JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Pơrjum kuang atbồ gah lơh sơnơm mpồl ASEAN dơ\ 12 geh bơyai lơh bơh ngai 15 tus 19/9 tàm Hà Nội mờ tơngu me “Bơta pràn kơl dang să jan niam rơlao tus mờ mpồl bơtiàn ASEAN tơnơ\ nam 2015” neh tơn jơh niam bơne\. Jơnau yal bal bơh pơrjum kuang atbồ Gah lơh sơnơm mpồl ASEAN dơ\ 12 đơs tòm: ală lơgar hơ tơnguh broă lơh bal tàm ală gah: chồl pràn kis niam, di pal mờ pơhìn mhar, tơnguh broă lơh sơnơm mờ tìp broă lơh, tơl niam ờ do ờ dă tàm phan sa. Ală lơgar kung hơ tơnguh broă sền gàr bơta pràn kơl dang lài ngan kờ` wèt tus geh broă lơh sơnơm tus tơl gùt làng bol, sơndră mờ ală kòp ờ gơtòp, chồl pràn ndrờm bal tus mờ ală mpồl bòn ơm kis, tơmù khà chơ\t tus mờ cau mè mờ kòn dềt. Pơrjum kung neh ring bal jơnau yal bal bơh pơrjum kuang atbồ gah lơh sơnơm mpồl ASEAN pơgồp mờ 3 lơgar, geh lơgar Nhờk, Hàn Quốc mờ Lo, tàm hơ\, jơnau hơ lơh broă bal tàm gah lơh sơnơm, kuơ màng ngan là: sền gàr bơta pràn kơl dang sơnrờp tus mờ broă sơndră mờ sền gròi ală kòp ờ gơtòp, lơh sơnơm tus gùt làng bol, di pal mờ broă sền gàr kòp gơtòp uă, ală kòp gơtòp, ală kòp gơtòp bơh phan ròng tus kòn bơnus, kòp sơnrang, kòp prơm, kòp HIV/AIDS.

 Drim òr 19/9, ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ gơnoar ala mat dà lơgar còp mờ lơh broă mờ mpồl cau chài cah rơ`a Việt Nam. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Nguyễn Sinh Hùng đơs tờm, broă mut ngui sơnua boh lam tam gơl là bơnàng jă kuơ màng nàng lam dà lơgar pơnjat tai lòt jat gùng bơt bơtàu mờ bơ song ròt mpồl lơh broă gơnoar kơrnuat boh lam, tàm hơ\ geh kơnòl gàr niam kơrnuat cribơyai tàm dơ cah rơ`a. Ồng Nguyễn Sinh Hùng đơs tờm, mờ bơngă là hìu bal bơh cau chài cah rơ`a gùt lơgar dê, mpồl cau chài cah rơ`a Việt Nam neh lơh geh bơta pràn, gàr niam broă chài cah rơ`a bơtàu tơnguh nàng sền gàr rài lơh broă, sền gàr adat boh lam, sền gàr gơnoar kòn bơnus, gơnoar gùng dră bal, gơnoar lơh sa, phan bơna mờ broă làng bol, chài rơ gơi, mpồl bơtìan kòn bơnus dê, sền gàr adat boh lam, gơnoar mờ bơta kuơ dipal làng bol dê. Kơ nòl kuơ màng ngan rlau jơh bơh mpồl cau chài cah rơ`a dê là bơyai lơh geh mpồl cau chài cah rơ`a ngan ngồn pràn kơldăng, drơng jat jơnau kờ` bơtàu tơnguh dà lơgar dê.

