JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Drim ngai 04/10, mpồl duh broă ala măt làng bol, anih duh broă, anih duh broă gah tề lam gùng dră bal bòn dờng Hà Nội neh bơyai lơh tìp măt cau ling  lơh ]ơng lài do di tàm dơ\ tơnkah 60 nam ngai tơnklàs càr lơgar Hà Nội, ngai (10/10/1954-10/10/2014). Ồng Vũ Đức Đam kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh tus pơrjum, bal mờ 300 nă cau ling lơh ]ơng lài do geh pơnrơ jăk tàm rài tam lơh mờ ling lơgar Tây sò tơm, tơnklàs càr lơgar Hà Nội. Tàm dơ\ tìp, ală cau ling lài do tàm rài tam lơh mờ Tây sò tơm neh geh dơ\ tìp mờ yal wơl ală ngai tam lơh “Lơh ngan tam lơh kờ` dà lơgar geh tơnklàs”. Mờ tơl^k nùs nhơm chờ hờp tu\ dà lơgar sơlơ ngai sơlơ tơnguh bơtàu, kuơ màng ngan là càr lơgar sơlơ ngai sơlơ pas gơs, niam bơne\, geh làng bol gùt lơgar pin dờn, gơboh kờ` mờ geh ală bơyô tàm dunia pơn jờng là [òn dờng tài lơngăp lơngai, geh Đảng, Dà lơgar pơn jờng là càr lơgar khin cha jăk chài, 3 dơ\ geh dờp gai lòng sơrma` rơm^t. Bòn dờng Hà Nội neh pà phan 300 nă cau ling lài do tus tìp măt in. Mờ nùs nhơm hùc dà kah tô dà, di tàm dơ\ tơnkah 60 nam ngai tơnklàs càr lơgar, bòn dờng Hà Nội neh pà phan rơlao 42 rơbô nă cau ling sồt să, hìu nhă cau ling chơ\t màng, cau geh màng mờ dà lơgar, cau ling yau, ơruh pơnu lơh broă lam lài, lài do tus bal tàm rài tam lơh mờ Tây sò tơm kờp jơh khà priă 30 tơmàn priă.

Ngai 4 nhai 10, Đại tướng Phùng Quang Thanh kuang geh jơng Gah Gùng dră bal dà lơgar, Kuang atbồ Gah Sền gàr dà lơgar mờ Mpồl kuang ala mat Gơnoar ala mat dà lơgar càr Hưng Yên neh geh dơ\ tìp măt mờ cau te\ khà bòn dờng Hưng Yên, kơnhoàl Tiên Lữ, Yên Mỹ mờ Văn Lâm. Mpồl kuang ala mat Gơnoar ala mat dà lơgar càr Hưng Yên neh yal mờ cau te\ khà rcăng ală broă geh lơh tàm pơrjum dơ\ 8, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13 geh lơh bơh ngai 20 nhai do tus ngai 29 nhai 11 nam do. Tàm dơ\ tìp măt, cau te\ khà càr Hưng Yên đơs uă ngan bơta mùl màl bè sền gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn, bơta mpồl bơtiàn kung bè bơta dong kờl mờ broă dong kờl lời ai ală cau gơtìp sơ nơm khih dioxin lơh aniai; cau ling geh grăt lài do; cau dờng sơnam…Đại tướng Phùng Quang Thanh mờ ală kuang ala mat Gơnoar ala mat dà lơgar ưn ngài ală jơnau đơs tă pơ gồp jơh nùs tềng đăp jơnau bơh dà lơgar dê bơh gal ngan cau te\ khà dê. Mờ ală kuang ala măt Gơnoar ala mat dà lơgar kung yal mờ cau te\ khà bè bơta bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn, sền gàr ngăp lơngai dà lơgar, broă lơh mờ lơgar ndai bơh dà lơgar dê tàm 9 nhai nam do.

