JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Ngai do 22/5, Gơnuar ala mat dà lơgar mut tus ngai lơh broă dơ\ 3, pơnjat tai cri bơyai broă lơh crơng gơs adat boh lam. Jat broă lơh, bùi drim, Gơnoar ala mat dà lơgar iat sră yal mờ jơnau yal sền sơ wì rơndap adat bơyai lơh anih sền gròi ai ngui kơrnuat boh lam làng bol tam gơl mờ cri bơyai tàm hìu pơrjum bè ờ uă tơngume gam geh jơnau đơs krơi is bơh rơndap adat tam gơl, bơ tơl ờ uă bơta bơh adat kham sơm kòp ờ sa priă. Bùi mho, ală kuang bàng cri bơyai tàm mpồl bè rơndap adat bơyai lơh anih cah rơ`a làng bol tam gơl mờ rơndap adat bơyai lơh anih sền gròi ai ngui kơrnuat boh lam tam gơl. Lài hơ\, tàm dơ\ pơrjum ngai òr 21/5, Gơnoar ala mat dà lơgar neh cri bơyai bè adat lơh niam gùng lòt tàm dà tam gơl, ai jơnau đơs bè broă lơh crơng gơs adat boh lam, kơrnuat boh lam nam 2015, bơ song broă lơh crơng gơs adat boh lam, kơrnuat boh lam kơnă 13 mờ nam 2014 kung bè tă pơ gồp jơnau đơs tàm rơndap adat tam gơl, bơ tơl ờ uă bơta bơh adat gah rơndeh par drơng rài kis làng bol lơgar Việt Nam.

Mho òr 21/5, tàm hìu lơh broă kuang atbồ lơgar Philippin tàm càr lơgar Manila, ồng Benigno S. Aquino III kuang atbồ lơgar Philippin neh đơng lam dơ\ wă ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rơlao jơh dà lơgar bal mờ mpồl kuang bàng ala măt lơgar Việt Nam tus còp mờ lơh broă tàm lơgar Philippin di tàm dơ\ tus pơrjum cri bơyai bè broă lơh sa dunia bè Đông Á geh bơyai lơh ngai do. Tơnơ\ mờ dơ\ wă, ồng Nguyễn Tấn Dũng mờ ồng Aquino neh bơyai pơrjum cri bơyai, tam gơl bal mờ ring bal uă broă lơh mùl màl kờ` nền nòn rơlao broă g^t gơ\p lơh bơyô, chồl pràn broă lơh bal tơl mờ ală bơta bơh 2 lơgar, mờ tơl^k nùs nhơm lơh ngan dră wơl mờ hòi jà ală lơgar tàm dunia pơn jăt tai yă pràn ngan mờ sồr lơgar Lo tơn jơh mơ ală broă sơgràm uă ngan tus tàm tiah dà lềng ală lơgar rềp mờ dà lềng.

Drim òr 21/5, ồng Phạm Bình Minh kuang jat jơng gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar, mơlà kuang atbồ gah cri bơyai broă mờ lơgar ndai dà lơgar neh geh dơ\ cri bơyai tàm điện thoại mờ ồng John Kerry kuang atbồ gah cri bơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ bè bơta git gơp 2 lơgar mờ ală bơta gơlik geh pa do tàm dà lềng đah mattơngai lik. Tàm dơ\ cribơyai tàm điện thoại, ồng Phạm Bình Minh neh yal bè ală bơta gơlik geh pa ngan rlau jơh gơ rềng tus broă lơgar Lo ơn tìs is dra khoàng Hải Dương 981 tàm tiah geh gơnuar lơh sa mờ tiah dà lềng lơgar Việt Nam dê, pà git, Lo gam pơnjat tai tơnguh khà ơ hò, tàm hơ\ geh ală ơ hò gròng phàu ồs, ơ hò sò tơm mhar mờ ơ hò dờng,…lơh ală bơta gơlik geh kal ke ngan. Ồng Phạm Bình Minh đơs tờm, Việt Nam neh lơh ngan ơt ơl, kơ\ nùs kờ` cri bơyai bal, pleh gơbàn tam lơh, mơ kung krà` cê sồr Lo tă dra khoàng mờ tơn lik jơh ală ơhò gròng sền gàr bơh tiah do, tài do là broă lơh lơh tìs gơnoar tờm, gơnoar tờm, gơnoar bơ song tìs di mờ lơh jat adat boh lam lơgar Việt Nam dê, pơ hìn tus ngap lơngai, ờ do ờ dă tàm dà lềng, lơh tìs jơnau pơr gon anih duh broă dunia bè adat dà lềng nam 1982. Bè bơta tàm dà lềng đah mat tơngai lik, ồng John Kerry đơs niam bơta ơt ơl, git kơrhia mờ nùs nhơm niam bơh lơgar Việt Nam dê, geh ai go\ bơh broă kơ\ nùs ngui ală broă lơh ngap lơngai mờ cribơyai, ờ lời kal ke gơugh uă, lơh aniai tus ngap lơngai mờ kơ\ kơljap tàm kơnhòal, ràng tơlik bơta ờ suk uă ngan bè ală gơlik geh pa do tàm dà lềng đah mat tơngai lik, sền broă lơgar Lo ơn is dra khoàng tàm tiah tam pìt tam phà tàm dà lềng đah mattơngai lik là broă lơh bơ chồt, sơ lơ lơh gơguh kal ke tàm kơnhòal.

