JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Pơnjat tai bơta lơh broa\ bơh dơ\ pơrjum dơ\ 7, ngai do 28/5 ala\ kuang bàng Gơnoar ala mat dà lơgar geh cri bơyai tàm mpồl bè rơndap broa\  lơh adat mpồl lơh sa ka\  bro tam gơl, rơndap broa\ lơh at bồ, ngui khà pria\ dà lơgar bơcri tàm lơh sa, ka\ bro mờ cri bơyai tàm hìu pơrjum  bè ờ ua\ tơnggu me gam jơnau đơs krơi is bơh rơndap lơh adat công chứng tam gơl. Kung tàm mho òr, ala\ kuang bàng cri bơyai bè ờ ua\ tơngu me gam geh jơnau đơs krơi tàm  rơndap lơh adat gùng tam bau mờ hìu nha\  tam gơl. Bè geh cih cau kơnờm bun kòn ngò, ua\ cau kuang drờm geh đơs bơta mùl màl geh ngan tàm mpồl bơtìan ua\ ùr bơlau ờ geh kòn mờ kơp kờ`  geh lơh mè lơh bèp. Bulah tu\ do tàm lơgar he geh ờ ua\ hìu lơh sơnơm gơtùi lơh geh bơta do mơya rơndap adat kờ` geh cih nền nòn kờ` pleh bơta sơ mờm, ka\ bro bơta do.

 Drim ngai òr 27/5, tàm Hà Nội neh geh lơh dơ\ tơlik măt bơh Anih tờm sền gàr ngap lơngai Việt Nam mờ Dơ\ ai ling lòt tơngăc 2 nă sĩ quan Việt Nam bơh sơn rờp lòt gùng lơh kơnòl broă sền gàr ngap  lơngai bơh Anih duh broă dunia dê tàm lơgar Đah jum Sudan. Ồng Vũ Đức Đam kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar tus bal. Tàm dơ\ lơh, ồng Phùng Quang Thanh kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar sền dờng màng jàu Gai lòng ling klàng tam lơh tus jai pha ai Anih tờm sền gàr ngap lơngai Việt Nam in; jàu Kơrnuat mờ sơgơn glah tơlir ai 2 nă sĩ quan lơh kơnòl broă sền gàr ngap lơngai Anih duh broă dunia dê tàm lơgar Đah jum Sudan. Ồng Vũ Đức Đam kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlau jơh dà lơgar kơ\p kờn tàm tơngai tus, Anih tờm sền gàr ngap lơngai Việt Nam geh sùm lơh ngan, lơh gơs jak ngan ală kơnòl broă geh jàu, drơng broă geh kuơ ngan ngồn dà lơgar jơi bơtiàn in, pơgồp bơnah mu\t lơh jai pha gùng dà lơh broă mờ lơgar ndai bơh Đảng dê, lơh geh anih ơm kis dunia ngap lơngai, bươn boài ai bơ\t bơtàu dà lơgar in; chul chồl bơta gi\t gơ\p lơh bơyô bal, tam klăc bơtàu tơnguh bal mờ ală lơgar.

Ngai òr 27/5, ồng Phạm Bình Minh kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar at bồ hơđang rlao jơh dà lơgar  mờ la kuang at bồ gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai dà lơgar he neh wa\ ồng Benjamin Cardin kuang gơnoar ala mat dà lơgar, mờ la kuang at bồ tiểu ban Đông Á-Thái Bình Dương  di anih duh broa\ lơh broa\ mờ lơgar cau gơnoar ala mat dà lơgar Mỹ gam ơm còp mờ lơh broa\ tàm Việt Nam. Ồng Cardin geh đơs bơta chờ hờp dơ\ sơnrờp geh tus Việt Nam, sền go\ bơta bơtàu tơngguh nhap nhar bơh lơgar tam gơl pa. Ồng Cardin  đơs bơta git gơp 2 lơgar gam bơtàu tơngguh nhap nhar tàm ua\ gah broa\ mờ geh đơs bơta git gơp 2 lơgar bơtàu tơngguh niam rlau bơta kuơ bơh dà lơgar, geh ta\ pơ gồp tàm ngap lơngai tàm kơnhoàl. 2 gah kung geh cri bơyai ala\ bơta tàm kơnhoàl mờ dunnia geh sền gròi bal, tàm hơ\ geh bơta gơlik  geh tàm dà lềng đah mat tơngai lik tu\ do.

