JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho mờ mang òr 23/5, Tàm hìu lơh broă kuang atbồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar neh wă mpồl lơh sa Kyoei Steel, lơgar Nhờk geh ồng Akihiko Takashima kuang atbồ mpồl lơh sa Kyoei Steel-mờ là kuang jăt jơng atbồ mpồl g^t gơ\p lơh bơyô lơgar Nhờk mờ lơgar Việt Nam tàm tiah Kansai lam bồ, geh geh dơ\ tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Đơs niam broă lơh bal niam bơne\ bơh 2 lơgar, tàm hơ\ uă ngan là broă ală anih lơh sa kă bro lơgar Nhờk neh mờ gam bơcri priă lơh sa pràn tàm lơgar Việt Nam mờ khà priă di pơgăp 6 tơmàn đôlar, ồng Trương Tấn Sang đơs, lơgar Việt Nam sùm ai tơl bơta [uơn ai ală anih lơh sa kă bro lơgar bơdìh in, tàm hơ\ geh ală anih lơh sa kă bro lơgar Nhờk bơcri priă lơh sa tàm lơgar Việt Nam. Ưn ngài kuang atbồ mpồl lơh sa neh dong kờl ală anih lơh broă ala măt mờ kơnòm bơsram, cau bơsram dờng lơgar Việt Nam tàm tiah Kansai, ồng Trương Tấn Sang kơ\p kờ` là, mờ gơnoar là kuang jăt jơng atbồ mpồl g^t gơ\p lơh bơyô bal lơgar Nhờk mờ lơgar Việt Nam tàm tiah Kansai, do là tiah geh broă kờ` uă ngan bè ka ngừ, ồng Akihiko Takashima geh lam sồr ală anih lơh sa kă bro tus sền kờ` g^t bè anih kă bro lơgar Việt Nam, tàm hơ\ uă ngan là ală càr Bình Định mờ Phú Yên là tiah geh uă bè ka ngừ dà lềng.

 Pơnjat tai pơrjum dơ\ 7 gơnuar ala mat dà lơgar kơnă 13, mho òr 23/5, Gơnoar ala mat dà lơgar cribơyai rơndap adat mut, lik hờ lơgar ndai, lòt gan lơgar ndai, ơm kis bơh cau lơgar ndai tàm Việt Nam. Jat ờ uă kuang bàng, kơrnuat mut- lik ơm kis hờ lơgar cau tàm ală bơta dờng gơ rềng tus jơh rơndap adat. Tàm tu\ hơ\, rơndap adat den mìng cih ală bơta mùl màl bè loh làng song dơpă, gàr niam bơta krà` cê, lơh bal hiă sră nggal. Ờ uă kuang bàng kung sồr mpồl cih bơ song bơta cau lơgar ndai bơcri priă tàm lơgar Việt Nam pal geh sră cơng tàng bơcri priă jat jơnau cih bơh adat bơcri priă dê. Bơta do ờ hềt lơh geh bơta niam ală cau bơcri priă in, tài sră nggal dăn geh lơh sră bơcri sùm den pal roh bơh 2 tus 3 nam. Kung tàm mho òr 23/5, gơnuar ala mat dà lơgar iat sră yal mờ jơnau yal sền wơl rơndap adat atbồ, ngui priă bơcri dà lơgar bơcri tàm broă lơh sa kă bro .

