JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Dờp jơnau jà bơh mpồl đơng lam Đảng Cộng sản Việt Nam mờ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal Việt Nam, ồng Du Chính Thanh kuang geh jơng tàm gah gùng dră bal dà lơgar, kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal lơgar Lo neh lam bồ mpồl kuang bàng Đảng mờ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal lơgar Lo tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam bơh ngai 25 tus 27/12, ngai òr 26/12, ồng Du Chính Thanh neh cri bơyai mờ ồng Nguyễn Thiện Nhân kuang atbồ anih duh broă gah tề lam gùng dră bal Việt Nam, còp ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnuar atbồ hờ đang rơlau jơh dà lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar mờ ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar. Tàm dơ\ wă mpồl kuang bàng lơgar Lo tàm hìu lơh broă Đảng dà lơgar, ồng Nguyễn Phú Trọng neh pơn jờng ồng Du Chính Thanh mờ ală kuang bàng tàm mpồl tus còp lơgar Việt Nam; đơs niam bơta kuơ màng bơh dơ\ còp do tus mờ broă lơh bal bơh 2 Đảng, 2 dà lơgar Việt Nam mờ Lo tu\ do.

 Tàm 2 ngai, 26 mờ 27/12, tàm càr Bắc Giang, mpồl duh broă bơta kơp kờ` làng bol, anih duh broă sùm gơnuar ala mat dà lơgar pơ gồp bal mờ cơldu\ lơh broă gơnuar ala mat dà lơgar bơyai lơh pơrjum bè broă lơh bơta kơp kờ` làng bol nam 2014 tiah đah tô dà lơgar. Ồng Huỳnh Ngọc Sơn kuang jat jơng atbồ gơnuar ala mat dà lơgar neh tus bal mờ đơng lam pơrjum. Pơrjum tơr gùm tàm 8 tơngume geh gơ rềng, tàm hơ\ ringbal ờ uă jơnau cih pa bơh adat boh lam dê bè broă lơh wă làng bol, ai jơnau đơs bè rơndap cih jơnau yal bè broă mut lơh jat kơrnuat sồ 525 bè broă tìp mat cau te\ khà bơh kuang bàng gơnuar ala mat dà lơgar dê. Ală kuang màng geh jơnau đơs, pal tơnguh jơnhua rlau gơnuar, kơ nòl bơh ală anih lơh broă gơnuar ala mat dà lơgar, ală mpồl kuang bàng gơnuar ala mat dà lơgar tàm broă wă làng bol, bơ song sră lah yă bơh làng bol dê jat jơnau cih adat boh lam.

 Tăc phan tàm dà mờ lơgar bơdìh nam 2014 pơn jăt tai geh uă tàm ală gah lơh broă bơh tàm jòi lơh, ròng tus mờ broă lơh gơs phan sa, tăc mờ lơgar bơdìh, tàm hơ\ geh dơ\ sơnrờp khà tăc phan tàm dà mờ lơgar bơdìh geh mờr 8 tơmàn dolar. Jơnau yal do geh ai tơl^k tàm pơrjum tơn jơh gah lơh phan tàm dà nam 2014, lơh jăt rơndăp broă nam 2015 geh bơyai lơh mho òr 26/12 tàm Hà Nội. 2 bơta phan tòm geh pơgồp bal tàm khà phan tăc mờ lơgar bơdìh gah lơh broă do dê là kati dà bơsàp mờ ka tra, kuơ màng ngan là kati jơng kò geh mờr nggùl khà tăc phan mờ lơgar bơdìh. Cồng nha bè broă ròng phan tàm dà pơn jăt tai tơnguh, geh tam gơl loh làng ngan tàm broă lơh bal bơh ală bơta phan ròng, tàm hơ\ uă ngan là kati jơng kò mờ kati dờng, tơnguh broă geh dơ\, ngui bơta pràn bơh broă ròng kati lơgar Việt Nam dê mờ ală anih kă brolơgar bơdìh. Gùt gah lơh phan tàm dà lơh ngan tàm nam 2015, khà phan geh 6 tơlăk 600 rơbô tấn, tơnguh 5,5% jăt mờ nam do, mờ khà tăc mờ lơgar bơdìh geh 8 tơmàn 500 tơlăk dolar.

