JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Kờ` bơ\t bơtàu mờ lơh gơs ală rơndăp broă lơh sră nggal yal mờ pơrjum dờng dơ\ 12 Đảng dà lơgar tàm 2 ngai 20 mờ 21/11 tàm Hà Nội, Gah gùng dră bal dà lơgar neh bơyai lơh pơrjum ală kuang bàng đơng lam Đảng mờ Dà lơgar lài do kờ` pơgồp bal jơnau đơs tàm rơndăp broă sră nggal pơrjum dờng Đảng dơ\ 12. Tàm pơrjum, geh uă jơnau neh đơs la, ală rơndăp broă sră nggal geh rơcang nền nòn, niam, geh uă bơta pa. Mờ, ală jơnau đơs kung pơgồp bal tàm tơl rơndăp broă sră nggal. Đơs tàm dơ\ tơn jơh pơrjum, ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar neh ưn ngài ală kuang bàng đơng lam Đảng mờ Dà lơgar lài do neh pơgồp ală jơnau đơs geh kơnòl, jơh nùs, geh uă jơnau niam tus mờ rơndăp broă lơh ală sră nggal. Gah gùng dră bal dà lơgar geh đơng lam mpồl lơh sră nggal mờ mpồl lơh sa-mpồl bơtiàn kơlôi sơnơng nền nòn ală jơnau đơs bơh ală kuang bàng tus pơrjum kờ` pơn jăt tai lơh gơs ală riơndăp broă sră nggal yal mờ pơrjum dà lơgar dơ\ 10 tus do.

Drim òr 21/11, tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar  tus bal mờ geh jơnau đơs mut pơrjum mpồl cau kă bro lơgar Đức tàm châu Á-Thái Bình Dương dơ\ 14. Đơs tàm dơ\ mut pơrjum, ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm bơta tă pơ gồp dờng ngan bơh ală mpồl lơh sa kă bro, cau bơcri priă gam lơh broă kă bro tàm tiah do, tàm hơ\ geh mpồl lơh sa kă bro lơgar Đức tàm broă lơh ngan chul chồl mờ rơndap broă bơtàu tơnguh pràn kơldăng bơh kơnhòal châu Á-Thái Bình Dương dê, đơs niam bơngă bơh ală mpồl lơh sa kă bro lơgar Đức bơcri kă bro geh cồng nha tàm lơgar Việt Nam, ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs tờm, Đức tu\ do là lơgar tam klac kă bro dờng ngan rlau jơh lơgar Việt Nam dê tàm châu Âu mờ khà priă lơh geh 2 gah nam 2013 mờr 8 tơmàn đdolar Mỹ, geh rlau 20% khà priă lơh geh bơh kă bro đah Việt Nam mờ mpồl tam klac châu Âu.

 Mang òr 21/11, tàm [òn chài rơgơi-nhơl chờ ală jơi bơtiàn kòn cau tàm Đồng Mô, kơnhoàl Sơn Tây, [òn dờng Hà Nội, Gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar neh pơgồp bal mờ anih ala măt ală lơgar bơyai lơh mu\t ală ngai “Tam klăc mpồl ASEAN-1 bơta sền, 1 bơta chài rơgơi, 1 mpồl bơtiàn”. Mờ tơngu me “Tam klăc-Lơh broă bal-Tơnguh bơtàu”, ală ngai Tam klăc mpồl ASEAN-1bơta sền, 1 bơta chài rơgơi, 1 mpồl bơtiàn” là dơ\ kờ` ală lơgar tàm mpồl ASEAN yal bè dà lơgar, kòn bơnus mờ ală bơta kuơ chài rơgơi geh pơnrơ ngan, ală broă lơh ngan tàm broă prăp gàr, tơnguh bơta kuơ ală phan tềl kah yau chài rơgơi ală lơgar tàm mpồl ASEAN dê đơs bal mờ lơgar Việt Nam đơs is. Đơs tàm dơ\ mu\t lơh, ồng Phạm Bình Minh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar, mờ là kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai neh đơs:“Mpồl ASEAN gam pràn kơl dang kờ` gơs là 1 mpồl bơtiàn bal tàm nam 2015. Tàm tơngai tơnguh bơtàu pa do, 1 mpồl ASEAN tam klăc, đềt mềr bal tàm “Bơta sền, 1 bơta niam chài, 1 mpồl bơtiàn” bal là jơnau tơl^k bơh ală lơgar tàm mpồl ASEAN kờ` pơyoa tus mờ mpồl bơtiàn dunia, tàm hơ\, bơta chài rơgơi geh gơnoar kuơ màng, pơgồp bal tàm broă ai mpồl ASEAN gơs “1 hìu bal” ai ală jơi bơtiàn kòn cau tàm mpồl ASEAN in, bol a` sùm kơ\p kờ` geh 1 mpồl ASEAN tam klăc, lơh broă bal geh cồng nha kờ` bơ\t bơtàu bơta lơngăp lơngai, ring niam mờ pas gơs gùt mpồl kung bè tơl lơgar tàm mpồl ASEAN mờ tài bơta kuơ bal mpồl bơtiàn dunia dê”.