 Mho òr 5/10, tàm hìu đơs crih tamya Trưng Vương, mpồl ơruh pơnu bòn dờng Đà Nẵng neh bơyai ngai chờ ơruh pơnu lơh broă nùs nhơm is mờ pơn jờng ơruh pơnu jăk chài lơh jăt jơnau bơto sồr Bác Hồ dê. Tàm ngai chờ, ală ơruh pơnu bòn dờng Đà Nẵng neh bơyai ràng tơl^k rùp “Bơta niam broă lơh nùs nhơm is”, ràng tơl^k ală pang rùp bè sền gàr tiah kis, pơrjum dờp bal “L^k lơh kờ` dunia kloh niam rơlao”, pơlòng đơs cri ală jơnau đơs crih bè ơruh pơnu lơh broă nùs nhơm is, bơyô Lưu Văn Tân kuang atbồ đơng lam mpồl ơruh pơnu Kim Liên, sơnah bòn Hoà Hiệp Bắc, bòn dờng Đà Nẵng, là mpồl ơruh pơnu geh pơn jờng dơ\ do pà g^t:“Mpồl ơruh pơnu kung neh lơh ngan tàm 1 nam neh dong kờl ală ơruh pơnu ờ niam tus wơl bơsram. Geh ală broă lơh niam bè pah ngai ơn 1 rơbô priă tàm sur ù, mbăt phe nùs nhơm dong kờl ală làng bol kal ke. Tus do, bol a` geh lơh ngan mờ ală oh mi tàm mpồl gơs là 1 ơruh pơnu jăk chài lơh jăt jơnau bơto sồr Bác Hồ dê”.

Ngai òr 5/10, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang geh jơng Gah Gùng dră bal dà lơgar, mơkung là Kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh dà lơgar geh sră pơyua jờng rơ Gah Kuang àng dà lơgar mờ Anih duh broă Đơng lam Đảng càr, Anih duh broă làng bol càr Sơn La; Kuang àng càr Sơn La neh sùm lơh kơrian geh cồng nha 2 dơ\ lơh tìs ma tuý dờng. Mu\t lơh jơnau sồr bơh Kuăng gơs gơnăp gơnuar ătbồ hơđăng rlau jơh dà lơgar dê bè broă sơlơ lơh tai broă rcăng sơndră, tam dră wơl mờ cau lơh tìs ma tuý, sùm tàm ală ngai 26 nhai 9 mờ ngai 1 nhai 10 nam do, Kuang àng càr Sơn La neh lơh kơrian geh cồng nha 2 dơ\ lơh tìs ma tuý dờng, ku\p 7 nă cau, ku\p ai jơh ală 221 kơnơm heroin, mờr 16 rbô pơnai matuý tàm bơrlu\ bal, uă phan tam lơh ngui tàm mpồl ling mờ ală phan bơna ndai. Ồng Nguyễn Xuân Phúc kơ\p kờ`, Kuang àng càr Sơn La pơn jăt tai brồ guh bơta jai pha, lùp khàu rề ơnàng dơ\ lơh tìs, rcăng sơndră lài, kơrian mờ tam dră kràn cê jơh nùs mờ cau lơh tìs ma tuý.

Tàm tu\ 12 jơ 30 phút ngai òr, mpồl jòi rồ bồm, mền gơwèt anih lơh sa kă bro lơh gùng Trường Sơn-Binh đoàn 12, Gah sền gàr dà lơgar neh go\ khà [ồm, gar phào gam gơlời bơh rài tam lơh uă ngan tàm bòn Ka Tăng, [òn drà Lao Bảo, kơnhoàl Hướng Hoá, càr Quảng Trị. Khà bồm, gar phào do geh go\ tàm tu\ mpồl jòi rồ bồm, mền do tus sền phan bơrtoh lài mờ tu\ lơh rơndăp broă bơ\t bơtàu broă lơh tềng mpồng nhàr dà lơgar dunia Lao Bảo pờ ơnàng. Tu\ do, khà bồm gar phào do neh cèng tus tàm blàng tơrgùm kờ` lơh ba` gơtìp bơtoh. Mpồl lơh broă pơgồp bal mờ mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar dunia Lao Bảo pơn jăt tai pờ ơnàng tiăh jòi rồ bồm, mền.

