JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Anih duh broă cribơyai mờ lơgar ndai gơnuar ala mat dà lơgar kơnă 13 geh jơnau yal pà git, dờp jơnau jà bơh ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ gơnoar ala mat dà lơgar, mpồl kuang bàng dờng màng gơnuar ala mat dà lơgar Myanmar bơh ồng Thura U Shwe Mann kuang atbồ gơnoar ala mat dà lơgar do lam bồ geh ngan ngồn còp lơgar Việt Nam bơh ngai 5 tus ngai 9 nhai do. Jơnau yal tơngit bè dơ\ tus còp lơgar Việt Nam bơh mpồl kuang bàng dờng màng gơnoar ala mat dà lơgar Myanmar bol a` geh yal làng bol mờ gơp bơ yô in tàm ală jơnau tơngit tơ nơ\.

Drim òr 3/9, ồng Trương Tấn Sang kuang atbồ lơgar bal mờ mpồl kuang bàng tàm dà lơgar tus còp mờ lơh broă tàm ntum bồt Thổ Chu, kơnhoàl Phú Quốc, càr Kiên Giang. Tàm do, ồng Trương Tấn Sang bal mờ mpồl kuang bàng tàm dà lơgar neh tus còp `jrong nhàr dà lơgar bồt Thổ Chu, còp mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Thổ Châu, gơwèt mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kiên Giang. Tơnơ\ mờ tu\ neh iăt jơnau yal bè broă sền gàr niam bơta lơngăp lơngai gùng dră bal mờ bơta niam ờ do ờ dă mpồl bơtiàn tàm bồt, ồng Trương Tấn Sang neh pơn jờng mờ đơs niam cồng nha mờ kuang bàng, cau ling tàm mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar neh geh tàm tơngai do tàm broă sền gàr gơnoar ù tiah nhàr dà lơgar tàm bồt. Ồng Trương Tấn Sang sồr kuang bàng, cau ling tàm mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Thổ Châu geh pơn jăt tai bal mờ ală mpồl ndai sền gàr kơl jăp gơnoar ù tiah nhàr dà lơgar tàm dà lềng, bồt dà lềng đah jum măt tơngai mu\t dà lơgar. Tàm ntum bồt Thổ Châu, ồng Trương Tấn Sang bal mờ mpồl kuang bàng tàm dà lơgar neh tus bơdơng bơkào mờ chu `àng tàm anih kah kơlôi Thổ Châu geh lơh kờ` kah kơlôi 500 nă làng bol, cau ling gơtìp ling Khmer Đỏ gơsơ\t tàm ngai 10/5/1975.

 Mho òr 3/9 tàm càr Ninh Bình, mò Nguyễn Thị Doan kuang jat jơng atbồ lơgar, mơla kuang atbồ kes priă sền gàr mờ dong kờl kơnòm dềt lơgar Việt Nam bal mờ mpồl lơh broă tus bal broă lơh chờ hờp sa tềp Trung thu bal mờ ală oh gam bơsram, bơto bơtê tàm hìu sền gròi sồ 2 mờ jàu priă dong kờl bơsram “ Bal mờ oh tus hìu bơsram” nam 2014 ai 120 nă kơ nòm dềt geh rài kis kal ke tàm càr. Đơs tàm dơ\ bơyai lơh, mò Nguyễn Thị Doan sồr, nàng ai geh bơta niam ngan rlau jơh kơ nòm dềt in geh dờng pràn tơl làm, ală kơnă Đảng, gơnoar atbồ pơ gồp bal mờ ală gah, mpồl bal, pơnjat tai mut lơh geh cồng nha ală gùng dà, broă lơh, adat boh lam bơh Đảng mờ dà lơgar dê tus mờ kơ nòm dềt, mut lơh gơnoar kơnòm dềt. ală cau mè, cau bèp pal sền gròi, ròng siam kơnòm dềt bơh tàm hìu nhă, nàng gàr niam ală oh in geh gơnoar bơsram sră, `hơl `o\ di mờ sơnam. Mơkung kơp kờ` ală oh pơnjat tai lơh ngan brồ guh tàm broă bơsram sră mờ pơlam tàp, tơ nơ\ do tă pơ gồp bơta pràn, bồ tơ ngoh jak bơt bơtàu bòn lơgar, gơs là cau geh kuơ mpồl bơtiàn in.