 Mho òr 26/12 tàm [òn dờng Dà Làc, càr Lâm Đồng, gah chài rơ gơi, tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar neh bơyai lơh pơrjum mut lơh broă rơndap lơh bal bơtàu tơnguh nhơl chờ Tây Nguyên tus nam 2020, wèt tus nam 2030, mơkung yal broă lơh jòi jà bơcri nhơl chờ tàm dà lơgar. Jat kơrnuat geh ki\ bơh kuang gơs gơnap gơnuar atbồ hờđang rlau jơh dà lơgar dê, tus nam 2020, bơh sơn rờp crơng gơs geh bơta tam klac bal bơtàu tơnguh nhơl chờ đah ală càr Lâm Đồng, Dak Lak, Dak Nông, Gia Lai, Kon Tum dùl  bă tơl làm mờ ringbal. Tàm tơngai do, ală càr geh crơng gơs ală phan bơna gah nhơl chờ geh pơn rơ is bơh tơl tiah dê, lơh ngan tus nam 2030 nhơl chờ Tây Nguyên gơs là 1 gah lơh sa kuơ màng. Pơrjum tơr gùm cribơyai, ai tơlik uă jơnau đơs bè rơndap broă mut lơh bè lơi gơ in geh cồng nha. Pơrjum kung lời tu\ tơngai nàng yal, cribơyai bè broă lơh hòi jà bơcri priă nhơl chờ tàm dà lơgar mờ tơngume “Cau Việt Nam nhơl chờ Việt Nam-tơl dơ\ lòt sơ lơ kờ` gơ boh dà lơgar” bơh gah chài rơ gơi tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar lam lơh.

 Drim òr 26/12, mpồl lơh kơphe Buôn Ma Thuột neh bơyai pơrjum cri bơyai bè cồng nha mờ ai tơl^k gùng dà tàm broă lơh sa-kă bro kơphe krơi is-do la kơphe geh khà niam geh anih lơh loh làng mờ krơi is bè bơta bơkah tàm càr Dak Lak. Càr Dak Lak la càr geh khà ù mờ khà kơphe lam lài gùt lơgar, mờ di pơgăp 203 rơbô lồ, tàm hơ\ geh di pơgăp 70 rơbô lồ geh bơcri priă ngui ală khà lơh kơphe kơl jăp. Tàm pơrjum, ală kuang bàng đơs là, broă tơnguh bơtàu kơphe krơi is tu\ do tàm càr Dak Lak gam tìp ờ uă kal ke bè broă tăc, broă pơgồp bal mờ kơl jăp. Den tàng, pal lơh jăt ndrờm bal ală broă lơh bè: tơnguh bơta ngăc ngar tàm broă sền gàr anih lơh sa kă bro, mpồl lơh sa bal, mpồl lơh sa; tơnguh broă kơlôi sơnơng tơnguh bơtàu anih kă bro, yal khà măt phan geh lơh; lơh jăt ală broă tam, sền gàr di pal mờ broă tam gơl trồ tiah dê; bơ\t bơtàu broă dong kờl di pal, ai uă càn priă anih lơh sa kă bro in.

 Đah sền gàr brê càr Gia Lai pơ gồp bal mờ cơldu\ cảnh sát rơcang sơndră mờ crùh ồs sa mờ dong kờl rềs àr di kuang àng càr mờ gah đơng lam ling klàng càr bơyai lơh pơlam tàp broă crùh ồs sa brê dơ\ 2 nam 2014 tàm kơnhòal Mang Yang, càr Gia Lai. Tàm dơ\ pơlam tàp, bơta gơlik geh geh ai tơlik la làng bol gơ di ngui ồs lơh ồs sa brê. Mpồl lơh broă geh gơnuar neh lơh broă bal nàng crùh ồs sa mờ sơndră gơ rề ơnàng. Do la dơ\ pơlam tàp dơ\ 2 bè broă lơh rơcang sơndră mờ crùh ồs sa tàm càr mờ jơnau kờ` tơnguh jơnhua bơta git wă, kơ nòl bơh ală kơnă geh gơnuar mờ cau tờm brê, mơkung tơnguh bơta pràn đơng lam rơcang sơndră ồs sa brê bơh ală kơnă dê tu\ gơlik geh ồs sa brê.