Càr Lâm Đồng neh yal 18 rơndăp broă lơh wèt tus cau geh priă jền ờ uă tàm dơ\ pơrjum cribơyai tam gơl pa bơceh pa mờ yal tơngi\t rơndăp broă lơh tam gơl pa bơceh pa wèt tus cau geh priă jền ờ uă càr Lâm Đồng. Do là ală rơndăp broă lơh gơ wèt broă lơh sa sươn sre ngui bơta jak chài pa, chi lơh sơ nơm; công nghệ thông tin, mblàng yal jơnau tàm càr. Pơn rơ ngan là rơndăp broă lơh bơtàu tơnguh tờm chi lơh sơnơm Dưỡng Trí Nhân mờ jăt ngui bơta jak chài pa tam uă tàm tiah do, kờn drơng tàm broă sền gàr pràn kơldăng să jan\ ai làng bol bòn lơgar in, mơkung pơ gồp bơnah lơh geh broă lơh broă sa ai làng bol kòn cau rbah tàm càr in. Kơlôi sơ nơng jăt ngui măi moc\ lơh tam gơl pa ală broă lơh bơ sềt linh chi, lơh uă phan bơna bơh bơsềt linh chi bòn dờng Dà Làc; Dờp mờ jăt ngui măi mo\c tam gơl pa tàm tu\ lơh gơs ală bơta sơ nơm pa tàm broă lơh gơlik Bồ Công anh lơh  sơ nơm sơm kòp. Lơh gơs mờ jăt ngui sơntìl pa nàng lơh tơr lòng bùm tơi tàm kàl mìu Dà Làc drơng tàm broă lơh gơlik phan mờ măi mok...

 Kờp tus ngai òr 5/10, gùt càr Dak Lak neh geh 8 kơnhoàl, bòn dờng lơh jăt broă c^t sơnơm vaccine sởi-rubella. Cau geh c^t tàm ală kơnhoàl, bòn dờng tàm dơ\ do là kơnòm dềt bơh 1 tus 5 sơnam. Mìng is kơnhoàl Cư\ Kuin là 1 tàm 4 tiah lơh lài gùt lơgar, den tàng neh c^t kơnòm dềt bơh 1 tus 14 sơnam. Jăt khà kờp, khà cau geh c^t tàm dơ\ do tàm ală kơnhoàl là rơlao 76 rơbô nă. Kờp tus ngai 01/10 neh geh mờr 64 rơbô nă kơnòm dềt geh c^t sơnơm vaccine, geh 83%. Sền gròi broă c^t sơnơm tàm ală kơnhoàl, bòn dờng, tàm khà ală kơnòm dềt neh c^t sơnơm vaccine sởi-rubella ờ hềt geh dờp cau lơi gơtìp dră sơnơm tơnơ\ mờ tu\ c^t mờ mìng geh 87 nă gơtìp duh să ờ uă. Tu\ do, ală kơnhoàl, bòn dờng gam c^t bơtơl tai.

Tàm 2 ngai, 4 mờ 5 nhai do, Pôs đồng ling sền gàr nhàr lơgar dunia Bờ Y, càr Kon Tum neh sền go\ mờ ku\p bàn cau pơndiang 80 nai  gar phàu mờ pơ gồp bal mờ mpồl lơh broă geh gơnoar càr Attapư, lơgar Lào lơh kơrian dơ\ kă bro, pơndiang 8000 pơnai ma tuý tàm bơrlu\ bal. Jăt jơnau yal, cau lơh tìs là klau Nguyễn Đức Bình 36 sơnam, ơm tàm bòn Minh Phúc, sơnah bòn Hưng Phúc, bòn dờng Vinh, càr Nghệ An. Bình yal, ală nai phàu do blơi bơh dùl nă cau klau ờ gi\t loh muh măt mờ khà priă rlau 2 tơlăc mờ gam tàm gùng lòt tus lơgar Lào ting cuh phan brê den gơtìp ku\p. Cau lơh tìs do neh geh jàu tus mpồl lơh broă geh gơnuar càr Attapư, lơgar Lào in pơn jăt tai lùp khàu uă.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Israel ngai 04/10 neh tơl^k jơnau dră wơl broă ồng Stefan Loefven kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar Thuỵ Điển tơl^k kơrnoăt dờp dà lơgar Palestin. Jơnau yal bơh ồng Stefan Loefven geh cau Palestin pơn jờng, mơya gơtìp lơgar Mỹ là lơgar geh broă lơh bal đềt mềr mờ lơgar Israel dră wơl. Lơgar Mỹ đơs là, broă lơh do bơh ồng Stefan Loefven là mhar ir. Lơgar Thuỵ Điển là 1 tàm ală lơgar đùh sră kờ` bal mờ anih duh broă dunia jàu kơrnoăt dà lơgar sền gròi  ờ di là lơgar bal tàm anih duh broă dunia cau Palestin in tàm nam 2012.

