JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Drim do 22/12, pơrjum dơ\ 33 anih duh broă sùm Gơnoar ala mat dà lơgar mùl màl mu\t pơrjum. Di gơlan tàm 2 ngai bơh ngai 22 tus 23/12, ală kuang bàng geh ring bal kơrnoăt sồr lơh glài mờ priă ală bơta tìs lơh kal ke tàm broă yă anih cah rơ`a làng bol dê; tơrgùm jơnau đơs bè ală broă lơh dờng gam geh jơnau đơs ờ ndrờm bal tàm rơndăp broă adăt kờp priă dà lơgar tam gơl, rơndăp broă adăt tơl^k sră nggal adăt boh lam, rơndăp broă adăt gah tề lam gùng dră bal Việt Nam tam gơl mờ rơndăp broă adăt broă làng bol tam gơl. Kung tàm pơrjum do, anih duh broă sùm Gơnoar ala măt dà lơgar geh ring bal broă lơh bal mờ lơgar bơdìh mờ lơh broă bal dunia nam 2015 ală anih lơh broă tàm Gơnoar ala mat dà lơgar dê, sền wơl cồng nha pơrjum dơ\ 8, ai jơnau đơs lài ngan bè broă rơcang pơrjum dơ\ 9, Gơnoar ala mat dà lơgar kơnă 13.

 Drim òr 21/12, tàm Hà Nội, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar neh geh dơ\ lơh broă mờ Mpồl đơng lam Đảng kuang àng dà lơgar mờ kuang bàng đơng lam atbồ Gah Kuang àng dà lơgar bè cồng nha broă lơh nam 2014 mờ gùng dà broă lơh mờ kơ nòl broă lơh broă kuang àng nam 2015. Ồng Nguyễn Tấn Dũng sồr gah kuang àng ờ di lời gơtìp rơndăp rơndồl, nisơna, mờ pal di tu\ sền go\, kơrian\ mờ lơh ờ jai jơh ală jơnau jòi kai, mờ broă lơh kờn lơh aniai dà lơgar he dê bơh ală mpồl gơ jran\ kơuềng mờ dà lơgar, bol pơrlơ\ dră mờ dà lơgar dê, kơrian\ tơrmù gơbàn uă cau lơh tìs, ờ lời gơlik geh gơbàn uă ni sơna, kal ke bè ngăp lơngai mpồl bơtiàn; kràn cê jơh nùs ờ lời hiu\ cau lơh tìs, ờ lời ùan tìs, sền gàr niam ờdo ờdă ală anih kuơmàng, ală jơnau gùng dră bal, lơh broă mờ lơgar ndai kuơmàng bơh dà lơgar dê.

 Di tơnkah 70 nam ngai crơng gơs ling klàng làng bol Việt Nam mờ 69 nam ngai bơhiàn mpồl quân khu 7, drim òr 21/12, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jăt jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh tus còp mờ lơh broă mờ đơng lam mpồl ling quân khu 7. Tơl^k nùs nhơm chờ hờp tềng đăp mờ ală cồng nha mpồl ling quân khu 7 neh geh tàm tơngai do. Tàm dơ\ lơh broă, ồng Nguyễn Xuân Phúc kung neh sồr mpồl ling quân khu 7 pơn jăt tai tơnguh bơhiàn niam chài, tơnguh bơtàu tơl ală bơta, pơgồp bal tàm broă dờng pràn mpồl ling gùt lơgar dê. Wèt tus nam 2015, bơta tàm dunia mờ tàm châu Á gam uă kal ke, ồng Nguyễn Xuân Phúc sồr mpồl ling quân khu 7 pal tơrgùm tơnguh bơta niam tàm broă tàp ling; chồl pràn broă bơto gùng dră bal, sền gròi, g^t ală bơta gơl^k geh tàm tiah sền gròi, pơn jăt tai prăp gàr, tơnguh nùs nhơm tam klăc ling klàng, làng bol. Ồng Nguyễn Xuân Phúc pơn jờng cồng nha mờ mpồl ling quân khu 7 tus bal dong klàs cau tàm dơ\ tơrlah trồm gùng hìu măy pờ tơl^k ồs đèng Dà Dờng-Dà Chomo tàm càr Lâm Đồng. Kơnờm mờ broă rơcang tam pà, pơgồp bal, mờ ală gah, mpồl lơh broă gơrềng bal neh di tu\ dong klàs geh 12 nă cau lơh broă gơtìp kòl l^k bơdìh niam, lơh niam tai rùp rài cau ling, ling klàng làng bol Việt Nam dê.