Tềng đăp broă Gah lơh broă dà lềng lơgar Lo dê geh jơnau yal ngai òr 27/5, bè broă ntrờn dra khoàng nhơm zờu Hải Dương 981 bơh lơgar Lo dê tus anih pa ơm jơh lơm tàm tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê; broă lơh bơh dra khoàng dê tàm anih do lơh tìs gơnoar tờm mờ gơnoar cribơyai broă bơh lơgar Việt Nam dê. Việt Nam kràn cê kơ\ nùs dră wơl mờ sồr lơgar Lo tơn jơh tu\ do tơn broă lơh, tă dra khoàng Hải Dương 981 mờ ai ală ơhò lòt gròng, ơhò drơng broă lik dô bơh tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê, mơkung ờ lời gơlik geh tai ală broă lơh bè do.

Tàm ala\ ngai nhai 5 do, tềng đap broa\ lơh jã` bơsac bơh lơgar Lo lơh dra khoàng Hải Dương-981 tàm dà lềng bơh lơgar Việt Nam, neh bal mờ làng bol gùt lơgar mờ cau VN kis hờ lơgar cau, cau bơsram dờng,  kơnòm bơsram mờ ala\ hìu bơsram tàm Lâm Đồng kung neh bơyai lơh ua\ ngan broa\ lơh ai git nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar, dra\ ngan lơgar Lo, đơs tờm gơnoar tờm bơh dà lơgar. Phó giáo sư, tiến sĩ Nguyễn Đức Hoà kuang at bồ đơng lam Đảng, at bồ hìu bơsram dờng Dà Làc, kung geh jơnau sồr cau bơsram dờng tus bal nhap  nhar ngan ala\ broa\  lơh wèt tus dà lềng, bồt dà lềng bơh ala\ mpồl lam lơh, ai go\ nùs nhơm kờ`  gơboh dà lơgar geh lơh ngan ngồn, di adat boh lam, ai go\ nùs nhơm kờ` gơboh ngap lơngai  dà lơgar, kòn bơnus Việt Nam, ba` lời ala\ cau lơh niam lơh bơchul, hoài jà tus bal ala\ broa\ lơh tìs adat boh lam, lơh  ờ niam rùp rài bơh Việt Nam tàm gơp bơyô dunia.

 Bè Anih jơnau đơs Việt Nam neh yal, bơh ngai 20 nhai 5, Anih cah r`\a làng bol càr Gia Lai ai tơlik cah r`\a tai dơ\ lơh tìs pơr lồm sa kơnau jơtài, kă bro kơnau tìs mờ kơrnuat boh lam sră blơi phan mờ sơmờm gơnoar broă sa kơnau jơtài tus mờ cau gơtìp yă là Trần Thị Quý Phượng kuang atbồ Mpồl lơh sa kă bro bal bơ\t bơtàu kă bro Bình An mờ cau gơtìp yă là Võ Thị Thụ kuang atbồ Mpồl lơh sa kă bro Minh Tiên ndrờm geh anih lơh broă tàm bòn dờng Pleiku, càr Gia Lai, mờ kờp jơh priă rlau 14 tơmàn 500 tơlăc. Tàm ală tu\ cah r`\a, neh geh uă tai jơnau pa, uă ]ơng tàng ờ hềt geh lùp khàu lơh loh, kuơ màng, ờ hềt lơh loh ală tơngume gơ rềng tus broă ai mờ sa priă cau ai bơh ală cau geh gơ rềng dê. Den tàng bè hơ\, mho ngai òr 27/5, Mpồl duh broă cah rn`a neh yal jàu wơl sră nggal nàng lùp khàu lơh loh.

Dơ\ pơr lòng tơnjơh kai bơsram 3 nam do gùt lơgar geh rlau 910 rbô na\ kơnòm pơr lòng dan cih mat pơr lòng. Kờp tus tu\ do,  ala\ hìu bơsram neh lơh gơs broa\ bơto bơsram git tai tus kơnòm bơsram mờ rcang tơl phan bơna, broa\ lơh bơyai lơh dơ\ pơr lòng. Ala\ mpồl bơyai lơh pơr lòng drờm tơngguh tai cau lơh broa\ sền pơr lòng, lơh geh anih ơm kơp kơnòm bơsram pơr lòng môn dơ\ 2 mờ geh lơh bal mờ mpồl kuang nàng bòn lơgar nàng geh gàr niam ngap lơngai, ờ do ờ da\.

