broă lơh bơh Đảng mờ Dà lơgar bơcri priă tus tàm tiah làng bol kòn cau neh lơh rài kis làng bol geh tơnguh, nùs nhơm tam klăc, đềt mềr bơh ală jơi bơtiàn kòn cau geh pơn jăt tai tơnguh, lơh sa uă gah neh geh mờ tơnguh bơtàu, broă lơh sa tam gơl jăt broă lơh gơs phan kă bro. Pơrjum dờng geh ai khà tàm tơngai bơh nam 2014 tus 2019 la: tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn tơl ală bơta, mhar, kơl jăp; chồl pràn broă tơmù rơ[ah, tơmù bơta ờ ndrờm bal tàm broă tơnguh bơtàu ală jơi bơtiàn kòn cau; tơmù rơhời tiah kal ke, mờ lơh gơs ală anih lơh sa, bơta chài rơgơi tiah kòn cau; tơnguh bơtàu mpồl cau lơh broă tiah kòn cau, tơnguh khà uă, tơnguh khà jăk chài mpồl kuang bàng kòn cau, tơnguh broă lơh gùng dră bal tàm ală ntum, sền gàr niam bơta lơngăp lơngai dà lơgar.

Drim òr 05/12, tàm [òn dờng Bảo Lộc, càr Lâm Đồng geh bơyai lơh dơ\ pơrjum bau\ yal jơnau tơngit bè poh chài rơ gơi ce Lâm Đồng dơ\ 5 nam 2014. do là broă lơh gơ ơm tàm ròt broă tơn jơh nam `hơl chờ dà lơgar 2014 Tây Nguyên - Dà Làc. Mờ tơngume “ Bô bơkah ce tàm bơ nơm Lâm Đồng”, poh chài rơ gơi ce Lâm Đồng dơ\ do geh bơyai lơh ală broă lơh tờm bè măng mut lơh chờ ce B’Lao-bô ù nùs nhơm kòn bơnus, cribơyai jak chài ală broă lơh bơtàu tơnguh kơ\ kơljap tiah tam ce Lâm Đồng, pơr lòng pic ce mbùng `o tơnhàu geh uă, drà kă bro ràng tơlik gah lơh ce mờ broă lơh tus sền tiah tam ce. Ală broă lơh tàm poh chài rơ gơi ce Lâm Đồng dơ\ 5 geh bơyai lơh uă ngan tàm [òn dờng Bảo Lộc bơh ngai 20 tus ngai 25 nhai do.

Ngai òr 05/12, mpồl sền Gàr tiah geh is mờ tiah kis càr Dak Lak neh bơyai lơh “Dơ\ to\p jơnau yal prăp gàr tòm chi bồ tô dà, dà mbòr” tềng tiah dà mbòr [òn Ju, ntum Ea Tu, [òn dờng Buôn Ma Thuột. Tơnơ\ mờ tu\ to\p jơnau yal, ală tòm chi dờng do geh mpồl sền gàr tiah geh is yal càr yal mờ mpồl sền gàr tiah geh is mờ tiah kis dà lơgar dờp là tòm chi tềl kah yau khà dà lơgar dê. Bơdìh mờ broă to\p jơnau yal prăp gàr, mpồl sền gàr tiah geh is mờ tiah kis càr Daklak gam bơyai k^ hơ bal lơh jăt adăt boh lam sền gàr tiah kis làng bol tàm tiah do in. Ồng Đoàn Ngọc Khuê kuang atbồ mpồl sền gàr tiah geh is mờ tiah kis càr Dak Lak pà g^t:“Pah nam bol a` bơyai lơh to\p jơnau yal sền gàr tòm chi bồ tô dà, do là tơngu me kờ` sền gàr mờ là sền gàr dà làng bol kòn cau in. dơ\ 2 là k^ kơrnoăt sền gàr tiah kis bơh làng bol mờ càr, broă kờ` lơh jăt adăt boh lam sền gàr tiah kis. Dơ\ 3 là bơto bơtê, lam sồr bè sền gàr tiah kis, tàm hơ\ uă ngan là tàm tiah sar lơgar ngài làng bol kòn cau g^t bè adăt boh lam ờ hềt uă, den bol a` geh yal ờ uă bơta tàm adăt boh lam sền gàr tiah kis”.