 Mho ngai òr 21/12, tàm Hìu bơsram trung cấp broă lơh ai cau kue\t kơlte càr Thái Bình, Kes priă dà toh Gơ prồ jơnhoa Việt Nam gơ wèt Kes priă sền gàr dong kờl kơnòm dềt Việt Nam, di Gah lơh broă cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar bơyai lơh dơ\ jàu dà toh ai kơnòm dềt là cau gơtìp aniai bơh sơnơm khih dioxin càr Thái Bình. Mò Nguyễn Thị Kim Ngân kuang jăt jơng atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar tus bal. Tàm dơ\ bơyai lơh, Mpồl lơh sa kă bro bal dà toh Việt Nam-Vinamilk neh jàu pà lơh pơnyơu gời 54 rbô li dà toh mờ kờp jơh priă pơgăp 500 tơlăc ai càr Thái Bình in. Khà dà toh do, Kes priă sền gàr dong kờl kơ nòm dềt Việt Nam bal mờ Mpồl lơh sa kă bro bal dà toh Việt Nam-Vinamilk jun tus ală hìu bơsram, anih tờm ròng siam bơto bơtê kơnòm kue\t kơlte mờ ală hìu bơnhă geh kơnòm dềt gơtìp aniai bơh sơnơm khih dioxin tàm 8 kơnhoàl mờ bòn dờng tàm càr Thái Bình nàng ală oh hùc sùm tàm 3 nhai. Di tàm dơ\ do, Kes priă sền gàr dong kờl kơnòm dềt Việt Nam neh pà 50 bơnah phan, tơl bơnah phan là 1 tơlak ai 50 nă oh dềt là cau gơtìp aniai bơh sơ nơm khih dioxin geh rài kis kal ke.

Drim òr 21/12, mpồl Văn học-Nghệ thuật càr Dak Lak neh pơgồp bal mờ gah chài rơgơi-tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Dak Lak bơyai lơh pà khà mờ mu\t ràng tơl^k dơ\ pơlòng rùp tơng^t-niam chài nam 2014 mờ tơngu me “Dak Lak tu\ do mờ wèt tus hờ dà lềng, bồt dà lơgar”. Tơnơ\ mờ 3 nhai lam sồr, neh geh 349 pang rùp bơh 34 nă cau tus bal tàm dơ\ pơlòng. Tàm khà do, mpồl ai khà pơlòng neh rơwah mờ jàu khà 11 pang rùp niam in, rơwah 75 pang rùp kờ` ràng tơl^k bơh ngai 21 tus 25/12. Jăt jơnau đơs bơh mpồl ai khà pơjờng dê, ală pang rùp geh rơwah, ndrờm geh khà niam, tơl pràn kờ` geh khà tàm ală dơ\ pơlòng dà lơgar mờ tàm tiah.

Poh chài rơ gơi Cê Lâm Đồng dơ\ 5, nam 2014 neh mut lơh drim ngai òr 21/12, tàm [òn dờng Bảo Lộc, càr Lâm Đồng. Đơs tàm dơ\ mu\t lơh, ồng Nguyễn Văn Yên kuang jăt jơng atbồ Anih duh broă làng bol càr Lâm Đồng đơs tờm: Poh chài rơ gơi Cê Lâm Đồng dơ\ 5 nam 2014 là dùl tàm ală broă lơh tơn jơh Broă lơh Nam Nhơl chờ Dà lơgar 2014-Tây Nguyên- Dà Làc. Bơh hơ\, kờn sơlơ lơh uă tai ală broă lơh yal tơngi\t nhơl chờ, yal tơngi\t mat kă bro cê B’lào tiơng pơn rơ ngan, mơkung yal tơngi\t tus mờ năc nhơl chờ in ală broă lơh lơh broă ờs mờng bơh bòn lơgar dê, hơ\ là broă tam, lơh gơs phan mờ kă bro cê. Ồng Nguyễn Thành Long, ơm tàm bòn 8, ntum Dà Mbri, [òn dờng Bảo Lộc là dùl tàm ală cau lơh broă sa geh jờng rơ hìu bơnhă lơh cê pơn rơ ngan ngan, pà gi\t: Dơ\ lơh chờ chài rơ gơi cê Lâm Đồng ngan ngồn là ală ngai chờ bơh ală cau lơh broă đềt mềr mờ gah lơh cê tàm bòn lơgar do.

