JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mho òr 11/7, tàm Hà Nội, neh bơyai yal kơrnoăt sồ 717 bơh kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar bè broă crơng gơs đah sền gàr mờ lơh glài tìs sră nggal mờ sền gròi broă lơh jăt adăt boh lam gơwèt gah adăt boh lam dà lơgar dê. Đơs tàm dơ\ yal, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh sồr đah sền gàr mờ lơh glài sră nggal mờ sền gròi broă lơh jăt adăt boh lam pal mhar lơh jăt bal, ring niam broă bơyai lơh kuang bàng, broă bơyai lơh broă kờ` lơh jăt ring niam, di pal ală tơngu me kơnòl sền gàr broă lơh jăt adăt boh lam bè lơh glài tìs sră nggal, tơl niam broă lơh jăt adăt boh lam bè broă lơh glài sră nggal geh lơh nền nòn. Ồng Nguyễn Xuân Phúc neh sồr, ală gah, mpồl lơh broă dà lơgar, anih duh broă càr, bòn dờng pal pơgồp bal nền nòn rơlao tai mờ gah adăt boh lam dà lơgar, tus bal pràn rơlao tai, kờ` ai broă sền gàr lơh jăt adăt boh lam bè broă lơh glài mờ sră nggal geh niam, tơnguh niam khà broă sền gròi lơh jăt adăt boh lam.

 Bơh 2 ngai lơh broă jơh nùs, pơrjum dơ\ 10 mpồl duh broă ala mat làng bol càr Lâm Đồng kơnă 8 neh tơn jơh mho òr 11/7. Pơrjum neh lời uă tu\ tơngai cri bơyai, lùp, hơ jơnau lùp mờ ringbal ờ uă kơrnuat kuơ màng bè bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn càr dê. 6 nhai bồ nam 2014, broă lơh sa Lâm Đồng dê kung gam geh gàr tàm khà uă, mờr 13%. Priă lơh geh bơh tơlik tac phan hờ lơgar cau geh rlau 248 tơlak đôlar Mỹ, gơguh 67% pơn drờm mờ 6 nhai bồ nam lài. Ală broă lơh jơnau kờ` dà lơgar bè bơt bơtàu bòn lơgar pa, tơmù rơbah mhar mờ kơ\ kơljap jat kơrnuat 30a kung lơh geh uă cồng nha niam. Bơta ngap lơngai gùng dră bal mờ ờ do ờ dă mpồl bơtiàn sùm geh gàr kơ\. Mơya broă lơh sa mpồl bơtìan càr dê kung gam geh uă bơta ờ niam bè dồs jơng kah jo\ jòng, drà kă bro phan lơh gơs ờ uă, bơta koh kơl aniai brê, sơ gràm ù brê, tơn hàu phan kuơ tàm ù tìs mờ adat boh lam kung gam gơlik geh kal ke, phan bơna gùng lòt gơbàn ờ diơng, rềs àr gùng lòt gam gơlik geh uă.

 Tơnơ\ mờ 4 ngai lơh broă, ngai òr 11/7, pơrjum dơ\ 10 mpồl duh broă ala măt làng bol bòn dờng Hà Nội neh pơrjum tơn jơh. Đơs tàm dơ\ tơn jơh pơrjum, mò Ngô Thị Doãn Thanh kuang atbồ mpồl duh broă ala măt làng bol bòn dờng Hà Nội neh đơs: ring bal mờ 9 kơrnoăt kuơ màng tàm gơnoar mpồl duh broă ala măt làng bol bòn dờng Hà Nội dê, tàm hơ\ geh 9 kơrnoăt lơh mùl màl adăt càr lơgar. Mpồl duh broă ala măt làng bol bòn dờng Hà Nội tơl^k nùs nhơm ring bal uă tus mờ jơnau yal bơh Gơnoar ala măt dà lơgar dê dră wơl mờ broă lơgar Lo ơn dra khoàng jờu Hải Dương-981 ờ di pal tàm tiah dà lềng mờ tiah geh gơnoar lơh sa lơgar Việt Nam dê. Mờ tơl^k nùs nhơm pin dờn, kờ` bal mờ tus bal lơh jăt gùng dà, broă lơh Đảng, Dà lơgar dê, lơh ngan tam dră sền gàr gơnoar ù tiah tàm tơngu me adăt boh lam dunia dê.