 Jăt Gah ai tơngit jơnau AFP, lơgar Tây dê, cau lik dră tàm Hong Kong, lơgar Lo ngai òr 5/10, neh yal lik bơh ờ uă tiah lik dră tơ nơ\ tu\ neh tơr gùm să gùt mang ờ ngòt jơnau đơs lài bơh gơnoar atbồ tiah do dê. Lài hơ\, dùl dơ\ tam lơh neh gơlik geh tàm àng drim gờn tàm kơnhoàl Mongkok, tu\ kảnh sát rơ suềt nhhu\ hòi tàm ờ uă cau lik dră. Srơh Sơ gràm ai anih tờm- dùl tàm ală mpồl lam lơh ală dơ\ lik dră tàm Tiah lơh broă dà lơgar Hong Kong, pà gi\t, cau lik dră geh lik rê bơh Mongkok, tiah lik dră dơ\ bàr, nàng mut bal tàm mpồl lik dră tàm kơnhoàl tờm Admiralty. Bơdìh hơ\ tai, ală cau bơsram dờng gam wàng se kơrian tiah đah bơdìh hìu duh broă gơnoar atbồ Hong Kong kung ring bal tă sờr ờ uă pơng gàr kơrian mờ khi lơh nàng kơrian gùng mu\t tàm hìu lơh broă do tàm tu\ tơngai gơlik geh ală dơ\ lik dră jo\ jòng dùl poh do.

Ồng Jean Yves Le Drian kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar Tây pà g^t, tàm 2, 3 ngai tus, lơgar Tây mờ lơgar Đức geh ai rơndeh par ờ geh cau măy tus sền gròi broă lơh jăt jơnau ờ cuh phào tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine. Jăt ồng đơs, jơnau ờ cuh phào gam geh tơnguh tàm lơgar Ukraine, mìng ờ geh tàm tiah Donetsk. Den tàng, pal bơyai lơh ală broă lơh kờ` tơl niam jơnau ờ cuh phào mờ tiah gùt dar geh lơh jăt bal. Lơgar Tây mờ lơgar Đức gam lơh broă bal mờ mpồl sền gàr bơta lơngăp lơngai mờ lơh broă bal châu Âu bè broă do kờ` lơh ală broă lơh mùl màl jăt broă do. Tơnơ\ mờ 1 tơngai lơh jăt nền nòn, jơnau ờ cuh phào tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine sùm gơtìp tìs tàm ală ngai do, mờ khà cau gơtìp sồt să mờ chơ\t sơlơ ngai sơlơ tơnguh, tàm hơ\ geh bal làng bol mờ cau ling 2 gah.

 Ồng Daniel Russel kuang dong broă Kuang atbồ Gah Cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ lơh kơnòl broă ală bơta Tiah đah măt tơngai lik Châu Á mờ Thái Bình Dương mờ ồng David Shear kuang dong broă Kuang atbồ Gah sền gàr dà lơgar lơgar Mỹ bè ală bơta sền gàr bơta ngăp lơngai Châu Á ngai òr 5/10 neh tus càr lơgar Seoul, sơnđờm dơ\ lòt còp lơgar Hàn Quốc 3 ngai. Bơta tờm bơh dơ\ lòt còp dê là kờn cribơyai ală bơta gơlik geh niam tàm bồt Triều Tiên tàm tơngai pa do.

 Geh 18 nă cau neh chơ\t tàm dơ\ tơrluh bơtô tờ biàng tàm càr đah măt tơngai mu\t Kalimantan, lơgar Indonesia ngai 04/10. Broă jòi ală cau gam kis gam geh lơh mhar. Dơ\ tơrluh bơtô biàng do gơl^k geh tàm tu\ 11 jơ ngai 04/10, jăt jơ tàm tiah do, bu\ lah bè hơ\, tus nggùl mang, anih lơh broă dong klàs hơ\ sồng geh dờp jơnau yal bè dơ\ rềs àr do. Ngai òr 5/10, mpồl dong klàs mìng rơ\p dờp 15 tàm khà 18 nơm bồc pa geh jòi. Tu\ do, ờ hềt g^t loh gam nđờ nă cau gơtìp kòl tàm dơ\ tơrluh bơto biàng lơh ờ di pal do.