JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai do 19/11, Gơnoar ala mat dà lơgar geh pơnjat tai lùp kuang geh jơng tàm Gơnoar atbồ lơgar. Jat broa\ lơh, ồng Đinh La Thăng kuang atbồ gah gùng lòt mờ pơndiang phan pơnjat tai ho jơnau lùp tơnơ\ hơ\ la  bơnah ho jơnau lùp bơh mò Phạm Thị Hải Chuyền kuang atbồ gah lơh broa\  cau ling sồt sa\ mờ mpồl bơtìan dà lơgar. Ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar ala mat Gơnoar atbồ lơgar kung geh jơnau đơs lơh loh rlau tai  ờ ua\ bơta geh gơ rềng tus ala\ bơta mpồl ho lùp. Lài hơ\, ngai òr 18/11,  ho jơnau lùp bơh ala\ kuang bàng gơnoar ala mat dà  lơgar, ồng Nguyễn Thái Bình kuang atbồ Gah broa\ lơh dơlam is dà lơgar neh tơlik ua\ ngan broa\ lơh nàng rơndap niam wơl mpồl, lơh niam  wơl gơnoar, tơmù bà cau lơh broa\ sa pria\ nhai dà lơgar, tam gơl pa broa\ lơh cau pơr lòng mut lơh broa\,  broa\ lơh tơngguh pria\ nhai…Tơnơ\ geh iat jơnau ho bơh ồng Nguyễn Thái Bình, ua\  cau te\ khà tàm càr Gia Lai sền gròi ngan tus bơta pria\ nhai. Cau te\ khà Hoàng Thanh Trung 78 sơnam kis tàm hìu sồ 7B, gùng Võ Thị Sáu, [òn dờng Plei Ku đơs,  pria\ nhai bơh cau jơh sơnam lơh broa\ bơh cau kuang drơng broa\ tam lơh lài do tu\ do gam ờ di pal tai. Ồng Hoàng Thanh Trung đơs:“Mờ ala\ oh mi cau kuang bơh đại đội, tiểu đoàn tơnơ\ dà lơgar geh tơng klàs, pria\ nhai ờ tus bè cau trung sĩ, thượng sĩ tu\ do. Pơnyơu  bè, a` la  cau atbồ đại đội, tu\ hơ\ rê rlô jơh sơnam lơh broa\, pria\ nhai 1 tơlak mơ gùl, tu\ do cau atbồ đại đội pria\ nhai 7 tơlak pria\. Tu\ do,  ala\ cau tus bal tam lơh sơndra\ mờ Tây, neh tus 80 sơnam gơbloh, mơya ờ geh broa\ lơh  dong kờl lơi. Dan Đảng, Dà lơgar, Gơnoar atbồ lơgar sền gròi ala\ cau tàm rài tam lơh mờ Tây. Tơngai kis bơh ala\ cau do gam ờ jo\ tai, den tàng Đảng mờ Dà lơgar pal sền gròi”.

Sền gròi dơ\ hơ jơnau lùp bơh ồng Nguyễn Thái Bình kuang atbồ Gah lơh broă dơlam is dà lơgar, cau te\ khà Nguyễn Tiến Nhật ơm tàm [òn 4, sơnah [òn Tân Lợi, [òn dờng Buôn Ma Thuột càr Dak Lak đơs là, ală bơta bè cồng nha lơh broă dà lơgar, rơndap tăp sèng dipal mpồl lơh broă, rơn dap broă bơto bơtê kuang bàng ờ hềt dipal:“ Jat jơnau hơ bơh ồng Nguyễn Thái Bình dê den geh uă bơta gam ờ hềt dipal, ờ hềt geh bơta ringbal bơh làng bol dê. Tài broă rơndap tăp sèng kuang bàng geh uă bơta ờ hềt dipal. Tu\ do mpồl cau kơ nòm să jak chài geh, bồ tơ ngoh bơsram sră geh, mơya kal ke là khi jơh bơsram den sồr kờ` pal geh mờng chài. Den ală bơta hơ\ he pal rơndap tăp sèng bè lơi, nàng mpồl kuang bàng kơ nòm să geh broă lơh nàng gơtùi brồ guh bơta pràn jak cau kơ nòm să dê. Dà lơgar he kơp kờ` tàm ală bơta hơ\. La cau te\ khà a` kơp kờ` bè hơ\ mờ jơh ală gùng dà broă lơh pal sền gròi tus bòn lơgar.”