Tềng đăp mờ ală bơta gơl^k geh tàm dà lềng đah măt tơngai l^k, sền gròi pơrjum dơ\ 7, Gơnoar ala măt dà lơgar kơnă 13, cau te\ khà tàm càr Kon Tum tơl^k nùs nhơm tus mờ jơnau đơs bơh ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar mờ ală jơnau kuang bàng tus pơrjum đơs bè bơta tàm dà lềng đah măt tơngai l^k neh đơs di mờ jơnau kơ\p kờ` cau te\ khà dê, tơl^k kơnòl mờ cau te\ khà gùt lơgar. Ai tơl^k jơnau pin dờn tus mờ Gơnoar ala măt dà lơgar tàm broă tam dră sền gàr gơnoar tòm ù tiah dà lơgar, ồng Trần Đình Vân kis tàm sồ hìu 134, gùng Hùng Vương, bòn drà Đak Hà, kơnhoàl Đak Hà đơs:“Jơnau đơs bơh kuang atbồ Gơnoar ala măt dà lơgar neh tơl^k nùs nhơm he dê. Lơbơn niam mơya kơl dang ngan. Là 1 nă làng bol, a` pin dờn ngan. He neh geh ală broă lơh tơmù nùs nhơm uă ngan, ngăc ngar bu\ lah tàm nùs nhơm he gơjra` ngan, mơya he neh geh bồ tơngoh ngăc ngar kờ` bơsong ală broă jăt bơta lơngăp lơngai. He geh ală broă lơh di pal mờ bơta pràn bal mờ broă gơl^k geh tàm dunia tu\ do dê. Là 1 nă cau te\ khà, a` kơ\p kờ` ală kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar tàm tơl gơnoar lơh broă, tơrgùm bơta pràn kơl dang, bơta ngăc ngar ai tơl^k bơta pràn gùt làng bol. Rài dà lơgar he neh pà go\, he ai broă lơh di pal tam lơh pha lin mờ cau iơh bơsăk, ai cau ngăc ngar ơla mờ pràn kơl dang mờ bơsăk. A` pin là mờ bơhiàn hơ\, bơta ngăc ngar hơ\ gam geh sùm tàm ală rài lơgar Việt Nam tu\ do mờ tơnơ\ do dê”.

Kuang atbồ gah lơh sơ nơm càr Quảng Ngãi pa geh sră nggal jal mhar pơyua tus ală hìu sơ nơm, sồr sơ lơ tơnguh rlau tai broă sền gròi pràn kơldăng să jan tus mờ kuang bàng, cau ling mờ cau lơh ka lơh broă tàm dà lềng. Kuang atbồ gah lơh sơ nơm càr Quảng Ngãi sồr ală anih kham, sơm kòp jal mhar crơng gơs rơndap broă dờp, jơh nùs sơm kòp jê, sơm geh cồng nha làng bol tiah bồt dà lềng in. Kuơ màng, ală cau lơh ka lơh broă tàm dà lềng kup phan tàm dà mờ kuang bàng, cau ling gam mut lơh kơ nòl sền gàr dà lềng mờ bồt dà lềng tu\ gơtìp rềs àr tàm dà lềng ndrờm geh sơm ờ sa priă. Gah lơh sơ nơm càr Quảng Ngãi jàu hìu sơ nơm càr, anih tờm lơh sơ nơm rơcang gàr lài ală kơnhòal, bòn dờng pơ gồp bal mờ mpồl lơh ka tàm ală tiah, bơto pơlam cau lơh ka rơcang lài sơ nơm tơmba mờ phan ngui lơh sơ nơm ală ơ hò lơh ka in. mìng is anih tờm lơh sơ nơm ling klàng-làng bol lơh bal kơnhòal bồt Lý Sơn, crơng gơs rơndap broă jal mhar sơndră mờ tơl bơta rềs àr sồt să bơh cau lơh ka mờ kuang bàng, cau ling lơh kơ nòl tàm dà lềng, gàr niam jơnau kờ` sơm kòp jê ală cau do in.