Mho òr 21/11, mpồl kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar Iran bơh ồng Hossein Sobhaninia kuang geh jơng mpồl kuang atbồ gơnoar ala mat dà lơgar Iran, mơla kuang atbồ mpồl kuang bàng lơh bơ yô bal Iran-Việt Nam lam bồ neh tus còp càr Thái Bình. Dơ\ tus còp ai tơng go\ 1 bơta bơtàu tơnguh pa tàm broă crơng gơs git gơp 40 nam đah Việt Nam mờ Iran, hơ pơr gon pờ geh bơta tam klac pa tàm bơtàu tơnguh lơh sa mờ 1 càr lơh sa suơn sre bè Thái Bình. Tàm dơ\ lơh broă, 2 gah neh cribơyai ală bơta gơ rềng tus broă crơng gơs bơta git gơp lơh broă bal 40 nam đah Iran mờ Việt Nam. Ồng Hosein Sobhaniania neh ràng tơlik bơta chờ hờp tu\ geh tus còp Thái Bình. Bulah do là dơ\ sơn rờp mpồl kuang bàng gơnuar ala mat dà lơgar Iran tus còp Việt Nam mờ tus còp Thái Bình, mơya neh lời wơl bơta kah kir niam. Mpồl kung kơp kờn dơ\ tus còp do sơ lơ lơh bơta git gơp 2 lơgar kơ\ rlau.

Ngai òr 21/11, mpồl kuang bàng tàm mpồl duh broă ala măt làng bol càr Dak Nông neh geh dơ\ tus sền broă lơh jăt ală khà lơh sa-mpồl bơtiàn, sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar nam 2014 tàm kơnhoàl Cư\ Ju\t. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Điểu Kreh kuang atbồ mpồl duh broă ala mat làng bol càr Dak Nông sồr, kơnhoàl do pal tơrgùm tàm broă đơng lam, lơh ngan geh ală khà geh ai. Bal mờ broă chồl pràn lơh jăt ală rơndăp broă di mờ khà geh k^, tơl niam khà, geh cồng nha, kơnhoàl Cư\ Ju\t pal tơrgùm đơng lam làng bol lơh sa di kàl, prăp gàr niam phan tơnơ\ mờ tu\ tơnhào; tơnguh broă sền gàr brê, chồl pràn broă lơh jăt broă bơ\t botàu [òn lơgar pa.

