JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Tơ nơ\ 7 ngai lơh broă jal mhar, jơh nùs mờ geh kơ nòl, mho òr  14/5, pơrjum dơ\ 9 mpồl đơng lam Đảng dà lơgar kơnă 11 neh tơn jơh, lơh jơh ală tơngume mờ dơ\ pơrjum neh ai tơlik. Ồng Nguyễn Phú Trọng kuang atbồ đơng lam Đảng dà lơgar neh đơng lam mờ geh jơnau đơs kuơ màng tơn jơh pơrjum dà lơgar dơ\ 9. Ồng Nguyễn Phú Trọng yal mhar ală cồng nha kuơ màng bơh pơrjum dê mờ đơs tờm ờ uă bơta nàng ringbal đơng lam mut lơh. Pơrjum neh sền sơ wì cồng nha tơn jơh mờ ringbal tơlik kơrnuat pa bè bơt bơtàu mờ bơtàu tơnguh chài rơ gơi, kòn bơnus lơgar Việt Nam drơng jơnau kờ` bơtàu tơnguh kơ\ kơljap bơh dà lơgar dê.

 Drim do 15/5, tàm Hà Nội, mu\t pơrjum dơ\ 28 anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar. Do là pơrjum kờ` rơcang pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13. Pơrjum geh bơyai lơh bơh ngai do tus ngai 17/5. Tàm pơrjum, anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar geh ai jơnau đơs bè jơnau yal bơtơl bơh Gơnoar atbồ lơgar sền cồng nha lơh jăt rơndăp broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn mờ kes priă dà lơgar nam 2013; broă lơh jăt rơndăp broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn mờ kes priă dà lơgar tàm ală nhai bồ nam 2014; broă rơcang pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13. Tàm broă sền gròi, Anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar geh iăt mpồl sền gròi yal bè broă lơh jăt broă dong kờl adăt boh lam bè tơmù rơ[ah tơngai bơh nam 2005 tus 2012; bè cồng nha tơrgùm bal lơh sa-mpồl bơtiàn pơgồp bal mờ tơl niam lơngăp lơngai, sền gàr dà lơgar bơh 2 rơndăp broă lơh boxit Tân Rai mờ Nhân Cơ geh mpồl lơh chah-phan geh is Việt Nam lơh tòm bơcri priă. Bè broă bơ\t bơtàu adăt boh lam, tàm pơrjum dơ\ 28 geh ai jơnau đơs bè rơndăp broă adăt bơyai broă lơh Gơnoar ala măt dà lơgar tam gơl; rơndăp broă adăt tam gơl, bơtơl gơl 2 bơta 13 adăt cau lơgar Việt Nam; rơndăp broă adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta tàm adăt  sơnơm.

 Đah sền gàr cau lơh ka di gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar ngai òr pà git, đah lơgar Lo neh ai tai 4 nơm ơ hò ling klàng, 2 nơm rơndeh par tam lơh mờ ờ uă ơ hò lơh ka ngài mờ bồt Lý Sơn pơgap 60 hải lý. Mpồl lơh jat kơrnuat boh lam lơgar Việt Nam dê neh yồng băng rôn, sră cih jơnau đơs, ngui loa mblàng mờ dà Yoan, dà lơgar Lo, sồr Lo tă mơ dra khoàng lik bơh tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê. Mơya ală ơ hò lơgar Lo pơnjat tai ngui ding bruh dà, to phan kră, dră wơl mpồl sền gàr cau lơh ka mờ cảnh sát dà lềng lơgar Việt Nam dê. Ala mat kuang đơng lam bồ đah sền gàr cau lơh ka kung pà git tai, làng bol lơh ka kung gam kơ\ nùs lòt lơh ka hờ dà lềng. rlau 30 nơm ơ hò lơh ka bơh làng bol ală càr tiah đah tàm gùl lơgar pơnjat tai lòt tàm dà lềng, kup ka tàm ală tiah lơh ka ờs mờng tàm tiah bồt Hoàng Sa mờ Trường Sa.

