JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mho òr 8/8, tàm hìu lơh broă Đảng dà lơgar, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar neh wă mpồl kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar geh ồng John Mc Cain, mờ ồng Sheldon Whitehouse kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar lam bồ gam còp lơgar Việt Nam. Ồng Nguyễn Phú Trọng neh đơs niam ală nùs nhơm bal mờ broă pơgồp bal bơh să tòm 2 nă kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar Mỹ bal mờ uă cau bơyô lơgar Mỹ tàm broă lơh bal mờ lơgar Việt Nam, tơl^k nùs nhơm di pal bè ală broă tơnguh bơtàu niam tàm broă lơh bal tơl mờ ală bơta bơh 2 lơgar, tàm hơ\ uă ngan là tàm 1 nam do bơh tu\ broă lơh bal kuơ màng tơl bơta geh crơng gơs. Ồng Nguyễn Phú Trọng đơs, Đảng mờ Dà lơgar Việt Nam sền lơgar Mỹ là 1 lơgar lơh broă bal kuơ màng lài ngan lơgar Việt Nam dê; kờ` bal mờ broă chồl pràn broă lơh bal bơh lơgar Việt Nam mờ lơgar Mỹ tàm ală bơta mờ tàm ală gah lơh broă do pal mờ bơta kuơ bơh làng bol 2 lơgar dê, tài bơta lơngăp lơngai, ring niam mờ tơnguh bơtàu tàm tiah do mờ tàm gùt dunia. Ồng Nguyễn Phú Trọng kơ\p kờ` 2 gah geh uă broă lơh niam kờ` lơh geh cồng nha broă lơh bal kuơ màng tơl ală bơta mờ mùl màl rơcang tơnkah 20 nam broă lơh bal bè ờs bơh 2 lơgar tàm nam 2015.

Ngai òr 8/8 tàm bòn dờng Đà Nẵng, pơrjum gùt lơgar gah rơndap broă mờ bơcri priă neh mut tus ngai lơh broă dơ\ 2. Mò Nguyễn Thị Kim Ngân kuang jat jơng atbồ gơnoar ala mat dà lơgar neh tus bal mờ đơng lam pơrjum. Đơs tàm dơ\ pơrjum, mò Nguyễn Thị Kim Ngân đơs là, adat bơcri priă dà lơgar geh gơnoar ala mat dà lơgar ring bal geh uă bơta pa. ală jơnau cih bơh adat bơcri priă dà lơgar dê geh tơmù dimơ bơta bơcri rah rài, rơndap broă lơỳai tơngai mut lơh, bơ song bơta dan-pà tàm bơcri priă dà lơgar. Adat cok khà lơh broă tam gơl kung là adat kuơ màng, rề ơnàng gơnoar bơ song sac rơ wah cau cok khà lơh broă, mơkung geh ală jơnau cih pờ geh bơta niam lài ai ală cau cok khà lơh broă tàm dà lơgar tus bal mut lơh, sang bơta ờ bài cok khà lơh broă lơyah, rơndap broă lơyài tơngai mut lơh, gàr niam broă tă priă ngui dơ\ bơt bơtàu, blơi phan bơna dà lơgar. Mò Nguyễn Thị Kim Ngân sồr ală gah, ală càr, bòn dờng pal sơ lơ tơnguh broă mblàng yal, ai ală adat neh tơlik mhar geh mut ngui tàm rài kis. Mò đơs:“A` sồr gah rơndap broă mờ bơcri priă dà lơgar kung bè ală gah, sơnah lơh broă dà lơgar mhar cribơyai gơnoar atbồ lơgar in tơlik ală sră nggal pơlam mut lơh tơl làm, nàng pleh bơta adat neh geh tơlik, mơya ală sră nggal hơ đơm adat boh lam den pal kơp gơn. Bal mờ hơ\, ală gah lơh broă, ală kơnă bơh dà lơgar tus bòn lơgar, pal sơ lơ mblàng yal, bơto bơtê adat boh lam tus ală anih lơh broă, mpồl bal, cau 1 nă să nàng tơnguh bơta git wă mờ lơh geh bơta ringbal, kờ` tơnguh cồng nha mut ngui, cồng nha lơh geh bơh adat bơcri priă dà lơgar kung bè adat cok khà lơh broă.”