Drim òr 21/11, gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn [òn dờng Hồ Chí Minh bơyai lơh cribơyai đah ală gah, mpồl lơh broă, kơnhòal mờ cau kuet kơlte bè gùng dà broă lơh mờ ai geh broă lơh. Gal ngan cau kuet kơlte tus bal neh tam pà ală kal ke tàm rài kis mờ sơr lèt gan kal ke. Kuơ màng, tu\ do cau kuet kơlte gơtìp uă kal ke tàm broă dờp git jơnau yal tơngit bơdìh mờ ờ hềt git uă broă lơh gơ rềng bal. Ờ uă broă lơh bòn dờng dê ai cau kuet kơlte in tu\ mut ngui ngan ngồn gơtìp uă kal ke, lơh gơbàn bơta tam cah is, broă đal git khà kuet kơlte gam ờ hềt niam, broă đal git ờ hềt loh làng, den tàng cau kuet kơlte ờ hềt dờp geh bơta dong kờl dipal.

Rài kis làng bol jăt gah brê gam ờ tơl uă, broă ntrờn ơm kis, mùs brê lơh kìr gam geh uă, lơh broă sền gàr brê tàm kàl prang tàm càr Điện Biên gơtìp kal ke. Tàm nam do, gùt càr neh gơl^k geh 53 dơ\ ồs sa lơh aniai rơlao 40 lồ brê, mìng là brê rơcang gàr tơrgùm tàm ală kơnhoàl Điện Biên Đông, Tuần Giáo, Mường Nhé. Đah sền gàr brê càr Điện Biên tơnguh, lơh broă geh mờr 1 rơbô 400 mpồl sền gàr brê, mờ rơlao 15 rơbô nă cau tus bal tàm ală [òn Tài do là mpồl tòm ngan tàm broă sền gàr brê bơh tàm [òn lơgar tơn.

 Dơ\ rềs àr gơlik geh tu\ 6 jiơ mho òr tàm kơi sồ 242 mờ 200, gùng rơndeh ồs Thống Nhất di sơnah [òn Quỳnh Thiện, [òn drà Hoàng Mai, càr Nghệ An, lơh cau mè chơt tơn, sau ùr 8 sơnam ngòt rơ ngơt tus màng kis. Rơndeh ồs sồ 331T1 gam lòt jat gùng Hà Nội-Vinh den ni sơna tơm di rơndeh mai\ bàng sồ 37 P6 8572 gam lòt bơh gùng rơndeh 1A mut tàm gùng bòn 8 Mai Hùng. Tài ờ sền nga] den tàng rơndeh mai\ pơndiang oh dềt neh gơtìp rơndeh ồs tơm, lơh 2 nă cau chơt tơn, ai sau Trần Thọ Mai 8 sơnam, gơtìp sồt să kơn jơ\ ngan.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Mpồl ling lơgar Hà Quốc ngai òr 21/11 neh bơyai lơh tàp ling cuh phào ngan tàm ală bồt rềp mờ tiah nhàr dà lơgar tàm dà lềng mờ lơgar Triều Tiên. Jăt gah sền gàr dà lơgar Hàn Quốc yal, dơ\ tàp ling cuh phào ngan geh bơyai lơh tàm 2 jiơ bơh tu\ 3 jiơ mho jăt jiơ tàm tiah do dê. Dơ\ tàp ling do là 1 bơnah bơh dơ\ tàp Hoguk mờ lơgar Hàn Quốc bơyai lơh bơh ngai 10 tus 21/11, mờ broă tus bal bơh 330 rơbô nă ling. Dơ\ tàp ling cuh phào ngan geh bơyai lơh tàm ală bồt rềp mờ nhàr dà lơgar tàm dà lềng mờ lơgar Triều Tiên, tàm hơ\ geh bồt Yeonpyeong. 2, 3 jơh lài mờ tu\ tàp ling cuh phào ngan, lơgar Triều Tiên neh tơl^k jơnau yă mờ yal lài lơgar Hàn Quốc ba` lơh tai ndrờm bal mờ ală broă neh geh lơh tàm bồt Yeonpyeong.