 Drim òr 11/7, tàm bòn dờng Buôn Ma Thuột geh bơyai lơh pơrjum kuang ala mat gah tề lam gùng dră bal dà lơgar càr Dak Lak kơnă 13 tơngai lơh broă bơh nam 2014 tus nam 2019. Đơs đơng lam pơrjum, ồng Niê Thuật, kuang atbồ mpồl duh broă ala mat làng bol càr Dak Lak đơs tờm, bơta tàm dunia, tàm kơnhòal, tàm lơgar mờ tàm Dak Lak gam gơlik geh kal ke, ngan là bơta tam pìt tam phà gơnoar tờm bồt dà lềng, den tàng, gah tề lam gùng dră bal ală kơnă pal brồ guh rlau tai gơnoar tàm broă bơt bơtàu mpồl tam klac dờng, sơ lơ tơnguh rlau tai bơta ringbal tàm làng bol, jơh nùs lam sồr làng bol tơnguh jơnhua nùs nhơm rơcang lài tềng đăp ală kai, broă lơh tam cah is, lơh aniai bơh ală gah mpồl sò tơm, lơh ngan tam dră, kơryan tơl kai lơh aniai mpồl tam kla] dờng jơi bơtiàn, pơ gồp bơnah gàr kơ\ ngap lơngai gùng dră bal, ờ do ờ dă mpồl bơtiàn.

Pơn jăt tai jơnau yal bè ală broă gơl^k geh tàm tiah lơgar Lo ơn dra khoàng jờu Hải Dương-981 ờ di pal tàm dơlam tiah dà lềng mờ tiah geh gơnoar lơh sa lơgar Việt Nam dê, ngai òr 11/7, lơgar Lo neh tam gơl broă lơh, ngui sùm ơhò tam lơh mờ ơhò sền gàr dà lềng kờ` kơrian mpồl lơh broă di pal mờ adăt boh lam lơgar Việt Nam dê, lài mờ tu\ ală ơhò lơgar Việt Nam kờ` tus rềp mờ dra khoàng jờu Hải Dương-981 kờ` lam sồr. Ờ ơm tàm broă lơh do, lơgar Lo tơnguh tai mpồl geh uă ơhò jờl kờ` ting ală ơhò lơgar Việt Nam l^k ngài mờ tiah geh dra khoàng jờu. Tềng đăp mờ broă kơrian bơh ală ơhò lơgar Lo, ală ơhò cảnh sát dà lềng mờ ơhò sền gàr cau lơh ka Việt Nam gam pơgồp bal, pleh mờ ală dơ\ gơtìp tơm mờ niam ờ do ờ dă. Mờ tàm hơ\ tai, mpồl lơh jăt adăt boh lam lơgar Việt Nam gam tơnguh sùm tus tàm tiah do, bơyai lam sồr, kờ` tơl^k loh làng gơnoar tòm ù tiah lơgar Việt Nam dê tàm bồt Hoàng Sa, do là tiah lơgar Lo geh ơn dra khoàng jờu Hải Dương-981 ờ di pal mờ sồr lơgar Lo tơl^k ngài dra khoàng jờu do.

 Ngai òr 11/7, kơnhòal Đak Hà, càr Kon Tum bơyai lơh pơrjum cau ala mat ală kòn cau dơ\ 2, mờ 140 nă cau ala mat rlau 33 rbô nă làng bol bơh 16 jơi bơtiàn kòn cau gam ơm kis tàm kơnhòal. Đak Hà kung là tiah sơn rờp tàm càr Kon Tum bơyai lơh pơrjum. 5 nam do, làng bol ală kòn cau kơnhòal Đak Hà neh geh ală tă pơ gồp kuơ màng ngan tus mờ bơta bơtàu tơnguh bơh bòn lơgar dê, mờ uă cồng nha pơn rơ ngan bè priă lơh geh tàm 1 nă cau gơguh bơh 10 tơlak tus 26 tơlak, khà hìu nhă rơbah gơmù bơh rlau 17% gam hơ đơm 13%. Ală hìu nhă neh tă pơ gồp rlau 42 rbô ngai lơh broă nàng lơh niam, lơh pa rlau 800 kơi sồ gùng lòt tàm bòn lơgar, crơng gơs geh 60 anih ai càn kòi phe tàm 58 bòn tiah làng bol kòn cau, bơ song jơnau kờ` jal mhar bè kòi phe, bơcri lơh sa làng bol dê. Tàm sơmbat tê bal bơt bơtàu bòn lơgar pa, Đak Hà neh geh 2 ntum lơh geh 19 khà tơl, ală ntum gam wơl lơh geh bơh 5 tus 14 khà tơl.