 Ngai òr 14/5, mpồl tam klăc ală mpồl bơceh jơnau chài rơgơi, đơs crih tamya Việt Nam ala măt ală cau chài Việt Nam neh tơl^k jơnau yal dră wơl uă ngan mờ broă lơh ờ niam mờ ngòt rơngơ\t ngan lơgar Lo dê, sồr lơgar Lo tơl^k mơ dra khoàng jờu Hải Dương-981 mờ ală ơhò gròng, ơhò ling klàng l^k bơdìh dà lềng lơgar Việt Nam, ba` lơh gơl^k geh tai ală broă lơh bè do tàm tiah geh gơnoar lơh sa mờ dà lềng lơgar Việt Nam dê. Mpồl tam klăc ală mpồl bơceh jơnau chài rơgơi, đơs crih tam ya Việt Nam kung hòi jà gơnoar atbồ ală lơgar, ală mpồl lơh broă dunia, ală cau chài bơceh jơnau chài rơgơi, đơs crih tamya, ală cau jăk chài, ngăc ngar mờ làng bol ală lơgar sồr lơgar Lo pal lơh jăt adăt boh lam dunia, bơ\t bơtàu, sền gàr bơta lơngăp lơngai, ring niam mờ tơnguh bơtàu.

 Sơ mờm broă dră wơl lơgar Lo ơn dra khoàng Hải Dương- 981 bal mờ uă ơ hò mut tàm tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê, ờ uă bol ờ niam neh bơ chồt cau lơh broă tus bal lơh tung lơtăng, pờng phan bơna bơh ală mpồl lơh sa kă bro geh cau lơgar Lo, Đài Loan atbồ halà ală mpồl lơh sa kă bro bơh cau tờm bơcri priă là cau lơgar Lo, Đài Loan. Mpồl ala mat cau lơh broă lơgar Việt Nam neh geh sră nggal sồr mpồl ala mat cau lơh broă ală tiah bơyai lơh mpồl lơh broă tus ală tiah lơh sa mờ mai\ mok, tiah lơh gơlik geh geh mpồl lơh sa kă bro lơgar Lo, Đài Loan nàng git bơta gơlik geh mờ rơcang yal mờ mpồl Đảng, gơnuar atbồ tàm bòn lơgar tu\ geh ală broă lơh duh nùs bơh cau lơh broă dê. Mpồl ala mat cau lơh broă ală tiah neh geh sră nggal đơng lam ală kơnă mpồl ala mat cau lơh broă bòn lơgar, sơ lơ mblàng yal tus cau lơh broă, gàr niam ngap lơngai ờ do ờ dă, bơta gơ rềng lơh broă tàm ală mpồl lơh sa kă bro.

 Tài khà priă gar tiêu sùm tàm khà uă, den tàng ală càr Tây Nguyên gam tam pơlòng tam tòm tiêu, bu\ lah kòp ồm rơyas gam gơl^k geh tàm phan tam do. Kờ` sơndră mờ kòp, làng bol neh jòi blơi mờ ngui sơntìl tòm tiêu bơkiar mờ jrang tiêu brê, gam sơnđan là trần Nam Mỹ, ha là tòm tiêu bơkiar Amzôn. Sơntìl tiêu pa do geh làng bol lơh is, mờ broă ai cồng jrang tiêu bơkiar tềng tòm tiêu brê. Den tàng, tòm tiêu dogeh rơyas pràn, gơdờp mờ gơbam dà niam. Sơntìl tòm tiêu do mìng rơ\p geh di pơgăp tàm 3 nam do, mìng geh tàm ală càr Đồng Nai, Dak Nông mờ tu\ do neh geh gùt Tây Nguyên. Bu\ lah ờ hềt g^t cồng nha broă lơh sa bè lơi, mơya làng bol neh jòi blơi sơntìl tòm tiêu pa do, lơh khà priă sơntìl tòm tiêu do gơguh tus 40 rơbô priă tàm 1 tòm uă rơlao 3 dơ\ mờ sơntìl tòm tiêu pa. Jăt tiến sỹ Trần Vinh, gơnoar atbồ anih lơh sa kă bro Ea Kmát-Anih lơh broă Khoa học-kỹ thuật suơn sre brê bơnơm Tây Nguyên yal: làng bol a` tam sơntìl tòm tiêu pa do, tài gam ờ hềt g^t loh bè cồng nha. Ồng pà g^t tai, tòm tiêu do gơdờp ngan mờ dà, hòn pràn, mơya ờ pràn mờ trồ prang. Bơdìh hơ\ tai, tòm tiêu geh tuh dà uă den rơyas, nha gơs niam, mơya plai ờ uă.