Ngai òr 8/8, tàm càr lơgar Naypitaw, lơgar Myanmar, ồng Phạm Bình Minh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar mờ là kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar he neh geh dơ\ tìp mờ ồng Mohamed Bolkiah kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar mờ gah kă bro lơgar Brunei tềng bơdìh pơrjum dờng dơ\ 47 mờ ală pơrjum gơrềng bal. Bàr gah neh tam gơl bal bè ală broă tơnguh broă g^t gơ\p, lơh bơyô bal mờ lơh broă bal niam bơne\ bơh lơgar Việt Nam mờ lơgar Brunei, tàm hơ\ geh broă lơh jăt ală jơnau ring bal broă lơh bal bơh 2 lơgar neh geh k^. Ồng Phạm Bình Minh sồr 2 gah tơnguh broă tam gơl tìp bal dờng mờ ală gah, chồl pràn broă lơh bal tàm ală gah sền gàr dà lơgar, bơta lơngăp lơngai, bơta chài rơgơi, bơto bơtê mờ bơsram, nhơl chờ, lơh broă, lơh sa suơn sre; gờ` bơyai pơrjum dơ\ sơnrờp anih duh broă, broă lơh bal bơh lơgar Việt Nam mờ lơgar Brunei tàm tơngai di pal tàm nam do.

Ngai òr 8/8, tàm Hà Nội, anih duh broă chài rơ gơi, bơto bơtê ơruh pơnu, kơ nòm pa tàu mờ kơ nòm dềt bơh gơnoar ala mat dà lơgar dê, kes priă kơ nòm dềt anih duh broă dunia tàm lơgar Việt Nam pơ gồp bal bơyai lơh pơrjum yal ală jơnau dan bơh anih duh broă gơnoar kơ nòm dềt anih duh broă dunia tus mờ lơgar Việt Nam mờ rơndap broă mut lơh jơnau dan. Anih duh broă do sồr Việt Nam pal crơng gơs 1 anih lơh broă gròi sền is bè gơnoar kơnòm dềt. Tàm dơ\ pơrjum, ala mat ală gah, sơnah lơh broă dà lơgar mờ anih lơh broă gơ rềng bal neh mblàng, đơs loh ờ uă kal ke, bơta kòl yan gam gơtìp tàm tu\ mut lơh ngan ngồn ală jơnau sồr bơh anih duh broă dunia bè gơnoar kơnòm dềt. ờ uă kuang bàng đơs là, tu\ do, lơgar he gam ờ tơl ală bơta pràn lời ai kơ nòm dềt in, kung bè bơta lin bè khà tam pà bơta dong kờl kơ nòm dềt in, ngan là kơ nòm pa deh tàm broă sền gàr, sền gròi sơ nơm tơmba, ngan là kơ nòm dềt tàm tiah sar lơgar ngài, kơ nòm dềt kuet kơlte,.. Bơta hoàc huơr bơh ală kơ nòm dềt kuet kơlte dê gơ rềng tus gơnuar bơto bơsram gam tàm khà đơs lài tu\ geh tus rlau 50% kơ nòm kuet kơlte ờ geh lòt bơsram mờ uă ngan là ờ hềt jơh bơsram kai 1.

Mpồl kuang bàng bơh mpồl đơng lam Tây Nguyên pa geh dơ\ lơh broă mờ anih duh broă càr Gia Lai bè broă bơyai lơh jăt broă dong kờl kòn cau tơnơ\ rơlao 25 nam tam gơl pa. Ồng Kpă Thuyên, kuang jat jơng atbồ anih duh broă càr Gia Lai neh lơh broă bal mờ mpồl kuang bàng. Tàm dơ\ lơh broă, mpồl kuang bàng neh đơs niam ală cồng nha mờ càr Gia Lai neh geh tàm broă lơh jăt broă dong kờl kòn cau bơh rơlao 25 nam do. Mpồl kuang bàng kung neh dờp jơnau đơs bơh ala măt ală gah, mpồl lơh broă tàm càr kờ` yal mờ Gơnoar atbồ lơgar in kờ` geh ală broă lơh di pal rơlao tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn tus mờ Tây Nguyên.

