JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Di Ngai anih duh broă dunia, mho òr 24/10, tàm hìu lơh broă Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh wă ala măt ală mpồl lơh broă anih duh broă dunia tàm lơgar Việt Nam. Ala mat Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam, ồng Nguyễn Tấn Dũng neh chờ gờm ala mat ală mpồl lơh broă anih duh broă dunia tàm lơgar Việt Nam di ngai anih duh broă dunia. Ồng Nguyễn Tấn Dũng neh ưn ngài broă dong kờl, lơh broă bal, dong kờl geh cồng nha bơh anih duh broă dunia tus mờ lơgar Việt Nam tàm broă bơ\t bơtàu mờ tơnguh bơtàu dà lơgar, uă ngan là broă dong kờl, lơh broă bal niam tàm broă lơh jăt ală khà rơbô nam. Ồng Nguyễn Tấn Dũng đơs, là lơgar tàm mpồl anih duh broă dunia dê tàm 37 nam do, lơgar Việt Nam sùm sền kuơ kung bè kơ\p kờ` pơn jăt tai lơh broă bal uă rơlao, geh cồng nha rơlao mờ anih duh broă dunia tàm ală gah lơh broă.

Drim òr 24/10, tàm hìu lơh broă gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar wă mpồl kuang ala mat bòn dờng Viên Chăn lơgar Lào tus còp lơgar he. Chờ hờp tềng đăp ală bơta bơtàu tơnguh niam bơne\ bơh bơta git gơp uă gah đah 2 bòn dờng Hà Nội mờ Viêng Chăn, kung bè ală broă lơh tìp mat lơh broă mpồl kuang bàng, tam klac bè bơto bơsram, lơh sơ nơm, lơh sa suơn sre, ngan là tàm ală gah bơto bơtê mờ bơto pơlam mpồl kuang bàng gùng dră bal ală tiah bơh lơgar Lào dê, ồng Nguyễn Xuân Phúc kơp kờ` là, jơnau mờng chài bơh bòn dờng Hà Nội dê tàm bơtàu tơnguh, mut gơ rờm bal geh dong kuơ gơ bơ yô lơgar Lào in tàm broă lơh bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh càr lơgar Viêng Chăn, đơs tờm, Đảng, dà lơgar mờ gơnuar atbồ lơgar Việt Nam sùm sền dờng màng, ai lài uă ngan rlau jơh tus mờ broă bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh bơta git gơp mờ lơgar Lào.

 Mang òr 24/10, tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, anih lơh sa kă bro bal đơng lam broă lơh Cửu Long neh bơyai dờp khà jờu sơnrờp ngan bơh rơndăp broă lơh jờu Sư Tử Nâu mờ Si7 Tử Vàng Tây Nam. Tus bal geh ồng Hoàng Trung Hải kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar bal mờ ala măt ală gah, mpồl lơh broă geh gơrềng bal dà lơgar dê. Rơndăp broă lơh jờu Sư Tử Nâu mờ Sư Tử Vàng Tây Nam geh lơh bơh lồi nam 2013, geh khà priă bơcri 870 tơlăk đôlar Mỹ, geh bal priă bơcri khoàng. Broă ai lơh gờ` 2 tiah lơh jờu do di gơlan geh tơnguh tai khà priă geh tàm nam do tus mờ gùt rơndăp broă lơh mờr 100 tơlak dolar Mỹ do, tơnguh khà jờu geh lơh tàm gòt tiah mờr 80 rơbô thùng tàm 1 ngai. Tàm dơ\ mu\t lơh, ồng Hoàng Trung Hải neh đơs:“Anih lơh sa kă bro đơng lam Cửu Long JOC neh ai 2 rơndăp broă do gờ` lơh tàm nam 2014 do, neh pơgồp bal kuơ màng ngan tàm broă lơh jờu geh di pơgăp 0,5 tơlăk tấn, pơgồp bal tàm khà nam 2014. Bè hơ\, do là bơta kuơ màng ngan, bal mờ mpồl lơh nhơm jờu Việt Nam tơnguh khà lơh tus 1 tơlak tấn, pơgồp bal tàm broă tơnguh lơh sa nam do lơgar he dê”.