 Tàm 4 ngai do tàm bòn dờng Dà Làc càr Lâm Đồng gơlik geh bơta ờ tơl poac sur nàng tac, lơh khà priă poac sur gơguh jơnhua nisơna. Khà poac tac ờ tơl jat jơnau kờ` drà kă bro dê neh lơh khà priă poac sur tàm Dà Làc tàm ală ngai do gơguh bơh 80 rbô tus 120 rbô 1 ki\. Bơta pal đơs là bal mờ mpồl atbồ anih tờm lơh poac phan ròng tàm Dà Làc kung gơ lơh nrơt dơl mờ broă ală anih lơh poac ni sơna ơm lơh broă. Jat ờ uă cau tờm anih lơh poac, tàm tơngai rềp do, broă lơh kă bro, lơh poac phan ròng khi dê ờ geh cồng nha, khà priă poac sur blơi mờ khà priă poac tơ nơ\ mờ tu\ neh lơh tac tàm drà kă bro lin ờ uă, geh tu\ pal tơm hoàc huơr bơh 5 tus 7 rbô 1 ki\ den tàng pal ơm ờ lơh broă nàng ringbal khà priă mờ ală cau kă bro.

Mho mờ mang òr 14/5, dơ\ coh plai cau ùr Châu Á-ASIAN cup nam 2014 neh mùl màl mu\t bơyai lơh tàm blàng coh plai Thống Nhất, [òn dờng Hồ Chí Minh. Ală cau ùr coh plai Việt Nam neh pha 3-1 mờ mpồl coh plai cau ùr lơgar Jordan tàm dar sơnrờp l^k coh. Mờ cồng nha do, mpồl coh plai cau ùr Việt Nam geh khà ơm dơ\ 3 tàm mpồl A là uă ngan. Do là bơta [uơn kờ` mpồl coh plai cau ùr Việt Nam geh lơh ngan kờ` tus bal pơlòng coh plai dunia (World Cup) cau ùr nam 2015.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA:

 Gơnoar atbồ lơgar Mỹ ngai òr 14/5, hòi jà ală gah pal cribơyai kờ` bơ song ală bơta tơ nơ\ mờ tu\ lơgar Lo ơn dra khoàng Hải Dương-981 tìs tàm tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê. Ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ hòi jà Lo bơ song ală tam pìt jat broă lơh ngap lơngao mờ ờ ngui broă lơh pơhìn halà rồn bơ klơn. Mỹ hòi broă lơh bơh lơgar Lo dê là bơ chồt mơlà bơta pơhìn ngòt rơ ngơt ngan tus mờ kơrnuat khat gơ boh gùng dà lềng tàm dà lềng đah mattơngai lik.