 Mho òr 23/5, Gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh neh pơgồp bal mờ gah Cảnh sát dà lềng Việt Nam, mpồl lơh nhơm jờu Việt Nam neh bơyai pơrjum băo dunia kờ` yal ală broă gơl^k geh pa do gơrềng tus mờ broă lơgar Lo ai dra khoàng jờu dà jrô Hải Dương-981 tàm ù tiah mờ tiah geh gơnoar lơh sa lơgar Việt Nam dê. Ala măt gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh, Đah Cảnh sát dà lềng ndrờm đơs: “Gơnoar ù tiah là kuơ màng ngan mờ ờ gơtùi tam gơl”. Tàm dơ\ pơrjum băo, ala măt gah cdri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh, đah Cảnh sát dà lềng ndrờm ờ dờp ală jơnau đơs ờ di pal bơh lơgar Lo bè broă lơgar Việt Nam lơh nhơm jờu lơgar Lo dê. Ală kuang bàng ala măt ndrờm đơs, ală broă lơh jờu lơgar Việt Nam ndrờm geh tàm ù tiah lơgar Việt Nam dê, geh sền di pal mờ kơrnoăh hơ bal bè adăt dà lềng nam 1982, bơta do geh dunia dờp, geh uă anih lơh sa kă bro lơh jờu lơgar bơdìh neh mờ gam geh ală broă jòi kờ` lơh jờu. Jơnau đơs pa do lơgar Lo dê mùl màl kờ` lơh tiah ờ gơtùi tam phà gơs là tiah tam pà, kờ` lơh jăt gùng mpiăt kơnrồ gơs mùl màl.

 Anih duh broă gah tề lam gùng dră bal dà lơgar càr Tây Ninh pơ gồp bal mờ mpồl mblàng lam gùng dà broă lơh càr, pa bơyai lơh pơrjum mblàng bè bơta tàm dà lềng đah mat tơngai lik tus mờ ală cau kơđơng ỳang Bèp. Tàm dơ\ pơrjum, mpồl mblàng lam gùng dà broă lơh càr Tây Ninh neh yal lơyah broă lơgar Lo tràl sơbil ơn dra khoàng Hải Dương 981 tàm tiah dà lềng mờ tiah geh gơnoar lơh sa bơh lơgar Việt Nam dê, jơnau kờ`, broă lơh bơh lơgar Lo dê, jơnau đơs bơh dunia dê mờ ală gùng dà broă lơh tam dră wơl bơh lơgar Việt Nam dê tàm tơngai tus. Di tu\ do, bèp  yàng Võ Hoàn Sinh yal jơnau hòi jà bơh hìu dong gàr jat yàng bèp Phú Cường bè ală bơta tàm dà lềng đah mat tơngai lik. Mpồl duh broă jat yàng Bèp geh lời 1 ngai rlô dơ\ 6 ngai yàng kis wơl nàng hòi dăn bòn lơgar, dà lơgar in.

 Mho òr 23/5, mpồl kuang bàng gah gùng dră bal dà lơgar geh mò Tòng Thị Phóng kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar lam bồ neh geh dơ\ lơh broă mờ duh broă sùm mpồl đơng lam Đảng càr Dak Lak, lài ngan dơ\ lùp sền broă đơng lam mờ bơyai lơh jăt mờ kơrnoăt dà lơgar 4, kơnă 11 “Ờ uă broă lơh mhar bè broă bơ\t bơtàu Đảng tu\ do” tàm càr Dak Lak. Đơs tàm dơ\ lơh broă, mò Tòng Thị Phóng neh đơs loh: do là broă lùp sền sùm jăt rơndăp broă bơh gah gùng dră bal dà lơgar dê. Tơnguh me lùp sền tơrgùm tàm broă đơng lam mờ bơyai lơh tai jăt kơrnoăt dà lơgar 4, kơnă 11 “Ờ uă broă lơh mhar bè bơ\t bơtàu Đảng tu\ do”, mờ bơta tòm là broă bơyai ai kuang bàng mờ broă lơh jăt kơrnoăt tơrgùm lơh tòm.