Ngai òr 19/9, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnoăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh tus còp mờ lơh broă tàm càr Yên Bái bè broă lơh jăt kơnòl tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn càr do dê. Dùl tàm ală jơnau sồr bơh ồng Nguyễn Tấn Dũng dê tus mờ kuang bàng đơng lam tòm càr Yên Bái là tơrgùm bơ\t bơtàu mờ lơh jăt broă dong kờl tơnguh bơtàu lơh sa hìu nhă pơgồp bal mờ broă lời khà pràn bơ\t bơtàu [òn lơgar pa kờ` lơh niam ngan bơta pràn ù tiah, bơta buơn lơh sa suơn sre mờ broă tìp bal mờ anih kă bro tu\ geh pơgồp bal mờ gùng lòt jờl Nội Bài-Lào Cai. Tàm nùs nhơm `hăp `har, bơceh pa, sền gàr, đơng lam mờ lơh di pal mờ mùl màl, ồng Nguyễn Tấn Dũng neh sồr kuang bàng đơng lam càr Yên Bái bal mờ broă dong kờl bơh dà lơgar dê, lơh ngan lơh gơs uă ngan ală khà, kơnòl neh geh ai tơl^k tàm nam do kung bè tàm nam 2015, pơgồp bal tàm broă lơh geh cồng nha rơndăp broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn 5 nam mờ mpồl đơng lam Đảng càr Yên Bái neh ai.

 Mho òr 19/9, tàm hìu lơh broă gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlau jơh dà lơgar neh wă mpồl cau geh màng geh pơn rơ càr Quảng Ngãi dê. Tàm dơ\ wă, ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs tờm, Đảng, dà lơgar sùm sền gròi tus ală mè Việt Nam khin cha jak chài, ală cau ling kòp tê jê să, hìu nhă geh màng mờ dà lơgar, kuang bàng lơh broă kac màng dờng sơnam. Bơta sền gròi hơ\ ờ mìng là kơ nòl, mờ gam ai tơng go\ nùs nhơm git ưn ngài uă ngan bơh Đảng, dà lơgar, làng bol, ling klàng tus mờ dà kơl hề dờng màng bơh ală rơnàng cau neh tam lơh, phi să, tă pơ gồp tus mờ kac màng tàm broă lơh tam lơh ai ngap lơngai is, khat gơ boh dà lơgar dê. Ồng Nguyễn Xuân Phúc kơp kờ` ală kuang ala mat geh màng càr Quảng Ngãi dê pơnjat tai brồ guh bơhìan kac màng, sùm là ơnà lam lài nàng kòn sau in đòm jat, pơnjat tai bơto bơtê rơnàng kơ nòm să jơh nùs lơh broă, bơsram sră, pơ gồp bơnah bơt bơtàu bòn lơgar, dà lơgar ngai sơ lơ pas sơm, pràn kơldăng.

 Mang òr 19/9, tàm bòn dờng Kon Tum, Gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Kon Tum neh bơyai l^k lam sồr :Tiah nhàr dà lơgar mờ tiah bồt dà lềng Việt Nam”. Broă lơh do kờ` chờ gờl tơnkah 84 nam ngai bơhiàn mpồl đơng lam Đảng càr Kon Tum ngai(25/9/1930-25/9/2014) mờ wèt tus tơnkah 70 nam ngai crơng gơs Gah ling klàng làng bol Việt Nam. Dơ\ lam sồr geh 11 mpồl mờ rơlao 150 nă cau tàm càr tus bal. Tàm dơ\ l^k, geh uă broă lơh neh geh bơyai lơh bè: yal tơng^t ntrờn kờ` tơl^k gơnoar ù tiah dà lơgar dê bè tiah nhàr dà lơgar mờ tiah bồt dà lềng; pơn jờng nùs nhơm kờ` gơboh mờ dà lơgar làng bol dê tàm broă bơ\t bơtàu mờ sền gàr dà lơgar; ràng tơl^k rùp mờr 200 pang rùp lam sồr ntrờn dờng bè dà lềng, bồt dà lềng Việt Nam; l^k lòt tàm gùng, lam sồr mờ lơwa lòt m rơndeh tàm gùng bòn dờng Kon Tum mờ tơngu me “Bồt Hoàng Sa, Trường Sa là 1 bơnah ù tiah lơgar Việt Nam dê” mờ “Ală broă lơh tài dà lềng, bồt dà lềng dà lơgar”.