Bal mờ uă broă lơh mùl màl, geh kuơ màng kờ` chờ gờm 70 nam ngai crơng gơs mpồl ling klàng làng bol Việt Nam mờ 25 nam ngai chờ gùt làng bol sền gàr dà lơgar, gah đơng lam ling klàng càr Gia Lai pa bơyai pơlòng quần vợt mờ broă tus bal bơh 12 mpồl cau klao mờ 6 mpồl cau klao mờ cau ùr tus bơh ală mpồl: kuang àng càr Gia Lai, gah đơng lam ling klàng càr Gia Lai, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Gia Lai, anih lơh sa kă bro bal 1 nă să lơh is Cao su Cư\ Prông, càr Gia Lai. Kung di tàm dơ\ do, mpồl ơruh pơnu càr Gia Lai neh pơgồp bal mờ hìu bơsram ling klàng tàm do bơyai lơh mang tìp bal đơs crih tamya mờ uă jơnau đơs crih pơn jờng bơhiàn khin cha jăk chài dà lơgar, nùs nhơm kờ` gơboh dà lơgar, ală cồng nha broă lơh jăk chài ling klàng làng bol Việt Nam dê, nùs nhơm niam cau ling wa Hồ.

Drim ngai òr 21/12, tàm Hà Nội, Mpồl phan lời wơl chài rơ gơi Việt Nam bơyai lơh Pơrjum tơngai lơh broă bơh nam 2014- 2019. Đơs tàm dơ\ pơrjum, ồng Phạm Quang Nghị kuang atbồ đơng lam Đảng [òn dờng Hà Nội đơs tờm: Dùl tàm ală bơta kuơmàng tu\ do là lơh geh bơta gi\t wa\ dipal nàng bơsong bơta gơ rềng đah prăp gàr mờ bơtàu tơnguh. Mờ nùs nhơm hơ\, sền gàr mờ ngui bơta kuơ phan lời wơl chài rơ gơi pal pơn jăt tai geh sền là broă lơh bơh jơh ală làng bol bòn lơgar dê. Prap gàr mờ ngui bơta kuơ phan lời wơl chài rơ gơi ờ gơtùi ờ gơ jăt bal mờ bơ\t bơtàu, bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn, mờ pal tàm bơ tơl bal, bơt bơtàu bal, nàng phan lời wơl geh prap gàr mờ lơh sa kung geh bơtàu tơnguh sơl. Wèt tus bal jơnau kờn sùm tơnguh jơnhoa rài kis phan bơna mờ nùs nhơm bơh làng bol dê. Den tàng bè hơ\, jơnau đơs hala git wa\ ờ dipal, ờ niam, mìng đơs pơn jờng dùl đah lơm kung ndrờm la ờ di.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Cau te\ khà lơgar Tuynizi ngai òr 21/12 neh lòt đùh sră tàm dơ\ te\ khà kuang atbồ lơgar dar dơ\ 2 kờ` lơh gơs ală broă lơh du\t ndơl bơh lơgar do dê tàm broă wèt tus broă lơh tòm tơl ală bơta mờr 4 nam tơnơ\ mờ dơ\ ntào lơh gơlừ kuang bàng đơng lam Zine El-Abidine Ben Ali. Lơgar Tuynizi neh sền gàr bơta lơngăp lơngai nền nòn ngan kờ` dơ\ te\ khà geh bơyai lơh niam, mờ til mpồng nhàr dà lơgar rềp mờ lơgar Libya-do là tiah gam di gơlan gơl^k geh ală bơta ờ niam. Tàm 5 tơlăk 200 rơbô nă cau te\ khà lơgar Tuynizi geh gơnoar lòt đùh sră tàm dar dơ\ 2 te\ khà kuang atbồ lơgar do. Geh 88 rơbô nă cau sền gròi geh tus bal sền gròi tàm dơ\ te\ khà do.

