JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai do 27/5, Gơnoar ala mat dà lơgar pơnjat tai ai jơnau đơs tàm ờ uă rơndap adat kuơ màng bè rơndap adat hìu ơm tam gơl, rơndap adat kă bro ù tiah hìu đăm tam gơl mờ rơndap adat tam gơl bơ tơl ờ uă bơta bơh adat bơto broă lơh. Jat broă rơndap lơh, drim do, ală kuang bàng cribơyai tàm mpồl bè rơndap adat hìu ơm tam gơl, rơndap adat kă bro ù tiah hìu đăm tam gơl, bùi mho, gơnoar ala mat dà lơgar cribơyai tàm hìu pơrjum bè rơndap adat gùng tam bau mờ hìu nhă tam gơl, iat sră yal mờ jơnau yal sền wơl rơndap adat tam gơl bơ tơl ờ uă bơta bơh adat bơto broă lơh. Lài hơ\ tàm ngai òr 26/5 gơnoar ala mat dà lơgar neh ai jơnau đơs bè rơndap adat mpồl lơh sa kă bro tam gơl mờ broă lơh crơng gơs adat boh lam, kơrnuat boh lam nam 2015, bơ song broă lơh crơng gơs adat boh lam, kơrnuat boh lam kơnă 13 mờ nam 2014 bơh gơnoar ala mat dà lơgar dê. Tă pơ gồp jơnau đơs tàm broă lơh crơng gơs adat boh lam, ală kuang bàng ringbal mờ broă lơh kờp du\ lài bơh gơnoar ala mat dà lơgar dê. Mơya uă kuang bàng đơs là, pal ai lơh lài ală rơndap adat kuơ màng, geh kuơ ngan ngồn mờ rài kis, ngan là ală rơndap adat gơ rềng tus broă mut ngui sơnua boh lam.

Mho òr 26/5, ồng Phùng Quang Thanh kuang atbồ gah sền gàr dà lơgar neh cri bơyai mờ mò Ameerah Haq gơnoar jăt jơng atbồ anih duh broă dunia, kuang atbồ gah dong kờl broă sền gàr bơta lơngăp lơngai tàm ù tiah gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Việt Nam. Ồng Phùng Quang Thanh kơ\p kờ`, tàm tơngai tus, anih duh broă dunia pơn jăt tai sền gròi, ai tơl bơta niam kờ` lơgar Việt Nam tus bal tàm ală gah lơh broă ndai bè bơto dà đơs lơgar Mỹ, tam pà broă lơh, jơnau g^t wă bè broă sền gàr bơta lơngăp lơngai.

 Drim òr 26/5, Mpồl lơh broă bơh gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar bơh ồng Bùi Văn Ga kuang jat jơng atbồ gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar lơh kuang lam bồ mpồl neh lơh broă mờ càr Bình Định mờ hìu bơsram dờng Quy Nhơn, sền broă rơcang tus pơr lòng mut hìu bơsram dờng, cao đẳng nam do. Tus tu\ do, rlau 60 rbô sră `ggal cih mat tus bal pơr lòng tàm hìu bơsram dờng Quy Nhơn, gơmù mờr 10 rbô sră nggal dăn pơr lòng pơn drờm mờ nam lài. Hìu bơsram dờng Quy Nhơn neh pơ gồp bal mờ gah bơto bơtê mờ bơsram càr Bình Định lòt sền 79 anih pơr lòng mờ rlau 1 rbô 700 cơldu\ pơr lòng tàm bòn dờng Quy Nhơn, bòn drà An Nhơn mờ kơnhòal Tuy Phước, lam sồr 4 rbô nă kuang bàng sền pơr lòng tàm ală mpồl duh broă pơr lòng, rơcang lài anih ơm, rơndeh rơn dồ lòt rê, gàr niam ờ do ờ dă gùng lòt. Tàm dơ\ lơh broă, ồng Bùi Văn Ga sồr anih duh broă làng bol càr Bình Định đơng lam ală gah, mpồl lơh broă càr dê, pơnjat tai dong kờl hìu bơsram dờng Quy Nhơn in bơyai lơh niam dơ\ pơr lòng mut hìu bơsram dờng, cao đẳng nam do.