 Jăt đo was bơh mpồl làm gah gròi sền brê bơnơm kơnhòal Hoài Nhơn, càr Bình Định, drim ngai òr 27/5, bă brê tàm kơnhòal gơtìp hòac hươr tài bơh dơ\ ồs sa mho ngai òr nau pơgăp 10 lồ, uă ngan tàm bă brê 78C ntum Hoài Hải mờ 78B ntum Hoài Mỹ. Tàm hơ\ geh rlau 5 lồ 5 sàu brê tam gam tus tơngai koh kơl mờ rlau 4 lồ nhơ\t tơnơ\ tu\ kơl brê. Bal mờ hơ\, ală gah lơh broă geh gơnoar kung gam jal mhar tus lùp khàu jơnau bơh tài gơbàn bơta do.

Kàl mìu nam do, càr Quảng Nam lam sih tam rlau 38 rbô lồ kòi ( tiah gơtùi rcang geh dà), tài bơta trồ tiah den tàng gah lơh broă sa sươn sre neh bơto yal lài làng bol in pal ngui sơntìl di mơ mờ lơyah ngai nàng tam. Bal mờ hơ\, làng bol pal sùm jăt sền tơngai yuh dà bơh ală hìu măi pờ tơlik ồs đèng tàm  càr bè Sông Tranh 2, A Vương, Đak Mi 4…nàng ai dà tuh tàm blàng sre, sih tam dipal. Kờp tus ngai òr, càr Quảng Nam neh sih tam geh rlau 10 rbô lồ kòi. Jăt broă rơndăp lơh, tus ngai 5/6 tus do, gùt càr Quảng Nam geh sih tam jơh kòi kàl mìu.

 Bè neh yal, tu\ 4 jiơ mho ngai òr 27/5, ơhò lơh ka ĐNA-90152 bơh mò Huỳnh Thị Như Hoa tàm bòn dờng Đà Nẵng gơtìp ơhò lơgar Lo tơm gơkram tu\ gam lơh ka tàm dà lềng ờs mờng Hoàng Sa, ngài mờ anih dra khoàng Hải Dương 981 lơgar Lo dê ơn tìs mờ kơrnuat boh lam pơgăp 17 hải lý. 10 nă làng bol lơh ka tàm ơhò gơtìp rềs àr neh geh ală ơhò Việt Nam dong klàs. Drim ngai òr, gơnoar atbồ, gah tề lam, ală anih lơh broă mpồl cau mờ làng bol gơ\p bòn tàm bòn dờng Đà Nẵng neh di tu\ lòt còp, pơndờm pơnđiang, dong kờl cau tờm ơhò lơh ka mờ hìu bơnhă cau măi ơhò tàm ơhò gơtìp rềs àr.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ồng Itsunori Onodera kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Nhờk neh tơlik nùs nhơm kờn lơh dùl kơrnuat pal jăt boh bơr tàm kơl wàng trồ tàm tơngume uă lơgar đah mpồl ling rơndeh par ală lơgar. Jơnau kơlôi sơnơng do geh ai tơlik tơnơ\ tu\ rơndeh par tam lơh bơh lơgar Lo dê par rềp kềng rơndeh par gròi sền ndơ\p ndơr bơh Mpồl ling rơcăng gàr lơgar Nhờk dê tàm dà lềng Hoa Đông. Jơh bal Lo mờ Nhờk ndrờm đơs la, đah ne lơh tìs adăt boh lam dunia. Đơs mờ cau lơh bău ngai òr 27/5, tàm Tokyo, ồng Onodera đơs là, kờn pal mhar ngui Kơrnuat tàm yal tơngi\t tàm dà lềng đah Nhờk mờ Lo kờ` rơcăng pleh ală tam tơm ni sơna đah ơ hò plung mờ rơndeh par bơh mpồl ling rơcăng gàr lơgar Nhờk mờ mpồl ling lơgar Lo.

