JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho òr 22/8, tàm bòn dờng Nha Trang, càr Khánh Hoà, ồng Vũ Văn Ninh kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rơlao jơh dà lơgar lơh broă mờ kuang bàng đơng lam càr Khánh Hoà bè broă lơh sa-mpồl bơtiàn nam 2014. 7 nhai bồ nam, broă lơh sa-mpồl bơtiàn càr Khánh Hoà pơn jăt tai tơnguh bơtàu. Kuơ màng ngan là broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa tàm càr do geh uă cồng nha niam. Tus tu\ do, càr Khánh Hoà neh geh 11 ntum geh bơh 15 tus 19 khà bơ\t bơtàu bòn lơgar pa, gam 4 ntum geh hờ đơm 5 khà. Di gơlan tus lồi nam do, gùt càr geh 10 ntum geh khà bơ\t bơtàu bòn lơgar pa. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Vũ Văn Ninh neh đơs niam càr Khánh Hoà neh lơh ngan uă tàm broă bơ\t bơtàu bòn lơgar pa. Mờ sồr kuang bàng đơng lam càr do pal sền gròi broă bơ\t bơtàu ală broă lơh sa, bơh tu\ hơ\ geh lơh uă, chồl pràn lơh sa, kờ` tơnguh rài kis làng bol in.

Drim òr 22/8 tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, gah phan geh is mờ tiah ơm kis dà lơgar bơyai lơh pơrjum tă pơ gồp jơnau đơs bơt bơtàu kơrnuat cih bè sền gàr tiah ơm kis, đơs bè tiah ơm kis kuơ màng, sền bè bơta gơ rềng bơh tiah ơm kis mờ rơndap broă sền gàr tiah ơm kis. Ờ uă kuang bàng neh mblàng mùl màl ală bơta gam ờ hềt niam bơh kơrnuat bè gah phan geh is mờ tiah ơm kis nam 2005, ờ uă jơnau cih bơh kơrnuat mờ sră nggal hơ đơm adat boh lam ờ hềt di mờ bơta geh ngan, lơh gơbàn kal ke ală mpồl lơh sa kă bro in tàm broă bơt bơtàu mờ mut lơh rơndap broă sền gàr tiah ơm kis. Ală kuang bàng neh tơlik ală broă lơh pal geh tàm kơrnuat bè sền ală bơta gơ rềng bơh tiah ơm kis, rơndap broă sền gàr tiah ơm kis mờ kơrnuat bè atbồ phan săng, sồ siă…

 Rơlao 106 tơmàn priă, do là cồng nha bơh dơ\ lam sồr tă priă bơh broă lơh “Nùs nhơm niam tiah nhàr dà lơgar, tiah bồ dà lềng dà lơgar” geh mpồl đơng lam tiah đah jum măt tơngai mu\t dà lơgar, ală càr, bòn dờng tàm tiah ring dà dờng Cửu Long mờ ală mpồl dong kờl ai kuang bàng, cau ling, cau rơbah gam lơh kơnòl, ơm kis tàm tiah nhàr dà lơgar, tiah bồt dà lềng. Tàm dơ\ yal cồng nha geh bơyai lơh drim òr 22/8, kuang bàng đơng lam tiah đah jum măt tơngai mu\t dà lơgar đơs tòm, broă lơh “Nùs nhơm niam tiah nhàr dà lơgar, tiah bồ dà lềng dà lơgar” bơyai lơh tàm càr Đồng Tháp tàm lồi nhai 7 lài do là broă lơh geh nùs nhơm kuơ màng gah gùng dră bal mờ niam ngan; geh bơyai lơh tàm tu\ gùt lơgar gam tơrgùm wèt nùs nhơm tus mờ tiah nhàr dà lơgar, tiah bồt dà lềng.