Ngai òr 3/9, mpồl kuang bàng tàm Gơnoar ala măt dà lơgar mpồl bòn dờng Cần Thơ neh bơyai  lơh pơrjum ai jơnau đơs pơgồp bal tàm rơndăp broă adăt kă bro ù tiah mờ hìu đam tam gơl. Tàm pơrjum, geh uă jơnau đơs bơh ală kuang bàng ring bal mờ kơrnoăt pờ ơnàng broă kă bro ù tiah mờ hìu đam cau lơgar Việt Nam in kis hờ lơgar bơdìh, mpồl lơh broă, cau 1 nă să is lơgar bơdìh. Mờ pal tơl^k nền nòn broă mpồl lơh broă, cau 1 nă să is lơgar bơdìh, cau lơgar Việt Nam kis hờ lơgar bơdìh kă bro ù tiah, hìu đam tàm tiah nhàr dà lơgar, tiah bồt dà lềng. bơdìh hơ\ tai, geh jơnau đơs pal tơl^k broă anih lơh sa kă bro geh ù den geh gơnoar lơh blàng tơ\p bồc ha là geh gơnoar ai ơpah kờ` lơh blàng tơ\p bồc kă bro. Bu\ lah bè hơ\, kung geh jơnau đơs là, tơl^k bè hơ\ den tơnơ\ do tìp ală kal ke tàm broă lơh jăt, tài ờ geh rơndăp broă sră nggal bơto sồr loh làng.

Mpồl mblàng lam gùng dà broă lơh bơh mpồl đơng lam Đảng, hìu bơsram Chính trị mờ mpồl ơruh pơnu càr Lâm Đồng pa pơ gồp ba; bơyai lơh cri bơyai “ Bác Hồ mờ ơruh pơnu mờ broă bơto bơtê kuang bàng”. Dơ\ cri bơyai do, ală jơnau đơs mờ jơnau cribơyai neh tơrgùm lơh loh ờ uă tơngume bè : Nùs nhơm Bác Hồ bè bơto pơlam rơnàng kơnòm să, Bác Hồ mờ broă bơto bơtê nùs nhơm kac màng, ơnà kis ơruh pơnu in, tam gơl pa broă bơto bơtê ơruh pơnu jat nùs nhơm Bác Hồ, broă lơh tơnguh jơnhua cồng nha bơto mờ bơsram nùs nhơm Bác Hồ tàm hìu bơsram Chính trị…. Do là tu\ nàng ơruh pơnu git loh rlau tai bè nùs nhơm Bác Hồ dê, sùm sền dờng màng rơnàng kơ nòm să, là mpồl jat jơng, lơh kơ nòl dờng màng mờ bèp ồng jàu, mut lơh bơt bơtàu dà lơgar ngai sơ lơ pas sơm, niam bơne\.

Ngai òr 3/9, kes priă dong kờl kơnòm dềt càr Dak Lak neh bơyai tus còp, pà phan di tàm dơ\ satềp Trung thu ai kơnòm dềt geh rài kis rơ[ah tàm 2 ntum tiah sar lơgar ngài Ea Sin mờ Cư\ Pơng, kơnhoàl Krông Bu\k in. Kes priă dong kờl kơnòm dềt càr Dak Lak neh pà 100 pà phan, tơl pò phan geh 150 rơbô priă pà ală kơnòm dềt kòn đời, kơnòm dềt koe\t kơl te, kơnòm dềt là oh kòn hìu nhă cau geh khà sră dong kờl bơh dà lơgar, cau geh màng mờ dà lơgar, kơnòm dềt rơbah, kơnòm dềt là kòn cau. Bal mờ broă pà phan tàm kơnhoàl Krông Bu\k, di tàm satềp Trung thu nam 2014, kes priă dong kờl kơnòm dềt càr Dak Lak kung pà 400 pò phan ai kơnòm dềt geh rài kis rơ[ah tàm ală kơnhoàl Krông Pă], Krông Bông, Ea Hleo mờ Buôn Đôn in; mờ pơgồp bal mờ hìu chài rơgơi càr bơyai ală broă đơs crih tamya drơng kơnòm dềt in.