 Ngai òr 14/5, tàm Gơnoar ala măt dà lơgar Ukraine neh bơyai “Pơrjum kơ[àng wil ring bal jơi bơtiàn”, geh bơyai lơh jăt jơnau sồr lài mờ hơ\ bơh ồng Aleksander Turchynov kuang atbồ ing lơgar Ukraine mờ ồng Arseni Yaseniuk kuang gơs gơnap gơnoar atbồ ing hờđang rơlao jơh dà lơgar. Đơs tàm pơrjum, ồng Arseni Yaseniuk neh yal kơnòl kuơ màng là tơnguh bơta lơngăp lơngai mờ ring niam tàm lơgar do, mờ đơs, kơnòl do pal geh bơsong mờ gùng dră bal mờ cri bơyai. Ồng Arseni Yaseniuk đơs tòm, pal bơyai te\ khà kuang atbồ lơgar tus do geh lơh song dơ pă mờ ring niam. Ồng Arseni Yaseniuk kung yal, tu\ lơi kung kờ` cri bơyai mờ ală cau l^k dră kờ` tam cah is dà lơgar tàm tiah đah măt tơngai l^k.

 Ngai òr 14/5, lơgar Nga hòi jà mut lơh 1 dơ\ lùp khàu bè ală jơnau lah yă đơs là, ală mpồl ling rơndeh par lơgar Ukraine neh ngui rơndeh par duk cèng Logo anih duh broă dunia dê tàm broă lơh kup bơ klơn tàm tiah đah mat tơngai lik. Ồng Gennady Gatilov kuang jat jơng atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga pà git, dilah broă gơnoar atbồ lơgar Ukraine ngui rơndeh par cèng Logo anih duh broă dunia dê, geh gơ rềng tus ală broă lơh kup bơ klơn tàm ờ uă bòn dờng tàm lơgar Ukraine, den bơta do là ờ di ngan mờ ală jơnau kờ` bơh anih duh broă dunia dê. Gah yal jơnau tơngit Interfax lơgar Nga dê pơlam jơnau đơs bơh ồng Gatilov đơs là, ờ ai gơnoar atbồ lơgar Ukraine ngui rơndeh par duk anih duh broă dunia dê.

 Lơgar Thổ Nhỉ Kỳ neh yal ies tàm 3 ngai ală cau gơtìp aniai tàm dơ\ tơrlơm bơtô chah tàm tiah đah măt tơngai mu\t lơgar do mang ngai 13/5, lơh 205 nă cau chơ\t. Gùt lơgar geh yồng bồng bi jrùh kờ` ies ală cau gơtìp rềs àr uă ngan bơh lài tus tu\ do tàm lơgar do. Mpồl dong klàs cau gam lơh ngan kờ` jòi tus tiah gam rơlao 200 nă cau lơh chah gơtìp kòl tàm bơtô chah jrô 2 kơi sồ tàm tiah ù. Ồng Taner Yidiz kuang atbồ gah năng lượng lơgar Thổ Nhỉ Kỳ pà g^t, tu\ bơrtoh gơl^k geh, geh 787 nă cau lơh chah gam tàm bơtô. Kờp tus tu\ do, neh geh 363 nă cau geh klàs chơ\t.

 Ồng Ni-wat-tham-rong Boon-song-phai-san kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar ing lơgar Thái Lan yal dơ\ tìp mat đah gơnoar atbồ lơgar mờ anih duh broă te\ khà digơlan geh bơyai lơh tàm ngai òr neh gơtìp ơm wơl tus ngai do tài jơnau ngap lơngai. Ồng Somchai Sri-sut-thi-ya-korn kuang atbồ anih duh broă te\ khà dà lơgar Thái Lan kung neh đơs tờm jơnau tơngit do mờ pà git, dơ\ tìp mat digơlan geh bơyai lơh tàm anih ndai nàng gàr niam ờ do ờ dă. Uă cau lơgar Thái Lan kung bè kuang đơng lam bồ gơnoar atbồ lơgar kơp kờ` là, jơh ală gah gơtùi cribơyai bal, nàng jòi geh 1 broă lơh lơh kòn gùng đah broă rơ wah 1 nă kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar mờ bơyai lơh 1 dơ\ te\ khà. Mơya, bơdìh mờ broă ơm wơl cribơyai tài jơnau ngap lơngai, mpồl bơtiàn lơgar Thái Lan đơs la, bơta krơi is đah gơnoar atbồ lơgar mờ mpồl dră wơl gam dờng ir.