 Drim òr 23/5, tàm bòn dờng Kon Tum, mpồl đơng lam broă lơh jơnau kờ` dà lơgar bè bơta bơtàu bòn lơgar pa càr Kon Tum neh bơyai lơh pơrjum sền wơl 3 nam mut lơh broă lơh do, kờ` sền wơl cồng nha, ringbal ală broă lơh, nàng pơnjat tai chồl pràn bơtàu tơnguh bòn lơgar lơh jơh ală khà geh ai tơlik tus nam 2015. tơ nơ\ rlau 3 nam mut lơh, Kon Tum neh lam sồr geh mờr 660 tơmàn priă mut lơh ală jơnau kờ` bơt bơtàu bòn lơgar pa. gơ wèt mờ 22 ntum lơh lài tơngai bơh nam 2010 tus nam 2015, tus tu\ do ntum Hà Mòn neh lơh geh khà tơl 19 jơnau kờ`, 1 ntum lơh geh 16 khà mờ 20 ntum gam wơl lơh geh bơh 5 tus 14 khà. Nàng lơh geh bơta pràn pơn jờng bòn lơgar bơtàu tơnguh, lơh jơh ală khà neh ai tơlik tàm tơl tơngai, càr Kon Tum mut lơh uă broă lơh bè tơlik rơndap broă gùng dà broă lơh dong kờl lơh ờ uă bơta broă lơh, phan bơna lơh sa mpồl bơtiàn, rơndap broă bơtàu tơnguh kau su suơn dềt, kơphe, ce tiah đah mat tơngai lik Trường Sơn mut mut ngui ală bơta jak chài lơh broă pa tàm broă lơh sa.

 Drim òr 23/5, tàm bòn dờng Kon Tum, mpồl kuang bàng bơh anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam geh ồng Trần Minh Hùng gơnoar jăt jơng atbồ anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam neh geh dơ\ lơh broă mờ anih duh broă càr Kon Tum bè broă tơnguh pờ tơl^k jơnau đơs VOV tàm càr Kon Tum. Đơs tàm dơ\ lơh broă, ồng Trần Minh Hùng neh đơs loh, broă pờ ơnàng tiah pờ tơl^k jơnau đơs tàm gùt lơgar là kơnòl gùng dră bal kuơ màng anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam dê. Khà pràn broă pờ tơl^k jơnau đơs VOV tàm gùt lơgar di pơgăp 9 rơbô KW, mờ rơlao 200 jơ pờ tơl^k tàm  ngai.Mờ tàm Tây Nguyên, tàm hơ\ geh càr Kon Tum, anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam sền gròi ngan anih lơh broă pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên dê bè phan lơh broă kung bè kòn bơnus. Tàm khà 12 jơnau đơs mờ dà kòn cau geh gah VOV4 anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam dê, anih lơh broă pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên lơh mờ pờ tơl^k geh 6 jơnau đơs mờ dà kòn cau. Den tàng, bal mờ broă pờ tơl^k jơnau đơs, tàm hơ\ uă ngan là tàm gah VOV1, anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam geh ai lài mờ tơnguh broă bơcri priă blơi phan lơh broă kờ` pờ ơnàng mờ tơnguh tiah pờ tơl^k jơnau đơs 6 dà đơs kòn cau tàm gah VOV4 tàm Tây Nguyên, tàm hơ\ geh càr Kon Tum.

 Drim òr 23/5, tàm càr Thanh Hóa neh bơyai lơh jàu khà jờng dơ\ pơr lòng “ Tam gơl trồ tiah- broă lơh oh dê” bơh gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar, mpồl duh broă dà Mỹ, anih tờm kis mờ lơh broă tài tiah ơm kis mờ mpồl bơtiàn pơ gồp bal bơyai lơh. Dơ\ pơr lòng “Tam gơl trồ tiah-broă lơh oh dê” geh mờr 90 rbô jơnau pơr lòng bơh ală kơ nòm bơsram kai 2 tàm gùt lơgar, tàm hơ\ geh rlau 28 rbô jơnau cih mờ 60 rbô jơnau sềr rùp.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ồng Oleksander Turchinov kuang atbồ ing lơgar Ukraine ngai òr 23/5, neh hòi jà cau te\ khà lơgar do tus bal lòt đùh sră tơl tàm dơ\ te\ khà kuang atbồ lơgar, di gơlan geh bơyai lơh tàm ngai 25/5 tus, tàm tu\ ală kal ke tàm tiah đah măt tơngai l^k bơh ling klàng mờ ală cau l^k dră dan tam cah is dà lơgar gam ờ tơmù. Tàm 1 jơnau yal 2 ngai lài mờ tu\ geh bơyai te\ khà kuang atbồ lơgar, ồng Oleksander Turchinov neh đơs, dơ\ te\ khà tus do geh kuơ màng ngan tàm broă sền gàr bơta lơngăp lơngai mờ ring niam ờ niam lơgar Ukraine, mờ gam tus gùt châu Âu.