 Mờ bơta kơp kờ`, dong ală oh dềt geh wă rò sa tềp Trung thu geh uă bơta kờ` gơ boh, geh ua\ `o\ mờ geh kuơ, ngai 7/9 tus do, hơ\ là ngai 14/8 jat sră kờp `hai lơgar he dê, mpồl ơruh pơnu Cộng Sản Hồ Chí Minh dà lơgar, mpồl duh broă mpồl kơ nòm dềt dà lơgar geh pơ gồp mờ anih sơn io rùp Việt Nam bơyai lơh broă lơh “ Ngai chờ kơnhai dar me- sòl àng bơta kơp kờ` kơnòm dềt lơgar Việt Nam nam 2014” tàm Cần Thơ. Tus bal ngai chờ nam do geh 180 nă oh dềt tus bơh 13 càr tiah đah jum mattơngai mut dà lơgar mờ mờr 1 rbô nă oh dềt tus bơh ală kơnhòal, bòn dờng Cần Thơ dê. Tàm do, ală oh geh tìp mat, đòm jat, tus bal ală bơta `hơ\ bơhìan yau, sềr rùp, yal ală jơnau bè rài kis pah ngai, ală bơta kơp kờ` dềt rơ hền ală oh dê. Bal mờ hơ\, ală oh geh dờp phan pà Trung thu, ală priă dong kờl bơsram mờ tus sền ờ uă tiah tềl kah yau chài rơ gơi bòn dờng Cần Thơ dê. Broă lơh geh jàu priă dong kờl bơsram 300 nă oh geh rài kis kal ke, brồ guh tàm broă bơsram sră, rài kis, tơl bơnah geh 1 tơlak priă.

 Mho òr 3/9, anih duh broă làng bol càr Đồng Nai neh lơh broă mờ ală gah, mpồl lơh broă tàm càr do bè rơndăp broă bơyai pờ ơdu\ bơto dà đơs, akhar cih kòn cau Prum, Khmer tàm ală kơnhoàl: Định Quán, Long Thành, Xuân Lộc mờ bòn drà Lonh Khánh tơngai bơh nam 2014 tus 2018. Jăt rơndăp broă do, di gơlan tơngai bơh nam 2014 tus 2018, geh di pơgăp 500 nă làng bol bơsram dà kòn cau Khmer mờ 600 nă làng bol bơsram dà kòn cau Prum tàm ală hìu yàng phờk kòn cau Khmer mờ kòn cau Prum tàm ală kơnhoàl, jăt broă lơh ơm ngai tơn hala bơsram sùm tàm 2 poh tàm 1 nhai. Kal ke tu\ do là càr Đồng Nai gam ờ hềt geh cau pơgru bơto dà kòn cau Prum geh khà di pal, den tàng, di lah bơto tàm nam do den kal ke ngan. Bơdìh hơ\ tai, tơngu me mờ anih bơto kung pal geh kơlôi sơnơng di pal mờ broă kờ` mùl màl làng bol dê.

 Gah kă bro mờ lơh broă sa mờ mai\ mok dà lơgar pà git, 8 nhai do, priă lơh geh bơh tơlik tac phan hờ lơgar cau tàm jơh ală mpồl phan ndrờm gơguh pơn drờm mờ 8 nhai bồ nam lài, tàm hơ\ mpồl phan lơh sa mờ mai\ mok, lơh gơlik phan geh khà gơguh uă ngan rlau jơh, tơlik tac phan lơh gơs bơh suớn re brê bơ nơm phan tàm dà gơguh mờr 12% pơn drờm mờ tơngai bal nam lài dê, ờ uă bơta phan geh khà gơguh uă bè phan tàm dà, kơphe, tiêu, plai đo…Kuơ màng, tơlik tac phan hờ lơgar cau bơh mpồl lơh sa kă bro tàm lơgar pơnjat tai gơguh jơnhua, gơguh rlau 11% pơn drờm mờ tơngai bal nam lài dê.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Ồng Tony Abbot kuang gơs gơnap gơnoar atbồ hơđăng rlao jơh lơgar Australia ngai òr 3/9 neh đơs tus bơta pràn digơlan pơyua tai ling tus lơgar Iraq nàng dong Mỹ đùh bồm sò tơm mpồl ling lềng dà lơgar Islam tơ nơ\ mờ tu\ mpồl ling lềng di dà lơgar Islam pồ is do pơnjat tai mblàng 1 gơl lơma bè broă gơ sơt cau lơh bau\ dơ\ 2 lơgar Mỹ dê. Lơgar Australia ờ di là 1 tàm ală lơgar mpồl ling NATO dê, mơya ling lơgar do dê gam lơh bal mờ ală lơgar jat mpồl ling NATO tàm dơ\ tam lơh sơndră mpồl ling lềng tàm lơgar Iraq mờ Afghanistan. Bơdìh mờ broă dong kờl cau tàm lơgar Iraq, Australia kung neh ai pơgap 60 nă ling tus lơgar Irắc nàng tam dră mờ mpồl ling lềng dà lơgar Islam. Jat broă rơndap lơh, lơgar Australia geh dờp gơnoar là lơgar geh jơng ngan ngồn mpồl ling NATO dê tàm 1 dơ\ pơrjum dờng màng bơh mpồl ling NATO dê geh bơyai lơh tàm lồi poh do.