Drim òr 18/11, tàm Gơlang lơh broa\ Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Xuân Phúc kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar neh wa\ ồng Park Sam Koo kuang atbồ mpồl lơh sa dờng Kumho Asiana-Hàn Quốc gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broa\ tàm lơgar he. Ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs  niam ala\ ta\ pơ gồp bơh ồng Park Sam Koo tàm ala\ gah ka\ bro, chài rgơi, bơto bơsram, pơ gồp bal chul chồl git gơp niam bơne\ mờ Việt Nam-Hàn Quốc slơ ngai slơ bơtàu tơngguh. Ngan ngồn la broa\ mpồl lơh sa dờng Kumho neh geh ua\ ngan ta\ pơ gồp tus broa\ lơh mpồl bơtìan bè jàu pria\ bơsram cau bơsram dờng Việt Nam. Ồng Nguyễn Xuân Phúc đơs tờm, Gơnoar atbồ lơgar Việt Nam sùm geh dong tơl bơta niam rlau jơh nàng ala\ mpồl lơh sa ka\ bro lơgar cau bơcri lơh sa, ka\ bro tàm Việt Nam, tàm hơ\ geh ala\ mpồl lơh sa ka\ bro Hàn Quốc mờ mpồl lơh sa dờng Kumho Asiana.

Drim òr 18/11, tàm [òn dờng {uôn Ma Thuột, càr Dak Lak neh yu\ rơ yùm mut lơh pơrjum cau ala mat ală jơi bơtiàn kòn cau dơ\ 2, nam 2014. 253 nă cau ala mat tus bal pơrjum là ală cau kòn cau geh pơn rơ jak tàm jơh ală gah gùng dră bal, lơh sa, chài rơ gơi, mpồl bơtìan bơh càr dê. 5 nam do, bal mờ bơta lơh ngan is, Dak Lak gam geh dà lơgar sền gròi bơcri tus tiah làng bol kòn cau bè bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn, dong rài kis làng bol dê geh bơtàu tơnguh mhar. Tus tu\ do, jơh ală ntum geh gùng rơndeh dờng mut tus tàm ntum, geh hìu sơ nơm ntum, 90% khà ntum mờ 70% khà hìu nhă geh đèng ngui. Broă lơh 134 neh dong lơh rlau 15 rbô 500 nơm hìu, pà 144 lồ ù ơm mờ rlau 2 rbô 700 lồ ù lơh sa. Bal mờ hơ\, Dak Lak kung mut lơh broă lơh bơcri bơtàu tơnguh lơh sa bòn làng bol kòn cau ơm kis bơh jo\, dong kờl pơlam lơh sa suơn sre, brê bơ nơm, phan tàm dà, broă ai càn priă dong kờl priă cồng hìu nhă rơbah in,…neh pơ gồp bơnah bơ song kal ke, ai geh bơta buơn nàng hìu  nhă rơbah in geh càn priă kờ` bơtàu tơnguh lơh sa, tơnguh niam rài kis mpồl bơtiàn. Bi ùr H’Woan Hmok, ala mat ntum Dak Liêng, kơnhòal Lak tus bal pơrjum đơs:“ Tàm ală nam pa do, geh bơta sền gròi bơh dà lơgar tus bòn lơgar, neh ai geh bơta bưon bùai nàng làng bol tàm bòn lơgar geh càn priă, geh dờp bơta dong kờl ală broă lơh bòn lơgar in, ntum bol a` ngai sơ lơ bơtàu tơnguh, bè broă lơh 139, 134, hơ\ sồng tu\ do là broă lơh 167. khà hìu nhă rơbah den tàm 5 nam do, bol a` neh tơmù bơh 48% gam 18,36%. Bè bơta bơsram den ntum bol a` geh 5 hìu bơsram, tàm hơ\, hìu bơsram kai 2 neh geh khà tơl, hơ\ sồng phan bơna kung neh geh kơnă hơđăng sền gròi, geh lơh niam, sàng kloh ngan nàng drơng broă bơto bơsram tàm ntum geh buơn bùai.”