Chờ gờm nam pa 2015, geh uă broă lơh chài rơgơi, đơs crih tam ya geh bơyai lơh uă ngan tàm ală kơnhoàl, [òn drà tàm càr lơgar Hà Nội. Gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ [òn dờng Hà Nội neh lơh 50 jiơnau đơs cri tam ya mờ uă bơta krơi is bè: chèo, cải lương bal mờ ală jơnau đơs crih pơn jờng Đảng, pơn jờng nam pa, pơn jờng [òn lơgar, dà lơgar, pơn jờng càr  lơgar Hà Nội rơbô nam jăk chài. Tàm mang ngai 31/12, tiah tòm ală broă đơs crih tam ya chờ gờm nam pa geh bơyai lơh tàm tiah tơnao dà Hoàn Kiếm. Tàm hơ\, tàm [làng dờng Ka] màng nhai 8, hìu đơs crih tam ya Đương đại Việt Nam pơgồp bal mờ anih lơh sa kă bro bal truyền thông MOV [òn dờng Hồ Chí Minh bơyai lơh đơs crih tam ya mờ tơngu me “Chờ gờm nam pa 2015-Nùs nhơm pràn kơl dang Thăng Long-Hà Nội” pơn jờng ală bơta kuơ rài yau, chài rơgơi, nùs nhơm kờ` gơboh mờ dà lơgar làng bol Việt Nam dê tàm ală rài, kuơ màng ngan là bơta kuơ Hà Nội rơbô nam rài yau. Mang ngai 31/12/2014 mờ ngai 01/01/2015, tàm 30 kơnhoàl, [òn drà tàm [òn dờng Hà Nội, kung geh bơyai lơh đơs crih tamya chờ gờm nam pa, chờ gờm Đảng, chờ gờm nam pa, ai tơl^k nùs nhơm chờ hờp niam bơne\ làng bol kis tàm càr lơgar Hà Nội in, hìu đơs crih tam ya Âu Cơ mờ hìu đơs crih dờng Hà Nội kung geh ală dơ\ đơs crih tam ya mờ tơngu me “Khúc tình xưa”, “Gửi nắng cho em” kờ` drơng ală cau kis tàm càr lơgar Hà Nội in sền di tàm nam pa.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Rơlao 2 rơbô nă làng bol tàm càr Assam, tiah đah tô mat tơngai l^k lơgar Ấn Độ neh sơbì hìu đam dô pleh, tơnơ\ mờ tu\ mpồl ling dră wơl tàm càr do gơsơ\t aniai mờr 70 nă cau. Làng bol neh jòi tus ală anih dong kờl geh gơnuar atbồ càr Assam lơh tơnơ\ mờ ală dơ\ sò tơm geh pin là bơh mpồl dră wơl kòn cau Bodo geh phào lơh, neh lơh 69 nă cau chơ\t, tàm hơ\ geh 18 nă kơnòm dềt. Tềng đăp mờ dơ\ tam lơh do, ồng Kiren Rijijiu kuang atbồ gah kuang àng lơgar Ấn Độ ngai 25/12 neh tus càr Assam kờ` sền bơta do tàm tu\ ling geh ai tus tàm ală tiah gơl^k geh uă bơta ờ niam. Gah kuang àng lơgar Ấn Độ neh tơnguh ling tus càr Assam tàm bơta ngòt ờ su\k ơm làng bol tàm do sò tơm kờ` sal tê mpồl cau Bodo.