Ngai òr 21/11, Đảng Độc lập lơgar Anh tam dră broă tam klac bal tàm mpồl tam klac châu Âu neh ai geh bơta jai pha tàm dơ\ te\ khà gùl tơngai lơh broă tàm anih đùh sră Rochester mờ Strood tàm tiah đah jum mattơngai lik lơgar Anh. Dơ\ đùh sră do geh bơyai lơh tơ nơ\ mờ tu\ ồng Mark Reckless kuang bàng gơnoar ala mat dà lơgar, ala mat Đảng bảo thủ tàm tiah đùh sră do kờ` Đảng Độc lập mờ săng at gơnoar broă. Dơ\ đùh sră gùl tơngai lơh broă geh bơyai lơh 6 nhai lài mờ dơ\ te\ khà tàm lơgar Anh den tàng cồng nha dơ\ đùh sră do gơ rềng uă ngan tus bơta ngap lơngai gùng dră bal tàm lơgar Anh.

Lơgar Israel pà g^t geh lơh broă bal mờ anih lùp sền bơh anih duh broă dunia kờ` g^t ală dơ\ sò tơm di tàm ală hìu lơh broă anih duh broă dunia tàm dơ\ tam lơh tàm dòr Gaza pa do. Anih duh broă, geh ồng Bankymoon gơnoar atbồ anih duh broă dunia crơng gơs geh lùp sền di lah ală hìu lơh broă tàm anih lơh broă dong kờl mờ lơh broă anih duh broă dunia dê gơtìp sò tơm tàm tu\ tam lơh bơh ală cau geh phào cau Palestin mờ ling lơgar Israel tàm dòr Gaza tàm kàl duh nam do. Ling lơgar Israel yă mpồl Hamas neh pồn phào crong gùt dar ală hìu lơh broă anih duh broă dunia mờ cuh phào lài, lơh ling lơgar Israel pal cuh sal tê, lơh 6 anih gơtìp tơrlah, rơlao 20 nă cau Palestin gơtìp chơ\t.

Gơnoar atbồ lơgar Anh ngai òr 21/11 yal, geh tă pơ gồp 720 tơlak bảng priă lơgar do, ndrờm 1 tơmàn 100 tơlak dolar ai kes priă trồ tiah niam bơh anih duh broă dunia dê nàng sơndră tam gơl trồ tiah, tơmù nhơm bơ\ lơh aniai tiah ơm kis. Ồng Ed Davey drơng bè bơta năng lượng mờ sơndră tam gơl trồ tiah lơgar Anh pà git, bal mờ ală lơgar lơh sa dờng ndai, Anh tus bal tă pơ gồp tàm kes priă kờ` dong ală lơgar gam bơtàu tơnguh mờ lơgar rơbah buơn gơtìp gơ rềng gơ rờm niam rlau mờ ală bơta aniai ờ niam bơh tam gơl trồ tiah. Mùl màl, Anh kờ` bơnah tă pơ gồp lơgar do dê dong ală bồt dà lềng gam hời rơ hời gơ kram mờ dong cau lơh ka ală tiah kềng gah dà lềng tam dră mờ bơta gơguh tih dà lềng.

Dùl dơ\ tơrluh ù pràn 6,9 độ richter pa gơl^k geh tàm bồ đah măt tơngai l^k lơgar Indonesia. Ờ hềt geh jơnau yal `sừc dờng dà lềng geh tơl^k kung bè ờ hềt geh jơnau yal bè hoàc huơr tơnơ\ mò dơ\ tơrluh ù do. Jăt anih lơh broă sền gròi ù tiah lơgar Mỹ yal, klo\ tòm tơrluh ù jrô 48 kơi sồ tàm tiah dà lềng, gơl^k geh tàm dà lềng Molucca, rềp mờ bồt Sulauesi mờ bồt Maluku. Cau pơlam đơs anih lơh rboă sền gàr rềs àr dà lơgar Indonesia là ồng Sutopo Punno pà g^t, bơta go\ loh ngan dơ\ tơrluh ù do tàm bơh 5 tus 10 giây, làng bol kis tàm bồt do neh dô l^k bơdìh hìu. Tàm tu\ hơ\, tiah rềp mờ klo\ Hanmera, làng bol ntrờn tus tàm ală tiah `hoa, tài ngòt `sừc dờng dà lềng gơl^k geh.