 Ồng Valery Gerasimov kuang atbồ mpồl dong broă mpồl ling lơgar Nga ngai òr 23/5 đơs lài, Nga rơcang sal wơl ală broă lơh mpồl ling NATO dê rềp tiah nhàr lơgar do. Jơnau yal bơr geh tơlik tàm tu\ kal ke gơguh uă đah Nga mờ phương Tây gơ rềng tus dơ\ tung lơtăng tàm lơgar Ukraine

Tàm dơ\ tus còp lơgar Hàn Quốc ngai òr 23/5, mò Catherine Ashton kuang dong broă mpồl tam klăc châu Âu bè bơta lơngăp lơngai mờ lơh broă bal mờ lơgar bơdìh neh geh dơ\ tìp mờ ồng Yun Byung-se kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh lơgar Hàn Quốc. Tàm dơ\ tìp, 2 gah neh đơs wơl, broă lơh hạt nhân lơgar Triều Tiên là “Ờ gơtùi dờp ngan”.

Ngai òr 23/5, lơgar Indonesia mờ lơgar Philippin ki\ jơnau ringbal gùng nhàr tàm dà lềng tàm tiah rơndap đah tiah geh gơnoar lơh sa bơh 2 lơgar, tơn jơh tam pìt tam phà jo\ jòng git nđờ jơt nam do. Dơ\ ki\ geh bơta sền go\ bơh ồng Benigno Aquino kuang atbồ lơgar Philippin mờ ồng Susilo Bambang Yudhoyono kuang atbồ lơgar Indonesia gam geh dơ\ tus còp ngan ngồn 2 ngai tus Manila, lơgar Philippin.

 Tơnơ\ mờ tu\ ling lơgar Thái Lan yal lơh gơlừ gơnoar atbồ lơgar mờ at gơnoar đơng lam Gơnoar atbồ lơgar, geh uă lơgar ờ su\k ơm ngan bè bơta gơl^k geh kal ke do, hòi jà ală gah gơrềng bal “Bơ\t bơtàu wơl bơta lơngăp lơngai lơh tòm” di pal mờ kơrnoăt sơnoa boh lam dê. Geh ờ uă lơgar neh ai tơl^k jơnau yal lài tus mờ làng bol kung bè ală anih lơh sa kă bro gam lơh broă tàm lơgar Thái Lan. Dơ\ lơh gơlừ gơnoar atbồ lơgar do là 1 kal ke pa tus mờ ală anih lơh sa kă bro lơgar bơdìh lơh sa tàm lơgar do, tài do là lơgar gơl^k geh ờ niam mờ tam cah is gùng dră bal uă ngan tàm uă nam do.

 Cơldu\ đơng lam ală bơta dong kờl cau bơh anih duh broă dunia dê hòi jà mpồl bơtiàn dunia sền gròi tus bơta dong kờl cau ngai sơ lơ ờ niam tàm càr Katanga, tiah đah jum lơgar Congo. Tu\ do khà cau pal săng hìu đăm tài tam lơh tàm Katanga neh gơguh tus 500 rbô nă, nam 2011 khà do mìng là 50 rbô nă. Kờp is bơh bồ sơnam tus tu\ do, tam lơh đah ling klàng lơgar Congo mờ ală mpồl geh phàu neh lơh 100 rbô nă cau pal ntrờn dô pleh. Tu\ do geh rlau 50 mpồl dong kờl cau gam dong kờl làng bol tàm Katanga in. Mơya tài ờ bơta roh ngap lơngai den tàng broă tus rềp mờ ală cau geh jơnau kờ` dong kờl kung gam dùl êt ngan.