 Ngai òr 24/10, ồng Michel Sidibe kuang jat jơng atbồ anih duh broă dunia, mơlà kuang atbồ đơng lam broă lơh pơ gồp bal đah anih duh broă dunia bè kòp HIV/AIDS neh sơn đờm dơ\ tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Ngai do, ồng geh dơ\ tìp mat mờ kuang đơng lam bồ Đảng, dà lơgar mờ tus bal dơ\ lam lơh bơh gah lơh sơ nơm dà lơgar bơyai lơh bè mut lơh jơnau kờ` 90-90-90 bơh anih duh broă dunia dê. Nàng mut lơh jơnau kờ` gùt plai ù tơn jơh kòp HIV/AIDS tàm nam 2030, anih duh broă dunia hòi jà ală lơgar pal lơh ngan mut lơh geh jơnau kờ` 90-90-90, hơ\ là tus nam 2020, tàm tơl lơgar geh 90% khà cau bơ tờp kòp HIV git bè bơta kòp khi dê, 90% khà cau geh kòp HIV geh sơm kòp jat ARV sùm, 90% khà cau geh sơm kòp mờ ARV geh khà kơryan virus pràn.

Ngai do 25/10, pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13 cri bơyai tàm hìu pơrjum dờng bè broă sơndră mờ sa kuề sa koà. Cau ai tơng^t jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh tơl^k wơl jơnau đơs bơh cau te\ khà tàm càr Dak Lak dê bè broă sơndră mờ sa kuề sa koà. Cau te\ khà Nguyễn Mạnh Hùng, kis tàm [òn 12, ntum Ea Tu, bòn dờng Buôn Ma Thuột đơs là, Gơnoar ala mat dà lơgar, mpồl duh broă ala măt làng bol ală kơnă pal tơnguh broă sền gròi kờ` lơh niam broă sơndră mờ sa kuề sa koà, hoàc huơr, tơnguh geh cồng nha ală rơndăp broă bơcri priă lơh dờng. Dồs ờ jai tơm, dồs tàm lơgar kung là broă ồng sền gròi ngan tàm pơrjum Gơnoar ala mat dà lơgar dơ\ do. Ồng Nguyễn Mạnh Hùng đơs:“Bè gùng dà, broă lơh Đảng mờ Dà lơgar he neh geh gùng dà jo\ jòng, mơya mùl màl broă tam gơl tàm broă sơndră mờ sa kuề sa koà ờ hềt geh uă. Dơ\ 2 tai là broă bơsong jơh dồs jo\ tơngai ờ tơm, tu\ do, dồs jo\ tơngai ờ tơm là 1 tàm ală broă kal ke ngan, tài tu\ do cau càn priă ờ tơm priă mờ du\t ndơl pal crơng gơs ală mpồl lơh broă blơi dồs jo\ tơngai ờ tơm den tàng du\t ndơl den gơrềng tus jơh mờ Gơnoar atbồ lơgar. Den tàng, dan mờ Gơnoar ala măt dà lơgar cri bơyai nền nòn mờ tơl^k ală broă lơh di pal kờ` làng bol pin dờn”.

