JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Drim òr 18/7, tàm Hà Nội, Mpồl đơng lam Đảng Cộng sản lơgar Việt Nam; Gơnoar ala măt dà lơgar; Kuang atbồ lơgar; Gơnoar atbồ lơgar; Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal Việt Nam mờ Gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh neh bơyai pơrjum tơnkah 60 nam ngai k^ kơrnoăt hơ bal Jeneva bè broă ơm ing tam lơh tàm lơgar Việt Nam (20/7/1954-20/7/2014). Ala măt Đảng mờ Dà lơgar, đơs tàm dơ\ tơnkah, ồng Trương Tấn Sang neh tơl^k nùs nhơm kah yal yau tus Bác Hồ, ồng Phạm Văn Đồng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar lài do bal mờ ală broă lơh dờng màng bơh ală kuang bàng, cau ling neh drơng tàm broă tam dră mờ gùng cri bơyai lơgar he dê tàm pơrjum Jeneva nam 1954, kuơ màng ngan là ală kuang bàng tàm mpồl ala măt Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam Dân chủ Cộng hoà-do là ală cau neh tus bal tơn tàm dơ\ kơn dang ]ui rơ]ai ngan, pơgồp bal tàm broă lơh geh cồng nha bơh pơrjum dê. Broă k^ kơrnoăt hơ bal Jeneva là 1 cồng nha dờng màng ngan, geh kuơ màng ngan, tơl^k nùs nhơm kơ\p kờ` bơh lơgar Việt Nam dê bè 1 rài lơngăp lơngai pơgồp bal mờ gơnoar is, tơrgùm bal ù tiah dà lơgar; mờ geh kuơ màng adăt boh lam, mờ ai tơl^k tơngu me phan bơna, nùs nhơm kờ` làng bol lơgar he pơn jăt tai tam lơh pha lin tàm rài tơnklàs dà lơgar.

Ngai òr 18/7 tàm Hà Nội, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar, neh wă ồng Bill Clinton kuang atbồ lơgar Mỹ lài do gam còp lơgar Việt Nam. Do là dơ\ tìp wơl ồng Bill Clinton, ồng Trương Tấn Sang ưn ngài bơta tă pơ gồp tus mờ git gơp lơh broă bal đah 2 lơgar bơh ồng Bill Clinton mờ pơ ùr dê tu\ gam at gơnoar broă, mờ pơnjat tai dong kờl dà lơgar mờ làng bol lơgar Việt Nam tu\ do mờ ală broă lơh niam jat kes priă Clinton. Chờ hờp yal bè ală cồng nha lơh geh tơ nơ\ mờ tu\ 2 lơgar crơng gơs bơta git gơp lơh broă bal tơl làm, ồng Trương Tấn Sang sồr lơgar Mỹ sền gròi tus ală lơgar bơtàu tơnguh, tàm hơ\ geh lơgar Việt Nam, geh broă lơh sơ lơ tơnguh bơta dong kờl, dong phan bơna lơgar Việt Nam geh kă bro tàm lơgar Mỹ. Ồng Trương Tấn Sang jờng rơ gơnoar ala mat dà lơgar Mỹ neh tơlik kơrnuat bè dà lềng đah mat tơngai lik, dră wơl mờ sồr Lo tă dra khoàng Hải Dương 981, dờp wơl bơta geh ngan dà lềng đah mat tơngai lik in, mơkung ưn ngài gơnoar atbồ lơgar, gơnoar ala mat dà lơgar, ală cau lơh broă gùng dră bal, ală cau jak chài mờ mpồl bơtiàn lơgar Mỹ neh geh nùs nhơm pràn kơldăng dong kờl lơgar Việt Nam tam dră mờ bơta sơ gràm tiah dà lềng mờ tiah geh gơnoar lơh sa.