Ngai òr 18/11, tàm Hà Nội, ồng Hà Công Tuấn kuang jat jơng atbồ Gah lơh broa\ sa mờ bơtàu tơngguh bòn lơgar dà lơgar neh bal mờ mò Christine Heimburger gơnoar atbồ anih pria\ jền bơt bơtàu pa lơgar Đức ky\ kơrnuat bè pria\ jền “Broa\ lơh sền gàr mờ atbồ bal ala\ bơta brê tàm ala\ càr Quảng Nam, Kon Tum mờ Gia Lai bơh lơgar Việt Nam” mờ khà pria\ dong kờl ờ tơm wơl tus 8 tơlak ơro. Do la kơrnuat pria\ jền bơh 2 Gơnoar atbồ lơgar, mut lơh broa\ lơh “ Sền gàr mờ atbồ bal ala\ bơta brê tàm ala\ càr Quảng Nam, Kon Tum mờ Gia Lai bơh Việt Nam dê” tàm tơngai 7 nam, kờp pria\ tus 11 tơlak ơro. Tàm hơ\, khà pria\ ODA ờ tơm wơl la 8 tơlak ơro, gam wơl la pria\ lơh bal bơh lơgar Việt Nam.

 Tus tu\ do, Việt Nam ờ hềt sền go\ virus pluh AH5N8 tàm iar ơda. Hơ\ là jơnau dờp git bơh ồng Đàm Xuân Thành kuang jat jơng atbồ Đah lơh sơnơm phan ròng, di Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar dà lơgar tàm dơ\ pơrjum mpồl đơng lam dà lơgar rơcang sơndră kòp pluh iar ơda geh bơyai lơh mho òr 18/11 tàm Hà Nội. Tus tu\ do, gùt lơgar ờ geh ală tiah geh kòp pluh iar ơda, kòp sồt mbùng gơtă nđias, kòp tơlir tồr tàm phan ròng. Virus pluh iar ơda AH5N8 geh khà lơh gơbàn chơt uă tàm iar mờ ờ geh ală tơng go\ kòp, chơt tàm ơda. Jơi virus AH5N8 geh rah rài tàm ală mpồl iar ơda mờ sềm brê bơh nam 2010 tus tu\ do tàm ờ uă lơgar tàm châu Á, tàm hơ\ geh Lo, Nhờk, Hàn Quốc.

Drim òr 18/11, càr Sóc Trăng neh bơyai lơh pơrjum tìp mat tơng kah 32 nam ngai bơhìan cau pơgru Việt Nam (20/11). Nam do, càr Sóc Trăng  geh 12 pơgru geh pơnyờ sa\ ngan geh Kuang atbồ lơgar jàu khà cau pơrgu jak ngan. Tu\ do, càr Sóc Trăng geh 62 cau pơgru jak ngan mờ  1 cau pơgru jak ngan làng bol.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ngai òr 18/11, Gơnoar atbồ lơgar Thái Lan neh pơrjum mờ ring bal bè kơrnuat tus mờ rơndap lơh adat lik dra\ tiah gal cau. Pơnjat hơ\,  rơndap adat do geh cih ala\ bơta ờ ai ala\ broa\ lơh lik dra\ tàm jơh ala\ anih lơh broa\ dà lơgar, tàm hơ\ geh Gơlang kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar, ala\ hìu lơh broa\ dà lơgar, blàng rơndeh par, hìu rơndeh ồs ơm, blàng rơndeh. Broa\ lik dra\ pal geh yal lài dùl mang ngai tus ala\ kuang bàng kảnh sát hala cau atbồ kảnh sát bòn lơgar. Rơndap adat do kung geh cih ờ ai lik dra\ hala lik lòt  gal tàm tu\ jiơ bơh 10 jiơ mang tus 6 jiơ àng drim ngai tơnơ\. Bal dùl ngai, gơnoar atbồ lơgar Thái Lan kung neh ring bal rơndap adat bè ta\ dia phan bơna dờp wơl mờ rơndap adat tam gơl bè ta\ dia pria\ lơh geh. Jat geh cih, ala\ rơndap broa\ geh jàu tus Gơnoar ala mat dà lơgar Thái Lan bơyai lơh ala\ bơta pơnjat tai nàng gơtùi lơh gơs adat tàm di 6 nhai  tus.

