JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Mho mang òr 13/5, tàm Gơlang kuang at bồ lơgar, ồng Trương Tấn Sang kuang at bồ lơgar neh geh bùi wa\ rềp mềr ngan 70 na\ cau ơla mat pơnrơ ngan bơh broa\ bơsram mờ lơh jat ơnà jak bơh Bác Hồ dê bơh càr Hà Giang. Ồng Trương Tấn  Sang neh sồr ala\ kơna\, gơnoar at bồ mờ ala\ mpồl bơtìan pal bơtàu tơngguh rlau tai bơta git wa\, git sra\ làng bol tàm kòn cau. Cau kuang, cau geh Đảng kờ` pal sa\ tờm geh pơlam làng bol chồl guh bơta kuơ tàm broa\ lơh broa\ sa, chi brê kờ` lơh geh broa\ lơh sa phan bơna ka\ bro bè broa\ ròng kơnrồ tàm Mèo Vạc, broa\ lơh sền gàr gùng tiah nhàr lơgar…mơ kung geh lơh ua\ ala\ broa\ lơh niam gùt càr nàng làng bol geh lơh bal, bơh hơ\ geh lơh geh ua\ rlau tai ala\ pơnrơ jak tàm srơh bơsram mờ lơh jat ơnà jak bơh Bác Hồ dê. Ồng Trương Tấn Sang pin dờ` broa\ bơsram mờ lơh jat ơnà jak bơh Bác Hồ dê geh gùt mpồl bơtìan mut lơh kràn ngan,  cau lơi kung git lơh is, gơ gơs la rài kis mờng bơh tơl cau Việt Nam, bơh hơ\ geh pơ gồp kuơ màng niam tàm dơ\ sền gàr, bơt bơtàu mờ bơtàu tơngguh dà lơgar.

 Ngai òr 13/5, Mpồl lơh broă sùm anih duh broă đơng lam đảng càr Dak Lak pơrjum sền wơl 3 nam mu\t lơh Kơrnuăt sồr sồ 3 bơh Gah gùng dră bal dà lơgar dê bè pơn jăt tai lơh pràn broă bơ srăm mờ lơh jăt ơnà jak Bác Hồ dê. Jăt jơnau yal bơh anih duh broă đơng lam đảng càr Dak Lak dê, bơh nam 2011 tus tu\ do, dơ\ lam sồr Bơsram mờ lơh jăt ơnà jak Bác Hồ dê sùm gơ jăt bal mờ broă mu\t lơh kơnòl broă gùng dră bal tàm càr. Tàm hơ\, tơr gùm bơsong ală bơta ờ suk, pơn rơ ờ niam, bơsong ală bơta ờ hềt niam, gam gơkòp bơh mpồl đơng lam đảng dê tơnơ\ Pơrjum sền sơ wì đơs tìs di mờ tìs di is jăt Kơrnuăt dà lơgar 4 kơnă 11. Pơrjum đơs, ală tu\ mu\t lơh Kơrnuăt sồr sồ 3 bơh Gah gùng dră bal dà lơgar dê tàm 3 nam do tàm càr Dak Lak neh sền dờng màng rlau bè broă lơh jăt. Bơh hơ\, neh geh ală bơta tam gơl uă ngan bè jơnau gi\t wa\ mờ broă lơh bơh mpồl đơng lam đảng, gơnoar atbồ, mpồl cau, kuăng bàng, cau geh đảng mờ làng bol tàm càr dê. Ồng Chu Tấn Chung, ơm tàm bòn 2B, ntum Hòa Tiến, kơnhòal Krông Pách, là dùl tàm 7 nă cau mờ 12 mpồl cau pơn rơ jak, geh Anih duh broă đơng lam Đảng càr Dak Lak pà sră jờng rơ di tàm dơ\ do, đơs bè do:“Tơnơ\ tu\ geh mu\t lơh jăt Kơrnuăt sồr sồ 3 bơh Gah gùng dră bal dà lơgar dê, den să tờm an\ sền go\ he kờn pal đòm jăt broă lơh niam bơh Bác Hồ dê; bơta tờm là pal tơr yăng tơr yồng, tềm pềr, lơh broă tài dà lơgar mờ ờ kơlôi tus bơta kuơ ai să tờm in. Bơh broă dờng tus broă dềt kung pal tơr yăng tơr yồng, bơh broă hìu bơnhă tus broă bòn lơgar kung pal tơr yăng tơr yồng, jơh nùs jơh tồr tài làng bol. Bè hơ\, hơ\ sồng lơh  cau lam lài niam ai mpồl atbồ is in kung bè làng bol in đòm jăt. Geh cèng geh bơta pin dờn tus mờ Đảng, bơta kờn gơboh bơh làng bol dê den să tờm an\ hơ\ sồng hòi jà geh làng bol tàm bòn lơh geh ală broă lơh geh kuơ ngan ngồn”.