 Jăt mờ hơ\, drim òr 18/7, tàm hìu lơh broă Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh wă ồng Bill Clinton kuang atbồ lơgar Mỹ lài do gam còp lơgar Việt Nam. Ồng Bill Clinton tus lơgar Việt Nam dơ\ do kờ` chồl pràn broă lơh kes priă Clinton bè sền gàr, sơm kòp HIV geh hìu nhă ồng Clinton crơng gơs kờ` dong kờl sền gàr, sơm kòp cau gơtìp kòp HIV in tàm gùt dunia. Lơh broă bơh nam 2006, kes priă Clinton neh dong kờl mờ lam sồr ală anih lơh sa kă bro ndai dong kờl lơgar Việt Nam rơlao 40 tơlăk dolar Mỹ.

Mho òr 17/7, ồng Tô Huy Rứa kuang atbồ mpồl bơyai lơh dà lơgar lơh broă mờ mpồl đơng lam Đảng càr Dak Nông bè bơta mut lơh kơnòl bơtàu tơnguh lơh sa, mpồl bơtiàn, sền gàr ngap lơngai, sền gàr dà lơgar, broă lơh bơt bơtàu Đảng, bơt bơtàu mpồl lơh broă gùng dră bal, broă bơyai lơh kuang bàng, rơcang pơrjum dờng Đảng ală kơnă. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Tô Huy Rứa sồr càr Dak Nông lơh niam rlau tai tàm broă lơh kuang bàng, bơt bơtàu gah gùng dră bal, rơcang pơrjum dờng Đảng ală kơnă mờr tus. Ồng Tô Huy Rứa đơs:“Ală bră lơh kuang bàng, bơta lơh rơndap broă, jat rơndap broă bơyai lơh bơto pơlam, hơ\ sồng bơyai lơh tàm pơdar, rơndap aì den pal lơh jat jơnau sồr bè khà, bơta niam, ai tơng go\ tềng bơta chài bơsram sră, rơndap tăp sèng, sơnam, cau ùr, cau klau. Kơp kờ` bol he jat bơta kờp sền wơl, ờ mìng rơcang tus pơrjum mờr tus, mờ gam bơtàu tơnguh bơta gam geh tu\ do, ală bơta lơi gơtùi lơh den pal lơh ngan mut lơh, nàng pơrjum geh mut lơh niam, lơh geh bơnàng jă ală broa ưndai in mờ bol he pal lơh, kờp bè bè lơh sa mpồl bơtiàn, sền gàr ngap lơngai, sền gàr dà lơgar bal mờ bơt bơtàu Đảng”.

 Tơnơ\ mờ 4 ngai lơh broă, ngai òr 18/7, mpồl duh broă ala măt làng bol càr Dak Lak kơnă 8 neh tơn jơh pơrjum dơ\ 8. Tềng đăp mờ broă tă dia dà lơgar ờ geh uă, khà bơcri priă bơ\t bơtàu pa gam lơyaì, dồs gam gơlời uă, mơya ờ hềt geh khà priă tơm, geh ờ uă rơndăp broă ờ tơl tơngai tơm, broă hòi jà bơcri priă gam uă kal ke, anih duh broă càr Dak Lak neh ai tơl^k ală broă lơh kờ` tơnguh khà tơnguh lơh sa tàm 6 nhai lồi nam. Lài jơh là tơrgùm chồl pràn mhar khà lơh jăt ală rơndăp broă lơh tòm; tơnguh broă sền gròi, lùp sền broă bơcri priă; tơnguh broă sền gàr gơnoar kuơ cau ngui sa in; kơlôi sơnơng bơ\t bơtàu rơndăp broă bơ\t bơtàu wơl ờ uă gah, mpồl lơh sa mờ măy mo\k tàm khà broă bơ\t bơtàu bal broă lơh sa càr dê.

 Drim òr 18/7 tàm bòn dờng Dà Làc càr Lâm Đồng, anih tờm pơlam broă lơh sa dà lơgar pơ gồp bal mờ gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Lâm Đồng bơyai lơh pơrjum “ Bơtàu tơnguh brê kơ\ kơljap gơ rờm bal mờ tơmù dimơ bơta aniai bơh tam gơl trồ tiah”. Pơrjum neh tơrgùm cribơyai, tam pà jơnau yal tơngit bè ală rơndap broă tam brê mờ bơtàu tơnguh brê kơ\ kơljap, mblàng bơta tam gơl trồ tiah mờ bơta aniai bơh tam gơl trồ tiah dê tus mờ broă lơh sa suơn sre, brê bơ nơm tàm Tây Nguyên, ală bơta gơ rềng bơh rơndap broă tam brê dềt jat broă lơh bơtàu tơnguh kloh niam, nàng drơng broă tơmù bơ\ bơl tiah ơm kis, broă tơm priă drơng ala tiah ơm kis brê mờ ală broă lơh tam dră mờ tam gơl trồ tiah.