 Mut lơh broă lơh bơh mpồl lơh broă sùm mpồl đơng lam Đảng kơnhòal Krông Bông, càr Dak Lak bè broă lơh jat jơnau bơto sồr Bác Hồ dê mut lơh tềm pềr wèt hờ bòn lơgar, tus tu\ do, kuang bàng, cau geh Đảng, cau lơh broă sa priă nhai dà lơgar, cau ling, ơruh pơnu, cau tàm ală mpồl gùng dră bal mpồl bơtiàn kơn hòal dê neh tềm pềr geh 730 tơlak priă. Lơh broă sùm mpồl đơng lam Đảng kơnhòal Krông Bông neh kơrnuat ngui kes priă tềm pềr tàm broă kah ưn ngài ală hìu nhă geh khà sră dong kờl bơh dà lơgar, hìu nhă geh màng mờ dà lơgar, hìu nhă cau ling sồt să-cau ling chơt màng geh rài kis kal ke mờ 5 nă mè Việt Nam khin cha jak chài tu\ do gam kis tàm kơnhòal. Jat mờ hơ\ geh jàu 106 sră tềm pềr priă, tơl sră geh 10 tơlak pà ală hìu nhă do in, mơ kung dong kờl lơh niam hìu bơh cau tờm cau ling chơt màng Y Ơn tàm bòn Dak Tuôr ntum }ư Pui.

 Di tơng kah 53 nam ngai “Tài cau gơtìp sơnơm khih dioxin Việt Nam” ngai 10/8, drim òr 8/8, hìu ròng siam, tơnguh bơta pràn să jan cau gơtìp sơnơm khih diosin càr Gia Lai neh pơgồp bal mờ mpồl lơh broă nùs nhơm tus bơh Café Sỏi đá Pleiku bơyai tìp măt mờ ală kơnòm dềt gơtìp sơnơm khih tàm rài tam lơh, lơh aniai gam tàm hìu ròng siam do. Do là broă lơh kờ` cèng nùs nhơm niam tus mờ ală kơnòm dềt gơtìp ờ bơtoah, kờ` tam pà bal kòp tê jê să bal mờ kal ke, glar bòl mờ ală hìu nhă gơtìp aniai bơh rài tam lơh lời wơl.

 Bơta koh kơl aniai brê tàm Tây Nguyên bulah geh gơmù mơya kung gam gơlik geh kal ke pơn drờm mờ gùt lơgar, tàm tu\ broă tam brê den 1 êt ngan. Hơ\ là jơnau đơs bơh đah sền gàr brê dà lơgar tàm dơ\ pơrjum broă lơh sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê tàm Tây Nguyên geh bơyai lơh ngai òr 8/8 tàm Dak Lak. Tàm 7 nhai bồ nam do, ală càr Tây Nguyên neh lòt sền, git go\ mờr 500 dơ\ koh kơl aniai brê, hoàc huơr 210 lồ brê geh is. Ală gah lơh broă geh gơnuar neh jòi kup, kup bàn rlau 3 rbô khối dơm chi, kờp sền, sền jat git nđờ rhiăng nă cau tac dơm chi, bol blơ\, kup uă phan ngui pơndiang dơm chi. Đơs bè broă sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê tàm Tây Nguyên, kuang đơng lam bồ đah sền gàr brê dà lơgar đơs la, ală bơta ờ niam tàm uă nam do tàm tiah do kung gam ờ hềt geh bơ song, hơ\ là bơta ờ pràn bơh ală mpồl tờm brê, broă lơh glài ală broă lơh tìs adat sền gàr brê gam ờ hềt krà`.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ồng Tony Abbott kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh lơgar Australia ngai òr 8/8 pà g^t, Gơnoar atbồ lơgar do geh ngui ală broă lơh glài pràn ngan rơlao tus mờ lơgar Nga di lah ling lơgar Nga gan nhàr dà lơgar Ukraine. Jơnau yal do geh ai tơl^k tơnơ\ mờ tu\ lơgar Nga geh ngui jơnau kơrian mờ blơi phan sa bơh uă lơgar, tàm hơ\ geh lơgar Australia, kờ` sal tê mờ ală broă lơh glài phương Tây dê tus mờ lơgar Nga gơrềng tus mờ bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine.

Ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ neh jàu gơnoar ală mpồl ling Mỹ in mut lơh ală dơ\ dùh bồm tàm lơgar Iraq kờ` kơryan broă lơh ală mpồl ling lềng dê wèt hờ tiah đah tô lơgar Iraqbal mờ lơgar Mỹ, uă lơgar tàm dunia tàm ngai òr nao 8/8, kung neh ràng tơlik bơta ờ suk bè bơta gơlik geh ờ niam tàm lơgar Iraq mờ hòi jà mpồl bơtiàn dunia dong kờl lơgar do.

Drim òr 8/8, mpồl Hamas tàm dòr Gaza neh cuh phào rocket tus tàm ù tiah lơgar Israel, mìng tơnơ\ mờ 2, 3 phút neh ring bal ờ cuh phào 72 jơ bơh mpồl Hamas mờ lơgar Israel jơh tơngai mờ 2 gah ồ geh jơnau ring bal lơi kờ` tơnguh tơngai. Tơnơ\ mờ hơ\, lơgar Israel neh sal tê mờ ală dơ\ cuh phào di tàm dòr Gaza. Ală dơ\ sò tơm pa ngan do gam pà go\ dòr Gaza di gơlan gơtìp tam lơh wơl.

 Mpồl lơh sơ nơm dunia ngai do yal bơr, kòp duh să Ebola tàm tiah đah mattơngai mut châu Phi là 1 bơta gah lơh sơ nơm jal mhar gùt plai ù. Mpồl lơh sơ nơm dunia kung neh đơs lài ală jơnau gơ lời wơl ờ niam ngan bơh kòp do neh lơh mờr 1 rbô nă cau tàm 4 lơgar đah mat tơngai mut châu Phi chơt. Đơs tơ nơ\ 2 ngai pơrjum tàm Jơnever lơgar Thụy Sĩ, mờ Magaret Chan kuang atbồ mpồl lơh sơ nơ dunia pà git, bol a` neh lơh geh bơta ring bal, sền kòp Ebola tàm tiah đah mat tơngai mut châu Phi là bơta lơh sơ nơm jal mhar gùt plai ù. Bơta do tơngkah bol he bè khà ờ niam mờ ngòt rơ ngơt bơh kòp dê mờ bơta pràn digơlan bơ tờp gùt dunia. Gơ kung đơs tờm bơta kuơ màng tàm broă lơh ngan dunia nàng tàm dră mờ kòp do.

Ngai òr 8/8, mpồl cau lơh broă lơgar Thái Lan bơh lơgar Libya neh rê hờ lơgar tòm niam, tơnơ\ mờ tu\ Gơnoar atbồ lơgar Thái Lan yal jơnau ntrờn cau lơh broă mơ tàm tu\ bơta ờ niam tàm lơgar Libya gơl^k geh. Jăt gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Thái Lan yal, geh 760 nă cau lơh broă lơgar Thái Lan lơh broă tàm lơgar Libya gam kơ\p kờ` ntrờn. Lài mờ hơ\, bồ poh do, geh di pơgăp 70 nă cau lơh broă lơgar Thái Lan neh geh rê tus hờ lơgar tòm niam. Uă lơgar tàm dunia neh til mpồng anih ala măt mờ ntrờn cau lơh broă mhar l^k bơdìh lơgar Libya, tơnơ\ mờ 2 poh gơl^k geh tam lơh ]ui rơ]ai ngan tàm 2 bòn dờng là Tripoli mờ Benghazi. Do là tam lơh gơl^k geh ờ niam ngan tàm lơgar Libya tơnơ\ mờ 3 nam lơh gơlừ ồng Gadafi kuang atbồ lơgar Libya lài do.

 Jat khà kờp bơh anih dong kờl tơrluh ù càr Vân Nam, lơgar Lo, kờp tus mho òr 8/8, khà cau chơt tàm dơ\ tơrluh ù pràn 6,5 đồ richter gơlik geh tàm ngai 3/8 pa do neh gơguh tus 617 nă mờ kung gam 112 nă cau ờ hềt geh jòi bàn, broă lơh jòi dong kờl rềs àr kung gam pơnjat tai geh mut lơh jal mhar, kờ` jòi tai ală cau gam roh thit. Do geh sền là dơ\ tơrluh ù pràn ngan rlau jơh tàm càr Vân Nam tàm pơgap 14 nam do. Bơdìh càr Vân Nam, dơ\ tơrluh ù kung lơh ờ uă kơnhòal, bòn drà rềp bal di càr Qúy Châu mờ Tứ Xuyên gơtìp hoàc huơr.