Drim òr 22/8 tàm Hà Nội geh bơyai lơh pơrjum broă lơh bơto bơsram ASEAN : Bơta chài bơsram sră tus mờ kơnòm bơsram rài 21 bơh gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar, Microsoft Việt Nam mờ mpồl duh broă lơgar Anh pơ gồp bal bơyai lơh. Tơngume bơh dơ\ pơrjum dê tơrgùm tàm 8 bơta chài bơsram jrô ơnàng pal geh rơcang lài kơ nòm bơsram kai 2 in là bơta chài bơ song ală bơta gơlik geh ngan ngồn, tìp mat bơh bơr, bơceh pa, bồ tơ ngoh sơnơng, cribơyai, tam klac, bơto bơtê nùs nhơm, bơta chài mut ngui công nghệ thông tin tàm broă bơsram sră mờ rài kis, bơta chài nàng gơs làng bol gùt plai ù. Jat ală kuang bàng, kơ nòm bơsram Việt Nam geh tơl ngan ală bơta nàng gơtùi bơsram sră, bơceh niam. Mơya tài broă lơh bơto bơsram Việt Nam dê tu\ do kung gam wèt jat gùng bơto bơtê 1 gah, bơta chài tàm sră pơàr, den tàng kơ nòm bơsram ờ huan ngac ngar tàm broă bơsram, ờ geh tơl ală bơta chài kuơ màng nàng bơsram is mờ ală bơta chài lơh broă dipal.

Jăt gah sềngàr cau lơh broă hờ bơdìh lơgar, gơwèt gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar yal, tus ngai òr 22/8, neh geh  tàm 11 anih lơh sa kă bro lơgar Việt Nam lơh gơs broă ai jơh cau lơh broă tàm anih lơh sa kă bro bơh lơgar Libya rê hờ lơgar tòm, mờ broă dong kờl bơh ală anih lơh broă geh gơnoar mờ cau tòm ngui cau lơh broă. Bè hơ\, tus tu\ do, neh geh 1 rơbô 391 nă cau lơh broă lơgar Việt Nam tàm lơgar Libya rê hờ lơgar tòm ờ do ờ dă. Tu\ do, geh 40 nă cau lơh broă ndai kung neh l^k bơdìh lơgar Libya, tus lơgar Tuynizi mờ tam pà 2 mpồl kờ` rê tus lơgar Việt Nam tàm ngai do 23/8 mờ ngai 26/8 bơh blàng rơndeh par Tunis lơgar Tuynizi. Di gơlan, khà cau lơh broă gam tai geh rê hờ lơgar tòm tàm ală ngai lồi nhai 8 do.

 Drim òr 22/8, kuang đơng lam bồ càr Lâm Đồng lòt sền ờ uă rơndap broă geh ngui ù brê. Còp mờ lơh broă tàm rơndap broă An Phú Lacue tàm bòn Dà Ngềt, ntum Lát, kơnhòal Lạc Dương, rơndap broă tam klac tam biăp xà lách đah Việt Nam mờ lơgar Nhờk, ồng Nguyễn Xuân Tiến kuang atbồ anih duh broă làng bol càr neh đơs niam ngan bơta pràn tam klac tu\ do mờ tàm rơnàng tơnơ\ do, kuơ màng bè gah lơh sa suơn sre đah Lâm Đồng mờ ală mpồl lơh broă bal lơgar Nhờk, mơkung tam pà jơnau sồr bơh ală cau jak chài lơgar Nhờk dê wèt tus rề ơnàng broă lơh tam biăp jat broă lơh hữu cơ, tơnguh jơnhua cồng nha lơh geh mờ pơn rơ mat sơnđăn bơh phan lơh gơs bơh suơn sre Lâm Đồng dê. Mpồl kung neh tus còp mờ lơh broă mờ cau tờm bơcri priă bơh 3 rơndap broă geh ngui ù brê tàm bòn dờng Dà Làc. Jơh 3 rơndap broă ndrờm ngui bă ù brê ơnàng ngan, geh gơ rềng uă ngan tus khà brê Dà Làc. Ồng Nguyễn Xuân Tiến sồr ală cau tờm bơcri priă mờ ală gah broă lơh geh gơ rềng sền sơ wì, kơ lôi sơ nơng, đơs ngan ngồn broă rơndap lơh jat broă lơh gàr niam tiah ơm kis brê, ờ lời broă mut lơh rơndap broă lơh aniai tus tiah ơm kis brê bơ nơm. Broă mut lơh rơndap broă geh gơ jat tàm cồng nha đơs khà aniai tus tiah ơm kis brê Dà Làc, là bă brê rơcang gàr tiah ơm kis.