 Pa do, anih duh broă càr Dak Nông neh geh jơnau yal bè sră khoa học bè jơnau yal yau kòn cau M’nông pơyoa tus gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar dan ai jơnau yal yau kòn cau M’nông tàm khà phan tềl kah yau chài rơgơi ờ di phan bơna dà lơgar dê. Broă lơh do là kờ` tơngo\ khà kuơ màng, bơta pràn kis jơnau yal yau kòn cau M’nông dê tàm mpồl bơtiàn kờ` geh broă prăp gàr, tơnguh niam. Jăt kuang bàng đơng lam gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Dak Nông yal, den tu\ geh ai tơmu\t tàm khà phan tềl kah yau chài rơgơi ờ di phan bơna dà lơgar, jơnau yal yau kòn cau M’nông geh sền gròi rơlao. Bơh tàm ală rơndăp broă, broă lơh, geh tai priă bơcri den broă jòi, prăp gàr jơnau yal yau geh lơh niam rơlao.

 Anih duh broă làng bol càr Gia Lai pa ringbal broă ai gơnoar bơcri priă lơh hìu mai\ lơh dà toh tàm càr. Hìu mai\ geh lơh tàm tiah lơh sa mờ mai\ mok Trà Đa, bòn dờng Pleiku, pah nam lơh geh 500 tơlak lít dà toh, di rơndap broă ròng kơn rồ ai poac, kơn rồ dà toh, lơh dà toh, poac, phan siăm phan ròng, lơh phơng sih mờ tam tiêu bơh mpồl lơh sa kă bro bal Hoàng Anh Gia Lai. Digơlan mpồl kơn rồ ai poac mờ kơn rồ dà toh là 236 rbô nơm. Bal mờ hơ\, hìu mai\ lơh phan siăm phan ròng kung geh lơh tàm tiah lơh sa mờ mai\ mok Trà Đa mờ cồng nha loeh geh 78 rbô tấn pah nam.

 Jăt jơnau yal mhar bơh anih lơh sa suơn sre kơnhoàl Dà Huoai, càr Lâm Đồng, tàm tơngai pa do, tu luh gơl^k geh uă mờ lơh aniai uă bơta phan tam kơnhoàl do dê bè tào, ca cao, bùm lô, kơphe, măng cụt, bùm blàng, cao su, pơnăt; tiah mờ tu luh lơh aniai uă ngan là 3 ntum Dà Tồn, Dà Ploa mờ Dà Mri. Tàm 3 nhai do, anih lơh broă sa suơn sre kơnhoàl Dà Huoai neh bơto sồr làng bol tàm 3 ntum do lơh 31 nơm đèng kờ` gơsơ\t tu luh mờ neh geh 11 rơbô 300 nơm. Bal mờ broă ai đèng kờ` ku\p, anih lơh broă geh gơnoar tàm càr Lâm Đồng mờ kơnhoàl Dà Huoai gam bơto sồr làng bol ngui ală broă tam bùm lô kờ` tu luh deh tăp, hơ\ sồng tơrgùm bùm mờ gơsơ\t tăp tu luh. Bal mờ hơ\, làng bol kung pal ngui phơng rơpu, kơnrồ kờ` tu luh tus mờ tam bơkào quý gùt dar suơn kờ` kơrian tuh luh.