Bơ\t bơtàu bòn dờng Buôn Ma Thuột di pal là bòn dờng tòm ngan Tây Nguyên dê, hơ\ là tơngu me tòm bơh rơndăp broă lơh wơl ù tiah bal bòn dờng Buôn Ma Thuột dê tus nam 2025 pa geh yal drim òr 11/7 tàm càr Dak Lak. Jăt rơndăp broă, bòn dờng Buôn Ma Thuột geh ù tiah ơnàng rơlao 37 rơbô 700 lồ, là bòn dờng tòm geh gơnoar chồl pràn tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn Tây Nguyên dê. Di gơlan tus nam 2025, bòn dờng Buôn Ma Thuột geh khà kờp làng bol di pơgăp 550 rơbô nă, geh bal ală tiah bòn drà jăt gơnoar tòm tàm broă lơh, bơta chài rơgơi, kă bro, bơto bơtê mờ bơsram, tàp pràn să jan, mờ blàng nhơl chờ geh uă tòm chi, ală tiah tam phan jo\ tơngai, brê niam nhơl chờ.

Ràng tơlik nùs nhơm kah ưn ngài uă tus mờ cau geh màng mờ dà lơgar, hìu nhă geh khà sră dong kờl bơh dà lơgar, tàm ngai 27/7 tus do, càr Sơn La geh tă mờr 1 tơmàn 300 tơlak nàng lùp còp, pà phan 3 rbô 600 nă cau geh màng mờ dà lơgar, hìu nhă geh khà sră dong kờl bơh dà lơgar. Bal mờ 4 mpồl kuang bàng đơng lam bồ càr dê, ală tiah geh crơng gơs ală mpồl tus tơl hìu nhă nàng lùp còp, pà phan. Bal mờ hơ\, geh bơyai lơh ală broă lơh mùl màl bơh càr tus bòn lơgar nàng pơn jờng, sền gròi, tơnguh niam rài kis phan bơna mờ nùs nhơm ală cau ling kòp tê jê să, hìu nhă cau ling chơt màng mờ cau geh màng mờ dà lơgar.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ală broă lơh bơchồt bơh lơgar Lo tàm dà lềng đah măt tơngai l^k neh gơs là anih tòm bơh 1 dơ\ pơrjum cri bơyai dờng pa mu\t lơh drim òr 11/7 tàm càr lơgar Washington, lơgar Mỹ. Pơrjum cri bơyai do geh anih lơh broă kơlôi sơnơng broă lơh kuơ màng mờ dunia bơyai lơh, neh geh g^t nđờ 10 nă kuang bàng, cau jăk chài lơgar Mỹ mờ dunia tus bal. Tàm pơrjum, cau jăk chài bè adăt Đông Á, Giáo sư Jerome Cohen pà g^t, ală broă mờ lơgar Lo gam lơh, neh lơh ală cau pin pơrdah bè jơnau yal “Lơgar dờng ntàu geh bơta lơngăp lơngai” lơgar Lo dê. Ờ mìng ngui ală broă rồn bơklơn tàm broă jòi kờ` geh gơnoar ù tiah, lơgar Lo gam tìs mờ jơnau hơ tus mờ kơrnoăt hơ bal anih duh broă dunia bè adăt dà lềng, bè ờ tus bal tàm broă yă lơgar Philippin dê.