Ồng Sergei Lavrop kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Nga kơp kờ`, bơta git gơp mờ mpồl tam klac châu Âu geh sơr lèt gan bơta ờ gơtùi tam gơl gơ rềng tus dơ\ tung lơtăng tàm lơgar Ukraine tơ nơ\ mờ tu\ mpồl tam klac châu Âu yal ală broă lơh lơh glài pa pơle\ tàm mpồl dră wơl. Đơs tàm dơ\ pơrjum bau\ tàm càr lơgar Minsk, lơgar Belarus lài mờ dơ\ tìp mat mờ ồng Walter Steinmeier kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Đức, ồng Sergei Lavrop đơs tờm, Nga sùm sền dờng màng git gơp mờ mpồl tam klac châu Âu mờ do là bơta git gơp tam klac bal kuơ màng ngan jơh 2 gah in. Den tàng, ba` lời ală bơta tàm lơgar Ukraine lơh aniai tus bơta git gơp do.

Ngai òr 18/11,  ồng Shinzo Abe kuang gơs gơna\p gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar Nhờk, geh kơrnuat lời ing tơngguh ta\ dia mờ geh bơyai lơh dơ\ te\ khà gờ` tàm ngai 14/12 tus. Jơnau  yal do geh ai tơlik mìng dùl ngai tơnơ\ tu\ lơgar Nhờk yal ala\ khà sồ ai git,  lơgar lơh sa dờng dơ\ 3 dunia do geh pơhìn gơbàn gơmù lơh sa wơl tơnơ\ 2 nam ồng Abe guh at gơnoar.

 Mang òr nao 17/11, git nđờ rbo nă cau neh tơr gùm tềng đăp hìu lơh broă gơnoar ala mat dà lơgar Hungary tàm càr lơgar Budapes lik dră dră wơl bơta sa kuề sa kùa, ờ loh làng bơh gơnoar atbồ lơgar dê mờ sồr ồng Viktor Orban kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hờ đăng rlao jơh lơgar do sang gơồar broă. Mơya dơ\ lik dră ờ lơh gơbàn tam lơh kung bè dơ\ kup krơ\ lơi.

Mpồl sền gàr ngap lơngai lơgar Iraq ngai òr 18/11, neh ai geh wơl hìu mai\ jồr zờu Baiji, dờng rlau jơh tàm càr Saladin, ngài mờ càr lơgar Baghdad di 200 kơi sồ hờ đah tô. Đại tá Saleh Jaber di mpồl sền gàr hìu mai\  jồr zờu Baiji ai git, mpồl ling dềt Mosul bơh ling gơnoar atbồ lơgar la mpồl sơnrờp mut tàm hìu mai\ do. Do la dơ\ sơnrờp ling klàng Iraq mut tàm hìu mai\ jồr zờu Baiji tơnơ\  5 nhai tiah do gơbàn  ala\ cau geh phào ling lềng dà lơgar Islam wàng se.

 Ồng Michel Kafando kuang bàng cribơyai broă mờ lơgar ndai jo\ sơnam ngai òr 18/11, neh yal bơr guh at gơnoar broă lơh kuang atbồ ing lơgar Burkina Faso, kờ` lam lơgar do rê wơl rài làng bol tàm tơngai tam jàu jo\ jòng 1 nam tơnơ\ mờ tu\ ồng Blaise Compaore kuang atbồ lơgar gơtìp lơh gơlừ. Đơs tàm dơ\ guh at gơnoar broă, ồng Kafando hơ pơrgon, sền dờng màng mờ sền gàr sơnua boh lam, jơnau ringbal mờ adat boh lam tàm tơngai tam jàu”, mơkung lơh ngan gàr niam bơta ringbal ai jơh làng bol lơgar Burkina Faso in.