 Mho òr 05/12, tàm [òn dờng Quy Nhơn, càr Bình Định mờ mpồl Orbis Việt Nam neh ki\ jơnau ringbal tam klac mut lơh rơndap broă “ Bơtàu tơnguh broă drơng ala sền gàr mat kơ nòm dềt tàm càr Bình Định.” Rơndap broă do geh mut lơh tàm 4 nam mờ priă bơcri rlau 1 tơlak 200 rbô đôlar Mỹ. Tàm hơ\, priă dong kờl ờ tơm wơl bơh mpồl Orbis Việt Nam là 1 tơlak dolar Mỹ, gam wơl là priă bơcri bơh càr Bình Định dê. Broă lơh tờm bơh rơndap broă dê là mut lơh mờ ai ngui anih tờm sền gàr mat rềp mềr mờ kơ nòm dềt, geh lơh tàm hìu sơ nơm mat càr Bình Định, kham mờ sơm ờ sa priă ală kòp bè mat, ală kòp ờ sền loh kơnòm dềt in.

Tàm gơrềng bal bơh mìu càl dờng sồ 4, tàm ală ngai do, tàm càr Gia Lai neh geh mìu tàm uă tiah, lơh aniai bè lơh sa tàm ờ uă tiah, tàm hơ\ geh mpồl phan ròng tàm kơnhoàl Krông Cro gơtìp chơ\t uă. Jăt mpồl đơng lam sơndră mờ mìu càl dờng, dà lơh aniai càr Gia Lai yal, tus tu\ do, tàm kơnhoàl Kông Cro geh 76 nơm kơnrồ chơ\t, 6 nơm kơnrồ jòi ờ go\, 4 nơm be gơtìp chơ\t. Mìng is tàm ntum Đak Song gơtìp aniai uă ngan, mờ 30 nơm kơnrồ chơ\.  Gơl^k geh bơta do là tài làng bol ờ nền nòn tàm broă ròng, mờng mờ broă diàng kơnrồ mờ be jăt gah dà dờng, dà croh tu\ trồ mang. Tu\ dà tih, lơh phan ròng gơtìp bu\ dà, ha là dà pơrdô jòi ờ go\. Gơnoar atbồ mờ ală gah lơh broă geh gơnoar tàm do gam kờp hoàc huơr kờ` dong kờl ală hìu geh phan ròng gơtìp chơ\t mờ jòi ờ go\.

Tàm ală ngai pa do tàm [òn dờng Kon Tum, càr Kon Tum, làng bol neh sền go\ bơs tơlir tiăng bơr hê mut tàm hìu. Pa do ngan rlau jơh là tàm ngai 2/12, bi ùr Đỗ Thị Hồng Hạnh, ơm tàm hìu sồ 162/13, gùng Duy Tân, sơnah [òn Trường Chinh, [òn dờng Kon Tum rê bơh drà den sền go\ 1 nơm bơs tơlir tiăng pơr hê ơm rềp mpồng hìu. Ngòt ir, bi ùr Hạnh hòi cau rềp hìu tus dong. Jat hìu sơnơm càr Kon Tum, bơh bồ `hai 11 tus tu\ do, neh geh 6 nă cau gơtìp bơr kăp. Tàm hơ\ 2 nă cau gơtìp kal ke gơtùi kơt mhàm, pin tài bơs tơlir tiăng pơr hê kap. Jơh ală cau gơtìp aniai geh sơm di tu\ mờ ndrờm neh rê bơh hìu sơ nơm.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ala mat lơgar Mỹ bè broă lơh tàm lơgar Triều Tiên là ồng Sung Kim ngai òr 05/12 neh geh dơ\ cri bơyai mờ ồng Hwang Joon-kook kuang lơh broă bè broă lơh tàm lơgar Triều Tiên lơgar Hàn Quốc dê tàm càr lơgar Seoul, lơgar Hàn Quốc kờ` cri bơyai bè broă tơrbo\ wơl ală dơ\ cri bơyai 6 lơgar bè broă lơh hạt nhân tàm bồt Triều Tiên neh gơtìp ơm ing lài do. Dơ\ tìp geh bơyai lơh tàm tu\ ồng Choe Ryong-hae kuang dong broă ồng Kim Jơng Ul kuang atbồ đơng lam lơgar Triều Tiên tàm dơ\ tus còp lơgar Nga pa do neh yal là, lơgar Triều Tiên tu\ lơi kung kờ` tơrbo\ wơl ală dơ\ cri bơyai 6 lơgar, tàm hơ\ geh lơgar Triều Tiên, Hàn Quốc, Mỹ, Lo, Nga mờ Nhờk mờ ờ geh ai tơl^k bơta lơi. Bơdìh hơ\ tai, kung geh ală jơnau yal đơs là, ală kuang bàng lơgar Triều Tiên mờ ală cau jăk chài lơh broă gah sền gàr bơta lơngăp lơngai lơgar Mỹ gam sền broă geh bơyai lơh 1 dơ\ tìp di gơlan geh lơh tàm lơgar Singapor tàm nhai tus.