Gơnoar atbồ lơgar Đức ngai òr 3/9 pà g^t, lơgar do geh dong kờl phan sền gàr mờ dong kờl sơnơm ling lơgar Ukraine in. Jơnau yal bơh lơgar Đức geh ai tơl^k 1 ngai lài mờ tu\ pơrjum dờng mpồl ling NATO geh bơyai lơh tàm tiah Wales, lơgar Anh kờ` cri bơyai bè broă sơndră mờ bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine. Jăt kơrnoăt do, lơgar Đức geh gờ` jàu ling lơgar Ukraine in ală ào sơndră mờ gar phào, phan lơh sơnơm mờ ală hìu sơnơm ntrờn. Bu\ lah bè hơ\, gơnoar atbồ lơgar Đức ờ dờp jơnau geh ai ling tus lơgar Ukraine mờ đơs, broă bơsong bơta ờ niam ờ geh anih ai ling klàng.

Ngai òr 3/9, lơgar Nhờk neh yal mat kuang bàng tàm gơnoar atbồ lơgar pa geh 18 nă. Do là dơ\ tam gơl gơnoar atbồ lơgar sơn rờp bơh ồng Shinzo Abe kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh lơgar Nhờk kờp bơh tu\ at wơl gơnoar broă tàm nhai 12/2012. Tàm khà 18 nă kuang geh jơng tàm gơnoar atbồ lơgar pa, mìng geh 6 nă kuang bàng lài do bè ồng Taro Aso kuang jat jơng gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar mơ la kuang atbồ gah priă jền dà lơgar, ồng Fumio Kishida kuang atbồ gah cribơyai broă mờ lơgar ndai dà lơgar, ồng Yoshihide Suga kuang atbồ cơldu\ lơh broă gơnoar atbồ lơgar, ồng Akira Amari kuang drơng broă lơh sa mờ cribơyai jơnau pơr gon tam klac gùt Thái Bình Dương. Bơta do ai go\, ồng Shinzo Abe geh pơnjat tai mut lơh broă lơh sa mờ cribơyai broă mờ lơgar ndai ồng dê.

 Gah kuang àng lơgar Israel gam gơl^k geh ală jơnau ờ ring bal gùt dar rơndăp broă bơtơl ù tiah sơgràm geh bơh cau Palestin dê, tàm tu\ ling lơgar do pa tơn jơh tam lơh, lơh chơ\t uă cau tàm dòr Gaza. Tơnơ\ mờ tu\ gơnoar atbồ lơgar Israel yal rơndăp broă bơtơl 400 lồ ù cau Palestin tàm tiah Betlehem, tiah đah jum măt tơngai mut geh sơgràm, mò Tzipi Livni kuang atbồ gah adăt boh lam lơgar Israel neh yă rơndăp broă do geh “Lơh ờ pràn mờ pơhìn tus mờ bơta lơngăp lơngai lơgar Israel dê”. Tàm tu\ hơ\, ồng Yair Lapid kuang atbồ gah priă jền lơgar Israel yal lài, lơgar Israel sơlơ ngai sơlơ ờ geh broă kờ` bal bơh dunia.

 Singapore mờ Indonesia ngai òr 3/9 neh ki\ 1 jơnau pơr gon đal git tiah nhàr tàm dà lềng tàm tiah đah mattơngai lik pòt dà lềng Singapore, tàm hơ\ geh gùng nhàr tàm dà lềng jòng 9,45 kơi sồ bơh Changi, lơgar Singapore tus bồt Batam lơgar Indonesia. Ồng Shanmugam kuang atbồ gah cri bơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Singapore mờ ồng Martu Natalegawa kuang atbồ gah cri bơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Indonesia neh ki\ jơnau pơrgon do tàm lơgar Singapore tềng đăp bơta sền go\ bơh ồng Yudhdoyono kuang atbồ lơgar Indonesia, gam ơm còp lơgar Singapore mờ ồng Lý Hiển Long kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlao jơh dà lơgar Singapore.