 Tàm poh lài, lơgar Mỹ mờ Cuba neh lơh geh dùl jơnau ring bal kah yau bè broă crơng gơs bơta gi\t gơ\p lơh broă bal tơ nơ\ rlau 50 nam ờ lơh. 2 lơgar gam sơnđờm geh ală broă lơh nàng mu\t lơh jăt jơnau ring bal pa lơh geh. Mơya, să tờm kuang bàng đơng lam atbồ bơh 2 lơgar dê kung ndrờm đơs, gùng lòt lơh niam wơl bơta gi\t gơp digơlan gơtìp uă kal ke mờ ală tam gơl mờ ală gah kơp kơnờm geh lơh dàr dàr mờ jăt ală broă rơndăp lơh mờ ờ go\ di nisơna tàm dùl tu\ tơngai lơyah ờ.

 Broă lơh sa lơgar Nga gam gơtìp ală kal ke bè khà priă jờu gơmù uă ngan, jơnau lơh glài bơh phương Tây gơrềng tus mờ bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine mờ broă tơnguh lơh sa lơgar Nga ờ gam geh uă bơta niam. Gơnoar atbồ lơgar Nga gam tơl^k rơhời ală rơndăp broă sơndră mờ bơta ờ pràn lơh sa. Ngai 20/12, ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga neh geh dơ\ pơrjum mờ ală anih lơh sa kă bro dờng lơgar Nga dê kờ` cri bơyai bè ală kal ke mờ broă lơh sa gam gơtìp. Ồng Putin đơs tòm tus mờ broă pal lơh uă bơta lơh sa lơgar Nga dê, mờ đơs tai, lơgar Nga geh tơl pràn sơndră mờ ală bơta ờ niam tàm broă lơh sa, bu\ lah broă lơh sa tềng đăp mat gơtìp kal ke uă.

Gah sơnio rùp Press TV lơgar Iran dê, ngai òr 21/12, yal, ală ling lềng Takfiri, di Mpồl Dà lơgar Islam- IS đơs tơnguh is, pa cuh gơ sơt 17 nă cau tàm [òn dờng Tikrit, di càr Salahuddin ờ ngap lơngai ngan bơh lơgar Iraq dê. Ală cau geh phàu IS neh gơ sơ\t aniai 17 nă làng bol ờ geh tìs tàm hơ\ geh 1 nă cau ùr mờ 2 nă kơnòm dềt tơ nơ\ tu\ ni sơna tus sò tơm tàm Albu Ayfan tàm tiah đah jum [òn dờng Tikrit, lơgar Iraq. Ală cau sò tơm iơh bơsak duh nùs ờ niam kung lơh gơlik ală dơ\ lơh bơrtoh dờng tàm 2 nơm hìu jơnhoa cờn tàm tiah do.

 Tàm dơ\ tus còp 3 lơgar gơl^k geh kòp ebola tàm tiah đah măt tơngai mu\t châu Phi, ồng Bankymoon Gơnoar atbồ anih duh broă dunia neh dờp ală broă lơh niam kờ` sơndră mờ kòp do mờ hơ geh pơn jăt tai dong kờl 3 lơgar do. Jăt khà kờp pa ngan bơh mpồl lơh sơnơm dunia dê, bơh tu\ gơl^k geh kòp gơtòp uă, tus tu\ do, kòp ebola neh lơh rơlao 7 rơbô 300 nă cau chơ\t tàm khà rơlao 19 rơbô nă cau gơtìp chơ\t.

 Rlau 40 rbô nă cau pal dô ntrờn tài bơh ală dơ\ mìu dờng jo\ jòng geh bal dà ko\ dà cò ngòt rơngơ\t ngan tàm 3 càr bơh lơgar Srilanka dê. Kuang bàng 3 càr tàm tiah đah tô tàm gùl lơgar, tiah đah tô, mờ tiah đah mat tơngai lik bơh lơgar Srilanka dê, pà gi\t, ală tiah do gơtìp gơbam dà jrô ngan tơ nơ\ 2 ngai mìu dờng ngan. Làng bol pal lòt ntrờn tus ală hìu bơsram, hìu yàng, ală anih lơh broă mpồl bơtiàn. Kơnhoàl Batticaloa, ngài mờ càr lơgar Colombo pơgap 300 kơi sồ rê hờ tiah đah mat tơngai lik mờ kơnhoàl Anuradhapura, ngài mờ [òn dờng do 180 kơi sồ rê hờ tiah đah tô mat tơngai lik là ală tiah gơtìp ngơr bam jrô dà uă ngan rlao jơh. Dà ko\ dà cò neh lơh uă gùng lòt ờ gơtìp lòt rê tai, ală broă lơh gah gùng lòt gùng rơndeh gơtìp ơm ing ờ gơtùi lòt rê.