 Bùm blàng là phan tam tăc mờ lơgar bơdìh ơm dơ\ 3 tàm lơgar Việt Nam, pah nam geh rơlao 1 tơmàn dolar, mờ pơgồp bal tàm broă tơmù rơbah uă tiah tàm làng bol kòn cau, mơya bùm kung gam sền là phan tam lơh klàr ù, lơh ờ niam tus mờ tiah kis tu\ lơh gơs phan sa. Jòi gơl^k geh broă kờ` tơmù bơta ờ niam do kờ` tơnguh bơtàu bùm blàng kơl jăp, hơ\ là 1 tơngu me cri bơyai tòm tàm pơrjum geh mpồl lơh bùm klàng Việt Nam bơyai lơh ngai òr 18/7 tàm càr Dak Lak Tu\ do, gùt lơgar geh di pơgăp 600 rơbô lồ ù tam bùm blàng, mờ 100 hìu măy lơh bòk bùm mờ lơh angkôl jăt broă lơh sa mờ măy mo\k. Bùm blàng là phan buơn tam, gơdờp mờ uă bơta ù, priă bơcri ờ uă, den tàng geh sền là phan tam kờ` tơmù rơbah ai ală bòn tàm tiah kơh bơnơm in. Pah nam, lơgar he tăc mờ lơgar bơdìh ală bơta phan geh lơh bơn bùm blàng mìng ơm tơnơ\ mờ phe, kơphe, geh rơlao 1 tơmàn dolar. Bu\ lah bè hơ\, tu\ do gah lơh bùm blàng lơgar Việt Nam gam uă bơta ờ pràn, hơ\ là broă tơnguh bơtàu bè khà ù tam mờ ờ sền kuơ tàm broă bơcri priă lơh niam sơntìl, tơnguh cồng nha, phan lơh broă mìng geh blơi bơh lơgar Lo, den tàng cồng nha phan geh lơh ờ hềt uă mờ lơh gơl^k bơ\ bơl tàm ù tiah, lơh anih tăc phan do gơrềng uă bơh lơgar Lo.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Mò Anjela Merkel kuang gơs gơnoăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh lơgar Đức ngai òr 18/7 pà g^t, mìng geh cri bơyai mờ ring bal hơ\ sồng bơ\t bơtàu wơl nùs nhơm pin dờn neh gơtìp roh mờ lơgar Mỹ tơnơ\ mờ dơ\ gơl^k geh bơta ờ niam pa do bè broă lơh ndơ\p ndơr lơgar Mỹ dê tàm càr lơgar Berlin, lơgar Đức. Mò Merkel đơs tòm là, lơgar Mỹ gam là lơgar lơh broă bal đềt mềr kuơ màng ngan lơgar Đức dê, bu\ lah 2 lơgar geh jơnau ờ ring bal bè bơta lơngăp lơngai, sền gàr jơnau tơng^t mờ lơh broă bal mờ ală anih lơh broă ndơ\p ndơr. Mò Merkel đơs, lơgar Đức mờ lơgar Mỹ neh, gam mờ geh pơn jăt tai tơnguh broă lơh bal pràn bơh tàm ală bơta kuơ mờ 2 lơgar geh tam pà bal. Jăt mò Merkel yal, 2 lơgar pal ngui ală gah yal tơng^t bè cri bơyai tàm internet bơh lơgar Đức mờ lơgar Mỹ kờ` bơ\t bơtàu nùs nhơm pin dờn.