Mờ 100% khà sră đùh ring bal, gơnoar  ala mat dà lơgar Mỹ ngai òr 11/7, neh ringbal kơrnuat đơs lah ală broă lơh bơ chồt bơh lơgar Lo dê tàm dà lềng đah mattơngai lik mờ dà lềng Hoa Đông. Kuơ màng, kơrnuat hòi jà Lo tă dra khoàng Hải Dương 981 bal mờ ală mpồl gròng sền gàr, dờp wơl bơta geh ngan bè lài mờ ngai 1/5 pa di. Kơrnuat bơh gơnoar ala mat dà lơgar Mỹ dê đơs tờm wơl bơta dong kờl pràn ngan bơh gơnoar atbồ lơgar Mỹ dê tus mờ khat gơ boh gùng dà lềng, broă ngui dipal tiah dà lềng mờ kơ wàng trồ tàm tiah châu Á- Thái Bình Dương, kung bè broă lơh cribơyai mờ lơgar ndai, broă lơh ngap lơngai tus mờ ală jơnau kờ` kung bè tam pìt tam phà dà lềng mờ ù tiah.

 Hơ jơnau lùp bơh cau lơh băo bè jơnau gơrềng tus broă Gơnoar ala măt dà lơgar Mỹ ring bal kơrnoăt sồ 412, lơgar Mỹ kờ` bal mờ broă khăt gơboh gùng lòt tàm dà, ngui ală tiah dà lềng, tiah kơl wàng trồ tàm tiah châu Á-Thái Bình Dương jăt kơrnoăt bơh adăt boh lam dunia dê, bơsong ală jơnau sơgràm phà mờ tam phà ù tiah mờ broă cri bơyai lơngăp lơngai, ngai òr, ồng Lê Hải BìnH, cau pơlam đơs gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh lơgar Việt Nam neh đơs:“Lơgar Việt Nam pơn jờng broă kơrnoăt sồ 412 bơh Gơnoar ala măt dà lơgar Mỹ dê sồr lơgar Lo tơl^k dra khoàng jờu Hải Dương-981 mờ ală ơhò gròng l^k bơdìh tiah tu\ do, ờ geh ală broă lơh lơi ờ di pal mờ kơrnoăt dunia bè broă sơndră mờ tơm ơhò tàm dà lềng; yă ală broă lơh rồn bơklơn, pơn hìn ha là ngui bơta pràn, tam gơl bơta tu\ do ha là lơh gơl^k geh bơta ờ niam tàm châu Á-Thái Bình Dương.

Lơgar Việt Nam kơ\p kờ` ală lơgar tàm dơlam mờ bơdìh tiah do, tàm hơ\ geh bal lơgar Mỹ pal geh ală broă lơh pràn rơlao tai, mùl màl rơlao tai, geh cồng nha mờ geh nùs nhơm bơ\t bơtàu tus mờ bơta lơngăp lơngai, ring niam, ờ do ờ dă mờ khăt gơboh gùng lòt tàm dà lềng, gùng lòt tàm kơl wàng trồ tàm tiah do”.

Ngai òr 11/7, tàm Viêng Chăn lơgar Lào, gơnoar ala mat dà lơgar Lào neh đơng lam pơrjum bau\ yal pơrjum mpồl tam klac gơnoar ala mat dà lơgar ală lơgar đah jum mattơngai lik châu Á-AIPA dơ\ 35 digơlan geh bơyai lơh tàm lơgar Lào bơh ngai 14 tus ngai 20/9 tus do. Digơlan tus bal pơrjum do geh bơh 350 tus 400 nă kuang ala mat tus bơh 10 lơgar tàm mpồl ASEAN, ală lơgar sền gròi là lơgar lơh broă bal mờ ờ uă mpồl dunia. Pơrjum AIPA dơ\ 35 geh 2 dơ\ pơrjum bal mờ 4 dơ\ pơrjum bơh ală anih duh broă gùng dră bal, lơh sa, mpồl bơtìan, broă lơh tàm dơlam dà lơgar mờ broă bơyai lơh. Bal mờ hơ\ pơrjum AIPA dơ\ 35 geh ală dơ\ pơrjum is mờ tơl lơgar lơh broă bal mờ lơgar sền gròi. Bal mờ hơ\, AIPA 35 gam geh ală pơrjum bè pơrjum kuang ala mat là cau ùr AIPA, pơrjum ală kuang dong broă AIPA mờ mpồl dong broă mpồl ASEAN, pơrjum mpồl đơng lam AIPA. Tàm dơ\ tơn jơh, ală kuang bàng lam bồ AIPA geh ring bal jơnau yal bơr pơrjum AIPA dơ\ 35.