Mho òr 13/5 tàm Hà Nội,  Gah yal tơnggit mờ mblàng yal jơnau dà lơgar neh bơyai lơh chờ dờp mờ yal rùp Atlas dunia, Bruxelles -1827 đơs tờm geh gơnoar tờm bơh Việt Nam dê tus mờ 2 bồt dờng Hoàng Sa mờ Trường Sa. Atlas geh 6 tap dờng bơh cau địa lý Philippe Vandermaelen, cau crơng gơs gah địa lý lơgar Bỉ lip ngui tàm nam 1827, tàm hơ\ geh tap 2-châu Á, rùp ù tiah geh wac gùng dà lềng tiah tàm gùl  lơgar Việt Nam geh go\ ngan bồt Hoàng Sa loh làng ngan, nền nòn mờ di pal geh bal jơnau yal tơnggit  lơyah bè rài at gơnoar rài An Nam. Do la rùp ù tiah dà ia sơnrờp neh geh wac di pal anih ngan, mat sơnđan Fương Tây bơh ala\ bồt dờng ngan mờ kuơ màng ngan tàm bồt Hoàng Sa. Sra\ nggal do neh geh ala\ cau cih rài  plai ù yau lơgar Tây mờ lơgar Bỉ đơs la geh geh kuơ jak chài mờ di adat boh lam jơnhua tàm broa\ đơs tờm geh gơnoar tờm ờ gơtùi pơn dang bơh Việt Nam tus mờ 2 bồt dờng Hoàng Sa mờ Trường Sa.

 Ală ngai do, broă lơgar Lo ơn tìs mờ kơr nuăt boh lam dra khuàng Hải Dương 981 tàm tiah dà lềng di gơnoar tờm ù tiah dà lềng bơh lơgar Việt Nam dê pơn jăt tai lơh gơlik bơta ờ suk tàm ală rơnàng làng bol càr Kon Tum. Ồng A Jar kòn cau Sơdàng ơm tàm bòn Plei Đôn, bòn dờng Plei Ku, càr Kon Tum pà gi\t: Ală ngai do, ồng mờ làng bol tàm bòn sùm sền iăt jơnau yal bè bơta gơlik geh tàm dà lềng đah măt tơngai lik. Ồng A Jar, đơs:“ Tềng đăp broă lơh bơchồt, sơ gràm ù tiah dà lơgar bơh Việt Nam dê. Broă lơh bơh lơgar Lo dê bol an\ sền go\ là ờ suk ngan mờ gơ jran\ nùs ngan. Bol an\ kờn jơh ală làng bol Việt Nam bol he geh bal jơnau đơs nàng sồr lơgar Lo pal gờn sờr te\ dra khuàng lik bơh ù tiah dà lơgar Việt Nam dê, nàng cèng wơl bơta ring lơngai, tam klăc bal đah 2 lơgar”.

Oh Hoàng Văn Thành, cau bơ srăm dờng ơdu\ Lâm Sinh K8, di Hìu bơ srăm Cao đẳng kinh tế kỹ thuật càr Kon Tum pà gi\t, kung bè rlau 2000 nă cau bơ srăm dờng bơh hìu bơ srăm dê, sùm iăt sền ală jơnau yal bè bơta gơlik geh tàm dà lềng đah măt tơngai lik, Thành ờ suk ngan tềng đăp broă lơh jà` bơsak ngan bơh ơhò lơgar Lo dê tơm mờ bruh dà mờ ding dà dờng bal mờ bơta bruh dà pràn ngan tàm ơhò lơh broă dà lơgar, ơhò làng bol bơh lơgar Việt Nam dê. Oh Hoàng Văn Thành, đơs:“ Ồng bèp lòt lài neh tuh uă ngan ntìng mhàm nàng sền gàr ai bơta ngăp lơngai mờ tơl làm ù tiah bơh dà lơgar dê. Là rơnàng cau lòt tơnơ\, dilah dà lơgar hòi den oh tu\ lơi kung kờn lik lòt nàng sền gàr gơnoar tờm ù tiah bơh dà lơgar dê. Sồr Gơnoar atbồ lơgar Lo mhar sờr mơ dra khoàng Hải Dương 981 mờ ai ală ơhò ling klàng mờ ơhò lòt gròng dra khoàng lik rê hờ lơgar tờm mờ ờ go\ di geh tai jơnau bè do”.