 Mho òr 19/9 tàm kơnhòal }ư Jut, càr Dak Nông, kes priă Thiện Tâm di mpồl lơh sa dờng Vingrup neh pà 1 rbô nơm kơnrồ ai ală hìu nhă rơbah tàm càr in. Mìng is tàm ngai òr neh geh 130 hìu nhă rơbah tàm kơnhòal }ư Jut geh pà kơn rồ me sơntìl. Jơh 1 rbô nơm kơnrồ geh pà ală hìu nhă rơbah ndai tàm gùt càr tàm nam do. Gơnuar atbồ tàm bòn lơgar kung bơyai lơh bơto pơlam bơta chài ròng kơn rồ tus mờ ală hìu nhă, nàng broă ròng kơn rồ geh cồng nha. Dak Nông là càr dơ\ 3 tàm Tây Nguyên geh kes priă Thiện Tâm, mpồl lơh sa dờng Vingrup dong kờl kơn rồ sơntìl, jat broă lơh pà 5 rbô nơm kơn rồ ai hìu nhă rơbah 5 càr Tây Nguyên in. Nam 2012 mờ 2013, kes priă neh pà 2 rbô nơm kơn rồ ai hìu nhă rơbah tàm càr Kon Tum mờ Dak Lak.

Di tàm dơ\ nhơl chờ Sen đôlta-do là 1 tàm 3 bơta nhơl chờ làng bol kòn cau Khmer kis tàm tiah đah jum dà lơgar dê, mpồl kuang bàng đơng lam tiah đah jum măt tơngai mu\t dà lơgar neh tus còp mờ chờ gờm ală hìu yàng phờk, kuang bàng đơng lam lài do mờ hìu nhă cau geh sră dong kờl bơh dà lơgar kòn cau Khmer geh pơnrơ jăk tàm càr Trà Vinh. Tàm ală anih tus, mpồl kuang bàng neh còp să, rài kis lơh sa, chờ gờm ală kuang bàng đơng lam lài do, ală cau kơ đơng yàng mờ làng bol jăt yàng phờk kòn cau Khmer nhơl chờ Sen Dolta chờ hờp mờ tềm pềr. Mờ lam sồr ală hìu nhă cau geh sră dong kờl bơh dà lơgar kòn cau Khmer đơs bal mờ làng bol jăt yàng phờk kòn cau Khmer đơs is, pơn jăt tai tam klăc, bơ\t bơtàu rài kis jăk chài, chài rơgơi mờ sền gàr niam bơta lơngăp lơngai bòn lơgar, chồl pràn lơh sa, pơgồp bal tàm broă lơh jăt niam broă tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah mờ tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn tàm bòn lơgar.

Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar mpồng nhàr lơgar dunia Bờ Y, càr Kon Tum pa kup 1 dơ\ pơndiang ma túy dờng ngan bơh lơgar Lào mut tàm lơgar Việt Nam, mờ khà pơgap 1 rbô 600 pơnai ma túy bơrlu\. Broă kup bàn geh mut lơh tu\ pơgap 10 jiơ măng òr nao 18/9, tu\ cau do rơcang jàu ma túy tàm bòn Chiên Chiết, ntum Đak Sú, kơnhòal Ngọc Hồi. bơh lùp khàu, cau do yal là mat Nguyễn Thị Nga, bòn tờm tàm kơn hòal Bố Trạch càr Quảng Bình, ơm kis tàm bòn 4, ntum Đak Can kơnhòal Ngọc Hồi. tu\ do mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum gam lơh sir sră nggal nàng lah yă. Do là 1 tàm ală broă kă bro, pơndiang ma túy geh mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum git go\ mờ kùp bàn tàm tơngai rềp ndo.

JƠNAU TƠNGGUT DUNIA.

 Ồng Prayut Chan-ocha kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ ing hờ đang rơlao jơh lơgar Thái Lan pa k^ kơrnoăt crơng gơs Anih duh broă rơwah kuang bàng mpồl duh broă lơh niam wơl dèa lơgar, Anih duh broă rơwah do geh 14 nă kuang bàng, ndrờm là ală sĩ quan ling klàng kuơ màng, geh kơnòl rơwah ală kuang bàng tàm mpồl duh broă lơh niam wơl dà lơgar kờ` lơh niam wơl 11 gah lơh broă neh geh Gơnoar atbồ ing dà lơgar Thái Lan ai tơl^k. Khà mat ală kuang bàng geh gàr ndơ\p niam mờ pơyoa tus anih duh broă rơwah tàm ngai 23/9 tus. Tơnơ\ mờ hơ\, anih duh broă geh rơwah mờ yal mờ cau bơtau in k^ kuang bàng tàm mpồl duh broă lơh niam wơl dà lơgar tàm bồ nhai 10.