 Là càr ai k^ rơndeh điện tử lơh broă jơla ngan tàm Tây Nguyên, mơya tus tu\ do, tơnơ\ mờ nggùl nhai lơh anih k^ điện tử, càr Dak Lak neh sền gròi rơndeh pơn diang `jơ\ ir uă ngan lòt tàm ală gùng gan càr do. Jăt mpồl geh gơnoar tàm càr Dak Lak yal, cồng nha bơh broa\ sền gròi bơta `jơ\ rơndeh tus tu\ do là loh làng ngan, tu\ neh mờr tơn jơh ală broă pơn diang `jơ\ ir ală rơndeh lòt bơh ală càr Broă lơh tu\ do mpồl geh gơnoar dê là mìng tơrgùm sền gròi ală rơndeh pơn diang phan tàm càr tòm.

 Anih kơ lôi sơ nơng phan sa pràn să jan di gah lơh sơ nơm dà lơgar geh ơm ing broă ai kơ nòm dềt hù] sơ nơm jrơs tàm ngai vi chất pràn kơldăng să jan, hơ\ là ngai 1 mờ ngai 2 nhai 6 nam do, nàng tơmù khà tơr gùm gal kơ nòm dềt, pleh bơ tờp ală bơta kòp. Ngai vi chất phan pràn să jan nam do geh tơngume “ Vi chất phan pràn să jan kuơ màng pal geh tus mờ bơta dờng pràn, tơnguh pràn să jan, bồ tơ ngoh mờ bơta niam rài kis. Tàm 2 ngai, ngai 1 mờ ngai 2/6, geh pơgap 5 tơlak nă kơ nòm dềt bơh 6 tus 36 nhai mờ cau ùr tàm 63 càr, bòn dòng dà lơgar geh ai hùc bơ tơl pơnai Vitamin A. Mìng is tàm 22 càr kal ke, kơ nòm dềt tàm sơnam geh hùc Vitamin A bơh 37 tus 60 nhai. Nam do, dơ\ sơn rờp, anih kơ lôi sơ nơng phan sa pràn să jan di gah lơh sơ nơm dà lơgar sồr, tơl anih mìng bơyai lơh ai hùc Vitamin A uă ngan rlau jơh là tus 200 nă kơ nòm dềt, kuơ màng, geh ơm ing broă kơng kơn jơ\ kòn se mờ ơm ing broă ai kơ nòm dềt hùc sơ nơm jrơs tàm ngai vi chất phan sa pràn să jan.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 21/5, tàm bòn dờng Thượng Hải, lơgar Lo neh geh bơyai lơh pơrjum dờng màng dơ\ 4 bè pơ gồp bal lơh broă mờ ală broă lơh bơt bơtàu nùs nhơm pin dờn tàm châu Á. Geh bơyai lơh tàm tu\ tơngai châu Á gam pal kong mờ ală bơta lòng bal bè ngap lơngai mờ bơtàu tơnguh, pơrjum ai tơngume “Sơlơ cri bơyai, nùs nhơm pin dờn mờ pơ gồp bal lơh broă tài 1 châu Á ngap lơngai, kơ\ kơljap mờ tam klac”. Jơnau đơs bơh ală mpồl tus bal dê đơs tờm bơta kuơ màng pal bơt bơtàu geh tiah ơm kis ngap lơngai, kơ\ kơljap, buơn buài tus mờ bơtàu tơnguh bal, sơ lơ tơnguh ală broă lơh bơt bơtàu nùs nhơm pin dờn tàm kơnhòal, tơnguh ală kơrnuat tơl khà, mờ kơrnuat pal jat bơh adat boh lam dunia, sơnua boh lam dunia, bơ song ngap lơngai ală tam pìt tam phà ù tiah tàm dà lềng, sơndră bơta tus bal is, rồn bơ klơn, ngui halà pơhìn ngui bơta tam lơh, hòi jà sơ lơ lơh ngan gàr niam ngap lơngai gùng dră bal, ngap lơngai gùng dà lềng, gàr tơl năng lượng, tơl phan sa, sơ lơ tam klac, cribơyai lơh sa, kă bro, bơcri priă, chài rơ gơi, tìp mat làng bol, mơkung chul chồl tam klac nàng brồ guh bơta pràn bơh ală tiah dê.