Mho òr 24/10, Lơh broă sùm mpồl duh broă ala mat làng bol càr Dak Lak bơyai lơh pơrjum nàng rơcang tơngume tus pơrjum dơ\ 9, mpồl duh broă ala mat làng bol càr kơnă 8. Đơs tàm dơ\ pơrjum, ồng Nguyễn Anh Tuấn kuang jat jơng atbồ mpồl duh broă ala mat làng bol càr Dak Lak pà git, pơrjum dơ\ do, mpồl duh broă ala mat làng bol càr geh sền sơ wì, ringbal ală kơrnuat neh tus tơngai ai ngui, pleh bơta tam gơl, bơtơl kơrnuat uă dơ\. Den tàng, sồr anih duh broă làng bol càr mờ ală anih lơh broă geh gơ rềng rơcang sră nggal yal tus pơrjum, pal niam, tơmù bơta sră nggal jun tus lơỳai, lơh aniai tus broă sền sơ wì, kơ lôi sơ nơng bơh mpồl duh broă ala mat làng bol dê. Ală mpồl lơh broă bơh mpồl duh broă ala mat làng bol càr Dak Lak jat gơnuar, kơ nòl broă mờ mut lơh sền sơ wì ală sră nggal yal tus pơrjum, dong kuang bàng mpồl duh broă ala mat làng bol geh broă rơndap lơh nàng cri bơyai mờ ringbal tàm dơ\ pơrjum.

Ngai òr 24/10, mpồl tam klăc ơruh pơnu càr Gia Lai neh bơyai lơh pơrjum dờng dơ\ 6, tơngai lơh broă bơh nam 2014 tus 2019 mờ tơn jơh dơ\ lam sồr “Tài dà lềng, bồt dà lềng dà lơgar”. Pơrjum dờng neh tơrgùm cri bơyai gùng dà broă lơh, kơnòl mờ broă lơh bơh mpồl tam klăc ơruh pơnu càr Gia Lai dê tàm tơngai tus. Tàm hơ\, geh sền kuơ broă tơrgùm ơruh pơnu, lơh jăt ală broă lơh, rơndăp broă lơh dong kờl ơruh pơnu tàm tiah kòn cau, tiah kal ke tơnguh bơtàu lơh sa.

Mang òr 24/10 tàm bòn dờng Hồ Chí Minh, geh mut lơh pơr lòng săp đơs crih cau kuet kơlte dơ\ 1 tiah đah jum dà lơgar. Pơr lòng geh mờr 200 nă cau tus bal bơh 14 mpồl ràng tơlik. Tơl mpồl tus bal geh 5 jơnau pơr lòng mờ uă bơta bơh đơs crih tamya, gùng đơs crih dipal mờ tơl mpồl cau kuet kơlte. Bơh pơr lòng, mpồl bơyai lơh sac rơ wah 4 mpồl nàng tus bal pơr lòng săp đơs crih cau kuet kơlte gùt lơgar dơ\ 1 tàm Hà Nội geh bơyai lơh tàm lồi nhai 11 tus do.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Bơh ngai 22 tus 24/10, tàm càr lơgar Vientiane, lơgar Lào neh bơyai lơh pơrjum anih duh broă bè broă pơgồp bal lơh jăt kơrnoăt hơ bal kă bro phan bơna dơ\ 16. Tus bal pơrjum geh ală kuang bàng ala mat 10 lơgar tàm mpồl ASEAN mờ ala mat mpồl dong broă ASEAN. Pơrjum kờ` pơn jăt tai cri bơyai bè broă lơh jăt kơnòl bơh ală lơgar tàm mpồl ASEAN jăt mờ kơrnoăt hơ bal kă bro khăt gơboh neh lơh bơh nam 2009 tus tu\ do. Tàm pơrjum dơ\ do, ală lơgar tàm mpồl ASEAN neh cri bơyai mờ ring bal ờ uă tơngu me kuơ màng bè: sền wơl mờ ring bal rơndăp broă tơn jơh khà tă dia bơh ală lơgar tàm mpồl ASEAN bơh nam 2015 tus nam 2018; cri bơyai bè kơrnoăt ờ tă dia, kuơ màng là broă lơh pang internet gơrềng tus ală kơrnoăt bè kă bro, kờ` tơrbo\ internet mpồl ASEAN dê…