Hìu bơsram dờng Tây Nguyên pà g^t, geh rơwah 460 nă cau bơsram jăt jơnau kơ\p kờ` dơ\ 2, geh 175 nă bơsram tàm khà bơsram dờng, 285 nă bơsram tàm khà bơsram Cao đẳng. Tơngai lồi du\t geh dờp sră rơwah tus 5 jơ ngai 10/9/ Sră rơwah geh: sră tòm dờp cồng nha pơlòng mu\t bơsram tàm hìu bơsram dờng, Cao đẳng nam 2014, 1 nơm kơl dung sră geh lir tem cih loh anih cau dờp. Cau bơsram gơtùi jàu sră rơwah bơh tàm Bưu điện mờ broă jun mhar ha là jàu tơn tềng anih lơh broă bơto bơtê hìu bơsram dờng Tây Nguyên, sồ 567 gùng Lê Duẩn, bòn dờng Buôn Ma Thuột, càr Dak Lak.

Broă lơh bơt bơtàu bòn lơgar pa tàm càr Sơn La mut lơh lơyài ngan. Tus tu\ do càr kung gam 1 ntum là ntum Huổi Một, kơnhòal Sông Mã ờ hềt ki\ rơndap broă bơt bơtàu bòn lơgar pa, 3 kơnhòal là Mộc Châu, Vân Hồ mờ Mai Sơn ờ hềt lơh jơh sră cih rơndap broă lơh. Mut lơh ală khà tơl bè bòn lơgar pa, tơr gùm cồng nha sền mờ đơs tàm 188 ntum bơh gùt càr dê, kờp bal tơl ntum pa rơp geh 4,54 khà tơl. Càr kung ờ hềt geh ntum lơi lơh geh 14 khà tơl rlau hơđăng. Jat ồng Lê Minh Phong kuang jat jơng atbồ gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Sơn La, jơnau tờm ngan lơh broă mut lơh broă lơh gơtìp lơyài là tài bơta chài git wă, bơta chài atbồ bơyai lơh broă lơh tàm ntum, tàm bòn ờ hềt pràn. Tơngai tus, Sơn La geh sền dờng màng tus broă bơto bơtê, pơlam bơta chài lơh broă tus mờ mpồl do jat jơnau đơs bơto bơtê tơn, kờ` dong tơnguh jơnhua bơta pràn jak lam mut lơh broă lơh bơt bơtàu bòn lơgar pa tàm càr.

Bơh ngai 20 tus 30/8, tàm hìu prăp gàr phan kuơ yau chài rơgơi Huế, mpồl cau chài wăc rùp Việt Nam pơgồp bal mờ mpồl tam klăc ală mpồl cih jơnau chài rơgơi, đơs crih tamya càr Thừa Thiên Huế bơyai ràng tơl^k rùp chài rơgơi dơ\ 19 tiah đah tô tàm gùl lơgar. Dơ\ ràng tơl^k rùp geh yal 140 pang rùp bơh 138 nă cau chài lơh gơs tàm 6 càr tiah đah tô tàm gùl lơgar bơh càr Thanh Hoá tus càr Thừa Thiên Huế. Ală pang rùp tus ràng tơl^k nam do geh tơngu me uă bơta, tơl^k geh uă phan lơh krơi is, cèng tus cau sền in uă bơta niam pa. Mpồl duh broă ai khà neh rơwah jàu khà A pang rùp “Mè mờ cau ling” bơh cau chài Trịnh Hoàng Tân, tàm càr Quảng Trị.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Tơnơ\ mờ tướng Prayuth cau lam bồ ainh duh broă sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar geh pồ lơh kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar ing, lơgar Thái Lan, 1 mpồl kuang bàng mờ mpồl bơtiàn lơgar do neh hòi jà anih duh broă sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar sơbì broă ngui adăt boh lam ling klàng kờ` ai tơl bơta niam tus mờ rài kis làng bol mờ tơnguh nùs nhơm pin dờn ală anih lơh sa kă bro mờ năc nhơl chờ dunia. Bu\ lah bè hơ\, anih duh broă sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar tơl^k kơrnoăt geh tơnguh sùm adăt boh lam ling klàng tàm lơgar Thái Lan, tài đơs là, tàm tơngai ngui adăt boh lam ling klàng, làng bol lơgar Thái Lan tu\ do gam kis mờ lơh broă bè ờs; cau nhơl chờ lơgar bơdìh kung neh tus tàm lơgar Thái Lan bơh uă lơgar; mờ adăt ling klàng ờ lơh aniai tus mờ broă sền gàr, đơng lam dà lơgar bơh Gơnoar atbồ ing dà lơgar dê. Broă anih duh broă sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar pơn jăt tai ngui adăt ling klàng mìng là kờ` sền gàr bơta lơngăp lơngai dà lơgar.