 Ngai òr 18/7, ồng Najib Razak kuang gơs găp gơnoar at bồ hơđang rlao jơh dà lơgar Malaysia pà git, ồng pa yal mờ anih duh broă dunia sră cih 3 jơnau kờ` nàng gàr niam broă lơh wơl mờ lùp khàu dơ\ dùh rơndeh par MH17 geh bơyai lơh niam. Ồng pà git, lài ngan, Malaysia hòi jà jơh ală lơgar geh gơ rềng gàr niam ờ do ờ dă mpồl dong kờl rềs àr in tàm tu\ mut lơh broă lơh. Dơ\ 2, gơnoar atbồ lơgar Malaysia sồr jơh ală gah ba` lơh tìs cơng tàng tềng tiah gơlik geh rềs àr nàng mpồl lùp khàu gơtùi lơh jơh kơ nòl khi dê mờ pleh lơh gơbàn tàm pơndăng. Lồi dut, ồng đơs tờm, dilah cồng nha lùp khàu ai go\ MH17 gơtìp cuh dùh, den Malaysia pal cah rơ`a cau tờm mut lơh.

Anih yal tơng^t (RIA Novosti) lơgar Nga tơl^k jơnau đơs bơh ồng Sergei Ryabkov ngai òr 18/7 pà g^t, nùs nhơm bơh ală kuang bàng tus cri bơyai là ală gah pal geh 1 tơngai pa tàm nhai 11 tus do, hơ\ là tàm 1 nam bơh tu\ neh geh ring bal hạt nhân ing mờ lơgar Iran. Jơnau yal do geh ai tơl^k tàm tu\ ngai hìng, jơnau ring bal hạt nhân ing geh jơh tơngai, mơya ală gah kung gam ờ hềt tơl^k broă lơh lơi pa tơnơ\ mờ uă ngai cri bơyai bal.

 Kơrnuat lơh broă bơh mpồl ală rài lơh sa pa bơtàu tơnguh dunia neh bơtàu tơnguh tơl làm mờ gơtùi tam gơl gơs 1 mpồl tam klac gùng dră bal. Hơ\ là jơnau yal bơr bơh ồng Sergei Lavrov kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga tơlik ngai òr 18/7 tàm anih sơn io rùp dà lơgar Nga Rossiya 24. Ồng đơs tờm, mpồl ală rài lơh sa pa bơtàu tơnguh dunia gam bơtàu tơnguh mờ neh tus tơngai tam gơl tàm tơl bơta, bơta bơtàu tơnguh bè bơta niam bơh kơrnuat lơh broă mpồl do dê neh tus khà gơtùi tam gơl gơs 1 mpồl tam klac gùng dră bal. Mpồl ală rài lơh sa bơtàu tơnguh dunia geh uă ngan lơgar jat bal tàm mpồl ală rài lơh sa dờng dunia G20 bè Argentina, Mêhicô mờ Indonesia. Bơta do geh dong mpồl mờ ală lơgar jat bal geh săp đơs bal dờng rlau kờ` chul chồl G20 tam gơl anih priă jền dunia.

 Mho òr 18/7, mìu càl rbut dờng geh măt sơnđan dunia là Rammasun neh tus tàm càr Hải Nam, lơgar Lo mờ lơh gơl^k mìu dờng tàm tiah do. Lơgar Lo neh tơl^k jơnau yal khà pơrhê-do là khà jơnau yal mhar ngan tàm lơgar do. Tàm tu\ hơ\, khà cau chơ\t tơnơ\ mờ tu\ mìu càl dờng do lòt gan lơgar Philippines neh tơnguh tus 54 nă bal mờ hoàc huơr bè phan bơna. Jăt anih lơh broă yal lài bè trồ tiah lơgar Lo yal, tàm tu\ 1 jơ mho òr, bơta pràn càl khồm tàm tiah klo\ mìu càl  rbut dờng geh 216 kơi sồ tàm 1 jơ. Ală kuang bàng jăk chài lơh broă bè trồ tiah yal, do là mìu càl rbut dờng pràn ngan tàm 40 nam do tus tàm càr Hải Nam. Gơnoar atbồ bal mờ làng bol tàm càr Hải Nam mờ càr Quảng Đông, lơgar Lo neh rơcang sơndră mờ mìu càl rbut dờng pràn ngan do, kờ` tơmù ờ uă ngan hoàc huơr tơnơ\ mờ mìu càl dờng lơh gơl^k geh.