 21 lơgar châu Á ky\ sră cih kah tàm Bắc Kinh lơgar Lo bè broă chul chồl crơng gơs anih priă jền bơcri priă phan bơna châu Á. Jat mờ hơ\, priă bơcri geh cih mat nàng crơng gơs anih priă jền do là 100 tơmàn đôlar Mỹ. Lo geh là lơgar geh priă bơcri uă ngan rlau jơh. Kờp du\ lài, anih priă jền geh mut lơh broă tàm lồi nam 2015. Uă lơgar châu Á kơp kờ`, anih priă jền bơcri phan bơna châu Á geh ai priă bơcri ală lơgar bơtàu tơnguh phan bơna tàm tu\ uă lơgar ờ tơl priă bơcri tus mờ ală rơndap broă lơh phan bơna.

 Ồng David Cameron  kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Anh ngai òr 24/10 pà g^t, mpồl tam klăc châu Âu ring bal tơnguh khà dong kờl sơndră mờ kòp ebola tus 1 tơmàn ơrô. 28 lơgar tàm mpồl mờ anih duh broă châu Âu neh hơ geh tă mờr 600 tơlăk ơrô tơm priă nhai cau lơh sơnơm mờ tă broă lơh bơh ờ uă hìu kham tàm 3 lơgar gơtìp aniai uă ngan, tàm hơ\ geh lơgar Liberia, Siera Leone, Guinea. Tàm pơrjum dờng mpồl tam klăc châu Âu, mò Angela Merkel kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Đức neh hòi jà mpồl tam klăc châu Âu gờ` tơl^k kơrnoăt ai nđờ nă cau lơh sơnơm tus tàm tiah đah mat tơngai mu\t châu Phi tam dră mờ kòp.

Mpồl sền gàr ngap lơngai mờ tam klac châu Âu ngai òr 24/10 neh ai rơndeh par ờ geh cau mai\ tus lơgar Ukraine tàm broă lơh ngan sơ lơ sền gròi kơrnuat ơm tam cuh tàm tiah đah mattơngai lik lơgar do. Ală rơndeh par ờ geh cau mai\ do bơh lơgar Austra lơh gơlik, là 1 bơnah tàm rơndap broă rề ơnàng kơ nòl bơh mpồl sền gàr ngap lơngai mờ tam klac châu Âu tàm lơgar Ukraine. Jat khà kờp pa ngan rlau jơh anih duh broă dunia dê, kờp du\ geh rlau 3 rbô 500 nă cau chơt tàm dơ\ tam lơh tàm lơgar Ukraine.

 Ling lơgar Tây ngai òr 24/10 pà g^t, ală rơndeh par tam lơh lơgar do dê pa sò tơm 1 anih tàp ling mpồl dà lơgar islam tàm bòn dờng Kirkuk, lơgar Iraq. Jăt ồng Peter Villiers cau atbồ ling lơgar Tây tàm lơgar Iraq yal, rơndeh par tam lơh lơgar Tây neh đùh 70 nai gar bồm di tàm 12 tiah tàm tiah đah tô lơgar Iraq drim ngai òr. Do là dơ\ đùh bồm dơ\ 7 lơgar Tây dê tàm lơgar Iraq bơh ngai 19/9 lài do, tu\ lơgar do tus bal mờ mpồl tam klăc tam dră mờ dà lơgar Islam geh lơgar Mỹ lam bồ tàm lơgar Iraq. Ồng Peter Villers pà g^t, lơgar Tây gam lơh ờ uă broă lơh kuơ màng tàm lơgar Iraq, jăt mờ hơ\, lơh tơrlah jơh ală hìu `hoa cờn geh mpồl dà lơgar Islam ngui kờ` lơh ală [ồm mờ phào crong tàm dră mờ ală mpồl ling tàm lơgar Iraq. Cau atbồ ling lơgar Tây đơs, ală rơndeh par tam lơh geh ai tam di lah kờ` kờ` tơl^k ală cau ling mpồl dà lơgar Islam l^k bơdìh lơgar Iraq.