Păng Thời báo geh pơn rơ lơgar Anh dê neh rơ wah mò Angela Merkel kuang gơs gơnap gơnuar atbồ hờđang rlau jơh lơgar Đức la cau geh pơn rơ nam 2014 dê tài ală tă pơ gồp mò dê tus mờ rài ngap lơngai châu Âu. Păng bau\ đơs tờm bơngă bơh mò Merkel dê tàm broă crơng gơs cri bơyai bal đah Nga mờ tiah đah mattơngai mut plai ù tơ nơ\ ală kal ke gơ rềng tus bồt Crimea. Mò Merkel kung geh đơs là cau lơh broă gùng dră bal châu Âu geh pơn rơ ngan rlau jơh mơlà 1 tàm ală cau ùr geh gơ rềng ngan rlau jơh tàm dunia. Mò Merkel, 59 sơnam, gơs là ùr gơs gơnăp gơnuar atbồ hờđang rlau jơh dà lơgar sơn rờp lơgar Đức dê tàm nam 2005. Mò kung lam lài tàm sră cih mat sac rơ wah 100 nă cau ùr geh gơnuar dờng ngan rlau jơh dunia nam 2014 bơh păng bao\ Forbess lơgar Mỹ dê.

Tàm 1 bơta ni sơna ngan, lơgar Thổ Nhĩ Kỳ pa hơ geh lơh broă bal nền nòn mờ lơgar Iraq tàm broă tam dră mờ mpồl dră wơl dà lơgar Islam, do là mpồl gam sơgràm tàm ală ù tiah ơnàng tàm lơgar Iraq mờ lơgar Syria. Đơs tàm pơrjum [ăo bal mờ ồng Haider al-Abadi kuang gơs gơnăp gơnuar atbồ hờ đang rơlau jơh dà lơgar Iraq, ồng Ahmed Davutoglu kuang gơs gơnăp gơnuar atbồ hờ đang rơlau jơh dà lơgar Thổ Nhĩ Kỳ đơs tòm: lơgar Thỗ Nhĩ Lỳ tu\ lơi kung sền wơl ală broă bơceh pa lơi kờ` tơnguh broă dong kờl lơgar Irăc, tàm hơ\, geh broă tàp ling mpồl cau Kurd in kờ` tam dră mờ mpồl dà lơgar Islam. Lơgar Thổ Nhĩ Kỳ mờ lơgar Iraq geh bal broă tìp bal tàm dơ\ tam dră mờ ală mpồl iơh bơsăk tàm tiah do.

Gơnuar atbồ lơgar Sudan neh tơlik kơrnuat bơ trơh tơlik tus mờ kuang atbồ dà lơgar bơh broă lơh bơtàu tơnguh anih duh broă dunia dê là mò Yvonne Helle mờ cau đơng pơlam broă lơh bơtàu tơnguh anih duh broă dunia là ồng Ali Al Zatari. Broă lơh do ai go\ bơta gơguh uă kal ke tam dră wơl bơh ală broă lơh bơh ồng Omar Al Bashir kuang atbồ lơgar Sudan mờ broă lơh bơh anih duh broă dunia dê tàm lơgar do. Ồng Bankimoon kuang atbồ anih duh broă dunia neh đơs lah broă lơh do bơh gơnuar atbồ lơgar Sudan dê.

 Ngai òr 26/12, gah priă jền lơgar Nga yal lài khà priă jờu nam 2015 geh tàm khà 60 dolar tàm 1 thùng mờ khà priă Ruble geh là 51 Ruble tam gơl mờ 1dolar Mỹ. Mờ jơnau yal lài do, gah priă jền lơgar Nga kung geh lơh niam wơl kes priă tàm nam tus. ồng Anton Siluanov kuang atbồ gah priă jền lơgar Nga pà g^t, pal geh ai tơl^k kơrnoăt tàm nhai 1 tus kờ` lơh uă ngan ha là tơnguh broă ngui ală kes priă prăp gàr, tàm tu\ khà priă jờu gơmù mờ priă Ruble gơtìp gơmù khà priă lơh kal ke uă ngan tus broă lơh sa. Lơgar Nga di gơlan geh tă tai 500 tơmàn Ruble, ndrờm mờ 9 tơmàn 500 tơlăk dolar Mỹ jăt khà priă tu\ do ai kes priă nam 2015 mờ pal ngui kes priă prap gàr.