 Ngai òr 19/9, Kuang atbồ gah priă jền 3 lơgar Lo, Nhờk mờ Hàn Quốc geh dơ\ tìp mat tàm bòn dờng Cairns lơgar Australia, lài mờ dơ\ pơrjum kuang atbồ gah priă jền mờ kuang atbồ anih priă jền dà lơgar mpồl G20, geh bơyai lơh tàm ngai do. Do là dơ\ tìp mat 3 gah sơn rờp tàm rlau 2nam do. Lài mờ hơ\ dơ\ cribơyai đah kuang atbồ gah priă jền 3 lơgar Lo, Nhợk mờ Hàn Quốc kờp du\ lài geh bơyai lơh nam lài neh gơtìp săng tài ală kal ke tàm kơnhòal. Rơndap broă tìp mat nhai 5 pa do kung gơtìp ơm ing tài bơta gơ kram sơ làng tàm lơgar Hàn Quốc. tàm dơ\ tìp mat do, kuang atbồ gah priă jền 3 lơgar geh cribơyai bè bơta lơh sa tàm châu Á mờ ringbal pơnjat cribơyai nàng crơng gơs ală broă lơh tam dră mờ bơta gơmù lơh sa.

 Ồng John Kerry kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Mỹ pa pơn jờng kuang bàng lơgar Australia ku\p 1 mpồl cau geh pin là cau tàm mpồl dà lơgar Islam. Àng drim òr 19/9, kuang bàng lơgar Australia neh pờ dơ\ jòi ku\p cau iơh bơsăk uă ngan tàm 2 bòn dờng là Sydney mờ Brisbane. Rơlao 800 nă cảnh sát lơgar Australia geh phào neh mu\t tàm uă anih lơh sa kă bro mờ hìu ơm is, ku\p 15 nă cau geh pin. Tàm tu\ hơ\, Gơnoar ala mat dà lơgar Mỹ kung neh ring bal rơndăp broă bơh ồng Barack Obama, kuang atbồ lơgar Mỹ bè broă tàp ling mờ ai phào crong mpồl dră wơl tàm lơgar Syria in.

Ồng Dmitry Medvedev kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh Nga ngai òr 19/9 pà git, Nga tu\ lơi kung rơcang tam klac mờ ală lơgar đah mattơngai mut plai ù, ờ ngòt ală broă lơh ngan bơh Mỹ mờ mpồl tam klac châu Âu dê kờ` tam cah is lơh sa tus mờ Nga. Đơs ngai òr tàm 1 dơ\ pơrjum bơcri priă tàm bòn dờng Sochi, ồng Dmitry Medvedev đơs là, ală lơgar đah mattơngai mut plai ù lơh broă gơ lơh bè khi ờ dờp Nga kung geh ală bơta kuơ dà lơgar is he dê. Mơya, ồng đơs tờm, Nga tu\ lơi kung rơcang tam klac wơl dilah ală lơgar đah mattơngai mut plai ù bơsram jat bơta git iat nùs nhơm lơgar Nga dê

Tơrgùm jơh geh 17 nă cau chơ\t mờ 55 nă cau ndai sồt să tàm ală dơ\ cuh bồm gơl^k geh ngai òr tàm lơgar Iraq. Jơnau yal bơh cảnh sát pà g^t, 1 dơ\ bơrtoh dờng neh gơl^k geh tàm kơnhoàl Karada, tiah tàm gùl càr lơgar Baghdad, lơh 7 nă cau chơ\t mờ 28 nă cau sồt să. Ală hìu tăc phan mờ rơndeh kung gơtìp ồs sa jơh tàm dơ\ bơrtoh bồm do. Lơgar Iraq gam gơl^k geh bơta ờ niam uă ngan tàm ală nam pa do. Jăt mpồl kuang bàng bơh anih duh broă dunia tàm lơgar Iraq yal, cau sò tơm iơh bơsăk mờ tam lơh neh lơh rơlao 5 rơbô 500 nă làng bol lơgar Iraq chơ\t tàm nggùl bồ nam do. Khà cau sồt să tus rơlao 11 rơbô 600 nă.