Mpồl dờp jơnau đơs tă pơ gồp di mpồl duh broă tam gơl pa dà lơgar Thái Lan ngai òr 05/12 pà git, bơh jơnau sồr bơh ala mat 23 Đảng tàm lơgar Thái Lan mờ mpồl do dờp geh bè ală tơngume tam gơl pa dà lơgar mờ bơt bơtàu sơnua boh lam pa, ală Đảng ndrờm đơs la, kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar pal geh sac rơ wah bơh 1 gơnoar ala mat dà lơgar. Mơya, gơ rềng tus rơndap tăp sèng gơnoar ala mat dà lơgar, geh 15 Đảng đơs là, pal gàr bè ờs broă lơh 2 kơnă bè tu\ do là gơnoar ala mat dà lơgar mờ gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar. Tàm tu\ hơ\ 6 Đảng ndai đơs là, pal bơt bơtàu 1 gơnoar ala mat dà lơgar geh 3 kơnă là gơnoar ala mat dà lơgar, gơnoar ala mat kơnă bòn lơgar mờ mpồl duh broă ala mat làng bol. Thái Lan kung gam ngui kơrnuat ling klàng tàm gùt lơgar mờ gơnoar atbồ tu\ do ờ ai gơnoar ală Đảng halà mpồl lơh broă mpồl bơtiàn geh mut lơh ală broă lơh gơ rềng tus gùng dră bal.

Ồng Francois Hollande kuang atbồ lơgar Tây ngai òr neh hòi jà lơgar Ukraine, Nga mờ Đức lơh broă bal kờ` tơmù nùs nhơm gơjra` tàm đah măt tơngai l^k châu Âu. Đơs tàm dơ\ pơrjum [ăo bal mờ ồng Nursultan Nazarbayev kuang atbồ lơgar Kazakhstan tàm dơ\ tus còp lơgar Kazakhstan, ồng Francois Hollnade đơs là, nùs nhơm tàm jơjra` gơl^k geh tai gùt dar bơta ờ niam lơgar Ukraine ờ geh lơh gơl^k ală broă lơh lơi tus mờ broă do. Ồng Hollande hòi jà ồng Bladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga pal sền tus hờ rài tơnơ\ do kờ` ơla mờ lài do kờ` tơmù nùs nhơm tàm gơjra` gơrềng tus bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine dê.

Gơnoar atbồ tiah đah tam gùl lơgar Philippin ngai òr 05/12 neh ntrờ` git nđờ jơt rbô nă cau lik bơh ală bòn kềng gah dà lềng mờ tiah buơn gơlik geh tơrlah ù. Jat anih sền gròi jơnau pơhìn rềs àr trồ tiah lơh aniai anih duh broă dunia, pơgap 200 rbô nă cau tàm càr Cebu tiah đah tàm gùl lơgar kung neh geh ntrờn dô pleh. Kơrnuat ntrờn dô pleh geh tơlik 1 ngai lài mờ tu\ mìu càl rơbut dờng Hagupit mut tàm lơgar Philippin tàm ngai do. Uă anih ơ hò ơm neh tơl mpồng lơh rlau 2 rbô nă nac gơ kòl tàm càr lơgar Manila, tiah đah tàm gùl Bicol mờ bồt Minđanao, tơ nơ\ mờ tuư ală broă lơh tàm dà lềng gơtìp ơm jơh lài mờ tu\ mìu càl rơbut dờng tus.

 Anih yal tơng^t Antara lơgar Indonesia drim òr 05/12 pà g^t, geh 29 nă cau neh chơ\t tài khih ơlăk tru\ is tàm càr đah mat tơngai mu\t Java tàm ală ngai do. Tơnơ\ mờ tu\ gơl^k geh ală broă do, cảnh sát tàm tiah do neh ku\p ală cau tru\ ơlăk ờ di pal. Trồ tiah mrềt lơh broă kờ` `ô ơlăk tàm lơgar Indonesia tơnguh uă. Uă hìu lơh ơlăk ờ di pal tàm lơgar do neh ai tai methanol ơn tàm ơlăk kờ` tơmù khà priă lơh mờ tăc ờ kas priă. Bơta do neh lơh aniai uă ngan tus mờ bơta pràn kơl dang să jan cau ngui dê.