 Lơgar Lo mờ lơgar Nga ngai òr 21/5, neh k^ 1 jơnau ring bal neh geh 2 gah kơ\p kờ` kờ` tơn jơh ală dar cri bơyai bè nhơm chu bơh 2 lơgar neh jo\ mờr 10 nam do. Tàm hơ\, 2 gah geh k^ 2 pang sră geh broă blơi mờ tăc bơh lơgar Nga mờ lơgar Lo gơrềng tus mờ rơndăp broă nhơm chu gơl gùng đah măt tơngai l^k mờ pang sră kah jơnau ring bal. Jơnau ring bal geh k^ bơdìh mờ pơrjum dờng bè ală broă chồl pràn broă lơh bal mờ bơ\t bơtàu nùs nhơm pin dờn tàm châu Á, tềng đăp mờ broă sền bal bơh ồng Tập Cận Bình kuang atbồ lơgar Lo mờ ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga.

 Ngai òr 21/5, Anih duh broă châu Âu hòi jà Nga sền dờng màng jơnau pơr gon gàr tơl khà nhơm chu sùm châu Âu in bơh lơgar Ukraine, tus tu\ lơi dơ\ cri bơyai bè rơnàng tơ nơ\ do bơh nhơm chu do dê gam geh lơh. Tàm sră pơyua tus ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga, ồng Jose Manuel Barroso kuang atbồ anih duh broă châu Âu pà git, broă pơnjat tai cri bơyai là kuơ màng mờ tàm tu\ cribơyai gam geh bơyai lơh den ba` lơh tung lơtăng khà nhơm chu. Lài hơ\, mpồl lơh sa dờng Gazprom pà git, digơlan ơm ờ tac nhơm chu lơgar Ukraine in tàm bồ nhai tus, dilah lơgar Ukraine ờ tong lài priă blơi mờ dồs 1 tơmàn 600 tơlak dolar, ndrờm 1 tơmàn 200 tơlak ơrô.

 Gơnoar atbồ lơgar Hàn Quốc ngai òr 21/5 neh đơs, geh dong kờl tai lơgar Triều Tiên in bu\ lah lơgar Triều Tiên yal ờ dờp broă dong kờl do bơh ală mpồl lơh broă lơgar Hàn Quốc dê tàm tu\ do. Mò Park Soo-jin cau pơlam đơs gah ring bal lơgar Hàn Quốc pà g^t, lơgar Triều Tiên ờ bài dờp broă dong kờl tài đơs là, broă lơh do gam gơtìp “Sơgràm bè gùng dră bal”. Bu\ lah bè hơ\, mò Park Soo-jin đơs nùs nhơm lơgar Hàn Quốc dê là ờ ơm ală broă dong lờl do.

Kuang bàng cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nhờk mờ Hàn Quốc digơlan geh tìp mat tàm poh do tàm Tokyo nàng cribơyai bè broă rơndap ring wơl châu Á bơh ồng Barack Obama kuang atbồ lơgar Mỹ dê, tơ nơ\ dơ\ tus còp bơh ồng dê tus tiah do tàm nhai lài. Dơ\ tìp mat do là têl tơng go\ niam tàm bơta git gơp bơh 2 lơgar jat Mỹ tàm tiah đah tô mattơngai lik châu Á, là 2 lơgar neh geh ală bơta kal ke tàm tơngai lài do mờ tam pìt tam phà ù tiah. Mỹ neh uă dơ\ hòi jà Nhờk mờ Hàn Quốc lơh niam git gơp 2 lơgar, sền do là bơta kuơ màng nàng sền gàr ngap lơngai tàm châu Á.