Tơnơ\ dùl nhai lam lơh kes priă “ Nùs nhơm tiah nhàr dà lơgar, bồt bơlàu”, càr Lạng Sơn neh tă dong kờl ling klàng mờ làng bol bồt Trường Sa 1 tơmàn priă. Lơh jat dơ\ lam lơh, ală gah, mpồl lơh broă, mpồl bal, cau 1 nă să càr Lạng Sơn neh mut lơh ală broă lơh ngan ngồn bè mpồl ơruh pơnu càr Lạng Sơn bơyai lơh dơ\ lam sồr “Cau kơ nòm să tiah nhàr dà lơgar càr Lạng Sơn tă pơ gồp lu\ bơt bơtàu Trường Sa”, lam sồr ơruh pơnu, kơ nòm dềt pơyua sră, phan pà ling dà lềng in. Mpồl tam klac ală mpồl lơh sa kă bro càr Lạng Sơn bơyai lơh tă pơ gồp dong kờl tài “ Bồt dà lềng bòn lơgar”, gah tề lam gùng dră bal ală kơnhòal, bòn dờng lam sồr tơl nă kuang bàng, cau lơh broă sa priă nhai dà lơgar tus bal dong kờl êt ngan là 1 ngai priă nhai, ală hìu nhă, ală mpồl lơh sa kă bro, ală cau geh nùs nhơm niam jat bơta pràn he dê mờ dong kờl.

 Tàm tu\ 4 jơ mho òr 26/5, ơhò lơh ka lơgar Lo sồ 11209 neh tơm mờ lơh bu\ ơhò lơh ka geh sồ Đna-90152 cau lơh ka [òn dờng Đà Nẵng tàm tiah đah jum măt tơngai mu\t dar khoàng jờu Hải Dương-981 mờ ngài mờ dra khoàng jờu do 17 hải lý, là tiah lơh sa ờs mờng, gơwèt tiah lơh sa mờ ù tiah lơgar Việt Nam dê. 10 nă cau lơh ka tàm ơhò lơh ka [òn dờng Đà Nẵng neh geh ală ơhò lơgar Việt Nam dong kờl. tu\ do, gam 40 nơm ơhò lơh ka lơgar Lo wàng se mpồl ơhò lơh ka lơgar Việt Nam tàm tiah do.

Mho òr 26/5, làng bol tàm bòn Đại An, ntum Đại Lãnh, kơnhòal Đại Lộc, càr Quảng Nam sền go\ 1 nơm gơbai chơt tềng 1 mbur gle tàm bòn. Tơ nơ\ mờ tu\ sền go\, mpồl lơh broă  geh gơnoar kơnhòal Đại Lộc mờ càr Quảng Nam neh tus sền. Gơbai do kơn jơ\ 2, 3 tấn, geh nggke jù, dờng. kung tàm mho òr, mpồl lơh broă bơh gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar neh tus tàm tiah do nàng sền bơta gơlik geh, mờ jòi git jơnau lơh kơbai chơt. Lài mờ hơ\ drim òr tàm ntum Đại Lãnh kơnhòal Đại Lộc geh 1 nơm kơbai sùm sa phan tam. Tu\ làng bol tus quay lơma, cùp rùp, ting bơ trơh, den kơbai do neh ge\ 5 nă cau, tàm hơ\ bi Phan Thành Thiện, 22 sơnam ơm tàm bòn Đại An gơtìp ge\ bluh ndul mờ chơt.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Ngai òr nau 25/5, mpồl bơtìan dunia pơnjat tai đơs lah broă lơgar Lo ơn dra khoàng Hải Dương 981 tàm tiah geh gơnoar lơh sa bơh lơgar Việt Nam dê, mơkung đơs là Việt Nam pal ai jơnau do tus anih cah rơ`a dunia.

Gíao sư Jonathan London cau jak chài bè lơgar Việt Nam mờ Đông Nam Á tàm hìu bơsram dờng Hồng Kông, lơgar Lo đơs là, broă niam ngan rlau jơh mờ lơgar Việt Nam gơtùi lơh tu\ đơs tus kal ke tàm dà lềng đah mattơngai lik là pơnjat tai yal ală cơng tàng dunia in go\ bơta gam gơlik geh tàm dà lềng là bè lơi, kung bè ai dunia in git broă lơh bơh đah lơgar Lo dê, ngan là broă ai ơ hò tam lơh tus tiah do.