 Gah yal jơnau tơngit lơgar Ấn Độ ngai òr 22/8 pà git, ling lơgar do sơn đờm ai 6 mpồl phàu ồs Akash tus tiah đah tô mattơngai lik, 1 bơnah tàm rơndap broă tơl làm pơhìn lài kềng gah tiah nhàr lơgar sền gròi mùl màl jòng rlau 4 rbô kơi sồ mờ Lo. Jat jơnau yal tơngit bơh gah sền gàr dà lơgar Ấn Độ, Akash gơtùi cuh jơh ală bơta phan par tàm tơl bơta trồ tiah bè rơndap par tam lơh, rơndeh par duk hala rơndeh par ờ geh cau mai\. Kuang bàng lơgar do rềp do sùm ràng tơlik bơta ờ suk bè bơta ngap lơngai tơ nơ\ mờ tu\ Lo lơh sir bơta pràn ai mhar rlau 20 mpồl rơndeh par tam lơh bơh 8 pôs đồng ling rơndeh par tàm tiah atbồ is Tây Tạng pơle\ tàm Ấn Độ.

 Ồng Martin Lidegaard kuang atbồ gah cri broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Đan mạch ngai òr 22/8 pà g^t, lơgar Đan Mạch neh tơl^k kơrnoăt geh tus bal broă sơndră mờ phào ồs bơh mpồl ling NATO bơyai lơh. Anih yal tơng^t lơgar Đan Mạch tơl^k jơnau đơs bơh ồng Martin Lidegarard đơs loh: lơgar Đan Mạch geh pơgồp bal ờ uă ngan 1 nơm ơhò dềt tàm broă sơndră mờ phào ồs mpồl ling NATO in. Kơrnoăt bơh lơgar Đan Mạch ai tơl^k ờ di là broă lơh kờ` di tàm lơgar Nga mờ mìng là kờ` sền gàr bơta niam ờ do ờ dă làng bol lơgar Đan Mạch in tềng đăp mờ jơnau pơhìn bơh ală mpồl sò tơm iơh bơsăk mờ ală mpồl di gơlan cuh phào ồs kờ` di tàm châu Âu mờ lơgar Mỹ.

Tàm tu\ bơta git gơp đah Nga mờ phương Tây pơnjat tai kal ke gơ rềng tus ală bơta tàm lơgar Ukraine den Nga bal mờ mpồl ling NATO ndrờm sùm yal, bơyai lơh ală dơ\ tàp ling dờng ngan. Gah yal jơnau tơngit lơgar Nga ngai òr 22/8 pà git, lơgar do geh bơyai lơh 2 dơ\ tàp ling dờng tàm tơngume tam klac Thượng Hải tàm lơgar Lo bơh tu\ do tus lồi nam. Lài mờ hơ\, NATO pà git, mpồl ling rơndeh par bơh 12 lơgar tàm mpồl do geh tus bal tàm dơ\ tàp ling dờng geh sơnđăn Ample Atrike 2014, digơlan geh bơyai lơh bồ nhai 9 tus do tàm lơgar Sec. Dơ\ tàp ling dơ\ do geh 600 nă ling lơgar Zcech mờ 300 nă ling ală lơgar tàm mpồl ling NATO bal mờ rlau 30 nơm rơndeh par tam lơh mờ rơndeh par duk ală bơta.

 Jăt jơnau yal bơh mpồl sền gàr bơta lơngăp lơngai lơgar Iraq yal, ngai òr 22/8, geh 30 nă cau chơ\t tu\ mpồl geh phào cau jăt yàng Islam jơi Shiite cuh phào di tàm 1 hìu yàng cau jăt yàng Islam jơi Sunni tàm càr Diyala, tiah đah măt tơngai l^k lơgar Iraq. Jăt ală kuang bàng sền gròi yal, ală dơ\ tam lơh gah jăt yàng di gơlan lơh aniai uă ngan tus mờ ală broă lơh ngan bơh ồng Haider al-Abadi kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar pa geh pồ dê, tàm broă crơng gơs 1 gơnoar atbồ lơgar tam klăc kờ` tam dră mờ mpồl jăt yàng dà lơgar Islam-do là mpồl geh sền là bơta pơhìn dờng ngan mờ rài tơnơ\ do lơgar Iraq dê.