Ngai òr 13/5, di ngai àng kơnhai ndar me nhai 4, tàm hìu yàng phờk Pháp Hoa, bòn drà Gia Nghĩa, mpồl at bồ đơng lam yàng phờk càr Dak Nông neh yu\ ryùm bơyai lơh chờ Phờk Đản anih duh broa\ dunia -Vesak 2014-Phờl lịch 2.558, Chờ Phờk Đản geh lơh tàm bơta  ram mhu\, dờng màng, duh yàng lơh di jat bơta duh yàng bơh gah yàng phờk. Ồng Thích Quảng Hiền cau sền gàr at bồ hìu yàng phờk, mờ la kuang jat jơng at bồ lơh broa\ sùm Gah jat yàng phờk càr Dak Nông ai git: Tơngai lài, ala\ cau kơđơng yàng, cau jat yàng phờk sùm tam kla], dùl nùs bal chồl guh bơhìan “Drơng broa\ dà lơgar, sền gàr ngap lơngai làng bol” mờ geh ua\ ngan ta\ pơ gồp kuơ màng tàm bơtàu tơngguh bal tàm càr. Gah yàng phờk càr Dak Nông kung neh geh nhap nhar tus bal tàm ala\ broa\ lơh dong kờl  kòn bơnus, dong làng bol gơbàn bơh trồ tiah lơh aniai, cau rbah, làng bol kòn cau kis tàm tiah sar lơgar ngài…

 Anih duh broă làng bol càr Thanh Hóa neh ki\ kơrnuăt bè broă ki\ kờp du\ lài priă jền mờ dong kờl priă jền mu\t lơh broă lơh rơcăng sơndră kòp sởi nam 2014. Jăt hơ\, jơnau kờn priă jền rơcăng sơndră kòp sởi geh ki\ ai là rlau 20 tơmàn. Khà priă do geh ngui tàm ală broă lơh bè lùp sền, gròi sền, bơsong tiah geh kòp, blơi phan bơna dà sơnơm, blơi phan ngui rơcăng sơndră kòp…

Drim òr 13/5, tàm Hìu chài rgơi bòn Hà Thôn, ntum Bảo Ninh, mpồl  tam klac lơh broa\ bòn dờng Đồng Hới, càr Quảng Bình neh bơyai lơh chờ ra] da` broa\ lơh sa mờ lam lơh dơ\ lik lơh broa\ tơnhàu kàl lơh sa pa. Dơ\ lơh chờ do neh geh làng bol ntum Bảo Ninh, bòn dờng Đồng Hới bơyai lơh pah nam bơh ngai 14-16/4 jat nhai  he, dơ\ bơyai lơh kờ` dan geh mìu niam, nhàc niam,  trồ tiah niam, dà lềng niam, lơh geh ua\ ka, ka ti, kơp kờ` tus rài kis làng bol tơl hờm ram, dà lơgar ngai lơngò. Di tàm tu\ do, mpồl tam klac lơh broa\ bòn dờng Đồng Hới, càr Quảng Bình neh lam lơh dơ\ lik lơh broa\ lòt lơh ka kàl pa, pà rlau 200 nơm ào pơ đồng tus mờ cau lơh ka.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

            Ngai òr 13/5, tàm càr lơgar Viêng Chăn, lơgar Lào neh mut pơrjum dơ\ 11 bơh anih duh  broa\ lùp khàu rcang sơndra\ ma tuý bơh Mpồl tam klac gơnoar ala mat dà lơgar ala\ lơgar Đông Nam Á. Dơ\ pơrjum geh ai go\ bơta lơh ngan bơh ala\ lơgar geh jơng nàng geh gùng wèt tus dùl mpồl bơtìan ASEAN ờ geh ma tuý. Đơs tàm dơ\ mut pơrjum, ồng P O Ram gơnoar at bồ drơng broa\ AIPA đơs tờm “Ma tuý neh gơ gơs la dùl bơta aniai dờng ngan tus mờ ala\ lơgar Đông Nam Á. Jơh ala\ lơgar geh jơng tàm AIPA kờ` tơngguh tam klac tam gah lơh gơs adat boh lam bơh ala\  kơrnuat ky\ bal bơh 2 gah hala ua\ gah, dong kờl bal nàng bơsong kràn bơta tìs ờ niam do”. Bal mờ hơ\, ồng P O Ram kung hòi jà ala\ anih lơh broa\ geh gơnoar tus broa\ lơh rcang sơndra\ ma tuý bơh ala\ lơgar geh jơng tàm ASEAN pơnjat tai geh mut lơh bơnga\ mờ  bơta pràn tam klac he dê, lơh geh bơta lơh ngan ờ mìng gơnoar ala mat dà lơgar, gơnoar at bồ lơgar mờ jơh ala\ mpồl lơh broa\ ờ di gơnoar at bồ lơgar đơng lam, lơh geh bơta pràn tơr gùm bal.