 Giáo sư Zachary Abuza là cau jăk chài bè Khoa học Chính trị mờ lơh broă mờ lơgar bơdìh tàm tiah đah măt tơngai l^k châu Á, gơwèt hìu bơsram dờng Simmons, lơgar Mỹ đơs là, lơgar Lo gơtìp hoàc huơr uă ngan di lah ờ bài tus bal mờ dơ\ yă, “Mờ broă yă, lơgar Philippin neh ai dunia in go\, lơgar do kờ` bơsong broă tam phà mờ broă lơngăp lơngai mờ gùng dà adăt boh lam. Lơgar Lo sùm đơs bè bơta do, mơya broă lơh lơgar Lo dê den ờ di bè jơnau đơs. Di lah lơgar Việt Nam kung lơh jăt mờ broă yă is ha là yă bal mờ lơgar Philippin mờ di lah lơgar Lo ờ bài tus bal, den lơgar Lo sơlơ gơtìp tam cah is mờ dunia.

 Tiến sĩ Mark Valencia lơgar Mỹ đơs la, dilah Việt Nam bal mờ lơgar Philippin yă dùl dơ\ le\ tơn, bơt sơn rờp mờ 2 lơgar do ai geh là bơta dong kờl bè nùs nhơm bơh mpồl bơtìan dunia, mờ bơta hơ\ digơlan geh gơ rềng tus ală kuang bàng cah rơ`a tus bal tơn, nàng khi tơlik kơrnuat lồi dut geh kuơ lơgar Việt Nam mờ Philippin in.

Ồng Elio Di Rupo kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơ đang rơlao jơh lơgar Bỉ ngai òr  26/5 neh jàu sră dan tơn jơh at gơnoar, gơnoar atbồ lơgar tus mờ cau bơtau Philip. Gơnoar atbồ lơgar Bỉ tơn jơh at gơnoar tơnơ\ mờ cồng nha dơ\ te\ khà ngai 25/5 pà go\, đảng tam klăc bal Flemish pa geh 32% khà sră pồ, uă rơlao mờ đảng Mpồl bơtiàn ồng Dirupo dê 2% khà sră. Jơnau yal bơh cau bơtau lơgar Bỉ pà g^t, cau bơtau Philip neh dờp sră dan tơn jơh at gơnoar do, mơya sồr Gơnoar atbồ lơgar ồng Di Rupo pal lơh broă tai tus tàm tu\ geh crơng gơs gơnoar atbồ lơgar pa. cau bơtau Philip geh rơwah cau lam bồ crơng gơs gơnoar atbồ lơgar pa, digơlan geh 1 nă kuang bàng tàm mpồl tam klăc at gơnoar.

 Đơs tàm dơ\ pơrjum bau\ drim òr 26/5, ồng Yoshihide Suga kuang atbồ cơldu\ lơh broă gơnoar atbồ lơgar Nhờk neh ờ dờp jơnau lah yă bơh gah sền gàr dà lơgar Lo dê đơs là, rơndeh par bơh mpồl rơcang gàr lơgar Nhờk neh mut tàm tiah đal git rơcang gàr kơl wàng trồ  bơh lơgar Lo dê nàng sền gròi mờ kơryan dơ\ tàp ling bal đah Lo mờ Nga tàm dà lềng Hoa Đông. Kung tàm ngai òr, ồng Shinzo Abe kuang gơs gơnăp gơnoar at bồ hơ đang rlao jơh  dà lơgar Nhờk neh sồr gah sền gàr dà lơgar lơgar do jat gùng cribơyai, dră wơl broă rơndeh par tam lơh lơgar Lo par rềp rơndeh par bơh mpồl rơcang gàr lơgar Nhờk, mơkung sơ lơ tơnguh rlau tai broă sền gròi mờ đơs lài tus mờ Lo.