 Mpồl kuang bàng lơgar Nhờk mờ lơgar Triều Tiên ngai òr 27/5, neh tơr gùm să pơrjum tàm bòn dờng Stokholm, lơgar Thụy Điển, kờn cri bơyai bè dùl ròt ală bơta tàm gi\t gơ\p 2 lơgar, tàm hơ\ geh broă lơh hạt nhân bơh lơgar Triều Tiên dê. Dơ\ pơrjum jo\ jòng tàm 3 ngai geh lơh tơn tơnơ\ dơ\ tìp măt ală gah mu\t lơh tàm lồi nhai 3 pa do tàm càr lơgar Bắc Kinh, lơgar Lo. Jăt jơnau yal bơh Gah cri bơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nhờk, bal mờ bơta broă lơh hạt nhân, ală gah kung cribơyai bè bơta cau làng bol lơgar Nhờk gơtìp lơgar Triều Tiên ku\p ris nđờ jơ\t nam lài. Đah lơgar Nhờk kơ\p kờ`: tàm dơ\ cribơyai do, đah  lơgar Triều Tiên hơ ai lùp khàu wơl tềl lời wơl ală làng bol lơgar Nhờk gơtìp lơgar Triều Tiên ku\p ris tàm ală nam 1970 mờ 1980 bơh rài lài dê. Tam gơl wơl, lơgar Nhờk geh sền sơ wì sơr bì ờ uă broă lơh glài neh ngui tus mờ lơgar Triều Tiên, dilah sền go\ geh cồng nha uă ngan tàm broă lùp khàu do.

Bàr Srơh đơng lam bồ tàm Palestin la Fatah mờ Hamas ngai òr 27/5 yal bơr, lơh geh bơta ring bal bè dùl gơnoar atbồ lơgar tam klăc bal, kờn tơn jơh 7 nam tam cah is. Tàm dùl dơ\ pơrjum bău ngai òr, kuang bàng 2 mpồl do pà gi\t, khi neh  geh dùl kơrnuat geh dùl sră cih măt ală kuang atbồ gah broa\ lơh jat gah  lơh broa\ nền nòn mờ lơh is nàng  geh đơng lam gơnoar at bồ lơgar tus tu\  geh bơyai lơh te\ khà tàm di 6 nhai tơnơ\ hơ\. Ồng Mamoud Abbas kuang at bồ geh ngan ngồn geh yal gơnoar at bồ lơgar pa tàm lồi poh do tơnơ\ rwah geh kuang at bồ drơng  broa\ bơta jat yàng.

 Ngai òr 27/5, mò Angela Mekkel kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar Đức geh dơ\ hòi điện thoại mờ ồng Petro Poroshenko kuang atbồ pa geh pồ lơgar Ukraine dê, bơh hơ\ hòi jà ală gah tàm lơgar Ukraine pơn jăt tai ală lơh ngan kờn lơh geh tơr`a bơyai gơ rờm bal tàm dơlam lơgar nàng tơn jơh dơ\ tung lơtăng tu\ do. Mò Angela Mekkel chờ gờm ồng Poroshenko geh pồ lơh kuang atbồ lơgar Ukraine tơnơ\ dơ\ te\ khà ngai 25 nhai 5 pa do, mờ đơs là, dơ\ đùh sră do ai go\ jơnau pơrgon bơh làng bol Ukraine dê tus mờ bơta tam klăc mờ jòi dùl broă lơh ngap lơngai ai dơ\ tung lơtăng tu\ do in.

179 la tơr gùm kờp pa ngan bơh kuang at bồ gah lơh sơnơm lơgar Ảrập Xê út geh ai tơlik bè khà cau gơbàn chơt bơh  virus lơh ờ niam tàm broa\ ta\ nhơm tàm Trung Đông (MERS). 4 na\ cau pa geh dờp gơbàn  kòp MERS neh tơngguh cau gơbàn kòp do tus mờr 560 na\ cau. Mpồl lơh sơnơm dunia ai git MERS gam bơtờp ua\ ngan, bulah bè hơ\, gam ờ hềt tơl nàng tơlik kơrnuat jar mhar bơh gah lơh sơnơm gùt plai ù. Bal mờ Ảrập Xê út, 16 lơgar ndai kung gam  gơbàn aniai kơnjơ\ ngan tài bơh virus do, geh ờ ua\ lơgar vùng vịnh Ba Tư, Tây, Đức, Italy mờ Anh.