Tàm dơ\ tam tìp ngai òr 13/5, tàm hìu duh broă Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ dê, tàm càr lơgar Washington, ồng John Kerry kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ mờ ồng Laurent Fabius kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Tây neh đơs tờm bơta tàm dong kờl bal kung bè bơta ring bal tus mờ uă bơta dunia kal ke tu\ do, tàm hơ\ geh broă lơh hạt nhân lơgar Iran dê halà ală dơ\ tung lơtăng tàm lơgar Ukraine mờ Syria. Dơ\ tìp măt geh lơh tàm tu\ tơngai lơgar Mỹ gam sồr ngan lơgar Tây, Đức mờ Anh geh ală broă lơh glài kràn rlau tus mờ lơgar Nga tài ală bơta ờ ring bal bè gùng dà broă lơh gơ rềng tus dơ\ tung lơtăng tàm lơgar Ukraine.

Ngai òr 13/5, ồng Arseni Iatseniouk kuang gơs gơnăp gơnoar at bồ hờ đang rlao jơh dà lơgar ing lơgar Ukraine đơs lài, geh ya\ Nga tus hìu cah r`a cau lơh kòn gùng dunia di lah lơgar do ờ tơmù pria\ nhơm chu. Đơs mờ cau lơh bao\ tơnơ\ geh tìp Anih duh broa\ châu Âu tàm càr lơgar Brucsel lơgar Bỉ, ồng Iatseniouk đơs,  gơnoar at bô ing lơgar Ukraine neh pơyua jơnau yal tus Mpồl lơh sa dờng nhơm zờu Gazprom lơgar Nga lài mờ tu\  geh sồr Nga mhar sền wơl broa\ ring bal bè pria\ nhơm chu. Dilah Nga ờ dờp jơnau đơs do, gơnoar at bồ ing lơgar Ukraine geh ya\ lơgar Nga tàm Hìu cah r`a cau lơh kòn gùng dunia tàm Stockholm. Lơgar Nga geh 20 ngai nàng ai jơnau ho. Ồng Arseni Iatseniouk kung ya\ Nga sơ gràm geh ala\ phan bơna bơh lơgar Ukraine tu\ geh tơmut bal mờ ù tiah Crimea mờ Nga.

 Ồng Ban Ki-moon kuang atbồ anih duh broă dunia yal, ồng Lakhdar Brahimi kuang dong broă bal bơh Anih duh broă dunia mờ Mpồl tam klăc ală lơgar Arab neh tong sră dan tơn jơh at gơnoar mờ geh ngan ngồn ơm lơh broă gơnoar broă do tàm ngai 31 nhai do tơnơ\ mờr 2 nam lơh ngan tơn jơh dơ\ tam lơh is tàm lơgar Syria. Jăt ồng Ban Ki-moon, kơrnuăt tơn jơh at gơnoar broă bơh ồng Brahimi dê kung ndrờm bal mờ broă ờ jai bơh mpồl bơtiàn dunia dê tàm broă bơsong dùl tàm ală dơ\ tung lơtăng ngòt rơngơ\t ngan rlau jơh ală lơgar Arab do.

Dùl dơ\ gơbàn aniai lơh broa\ aniai ngan lơh 5 na\ cau chơt, 2 na\ cau sồt sa\ pa gơlik geh drim òr 13/5 tàm bòn dờng Quế Lâm, càr Quảng Tây, lơgar Lo. Dơ\ rềs àr gơlik geh tàm dùl broa\ lơh lơh hìu ơm  mpồl bơtìan bơh gơnoar at bồ bòn dờng Quế Lâm la cau lơh tờm bơcri, dùl mpồl cau lơh hìu geh 7 na\ gam tuh bê tông đang rkàng hìu den nơsơna 2 jrong dra\ gơbàn pa\. Dơ\ rềs àr lơh broa\ lơh 1 na\ cau chơt tơn tềng hơ\, 6 na\ sồt sa\, tơnơ\ hơ\ 4 na\ cau neh chơt tàm hìu sơnơm.