JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

 Mho ngai òr 30/10, tàm Hà Nội, ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar neh wa\ mpồl Tam klăc mpồl điện toán dunia tiah Châu Á-Thái Bình Dương-ASOCIO mờ kuang đơng lam bồ ờ uă mpồl lơh sa kă bro công nghệ thông tín dờng tàm tiah do. Ala mat mpồl, ồng Apdulah Kaphi kuang atbồ Tam klăc mpồl điện toán dunia Tiah Châu Á- Thái Bình Dương-ASOCIO neh yal mờ ồng Nguyễn Sinh Hùng kuang atbồ Gơnoar ala mat dà lơgar Việt Nam in cồng nha pơrjum ASOCIO 2014, tàm hơ\ ală lơgar cribơyai bal bè jăt ngui công nghệ thông tin ai gah bơtàu tơnguh lơh broă sa sươn sre in, ồng Nguyễn Sinh Hùng đơs tờm, jăt ngui mờ bơtàu tơnguh công nghệ thông tin là dùl tàm ală broă lơh lài bơh lơgar Việt Nam dê, kờ` pơ gồp bơnah chồl guh bơtàu tơnguh lơh sa mờ mpồl bơtiàn, mu\t gơ rờm bal mờ dunia mờ tơnguh jơnhoa bồ tơngoh gi\t wa\ làng bol dê. Việt Nam kơ\p kờ` ală lơgar tàm Mpồl ASOCIO dong kờl Việt Nam sơlơ jat ngui công nghệ thông tin, kuơ màng tàm broă lơh sa sươn sre.

Mho òr 30/10, tàm hìu lơh broa\ Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh dà lơgar neh wa\ at bồ mpồl rơndap broa\ bơtàu tơngguh tiah drà tàm Việt Nam di tu\ mpồl rcang pơrjum dơ\ IV tơngai bơh 2014-2019 geh lơh bơh ngai 8-9 nhai 11 tus. Ala mat Gơnoar atbồ lơgar, ồng Nguyễn Tấn Dũng  neh đơs jơnhua ala\ cồng nha mờ mpồl rơndap broa\ bơtàu tơngguh tiah drà Việt Nam  lơh geh tàm tơngai lơh broa\ pa do, ngan la bơta dong broa\, tơlik ala\ broa\ lơh lơh geh broa\t broa\, gùng dà broa\ lơh geh gơ rềng tus bơtàu tơngguh tiah drà kung bè broa\ rơndap lơh, bơtàu tơngguh tiah drà. Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờđang rlao jơh dà lơgar kơp kờ`, Mpồl rơndap broa\ bơtàu tơngguh tiah drà Việt Nam pơnjat tai chồl guh niam ala\ cồng nha neh lơh geh, mut lơh niam gơnoar broa\, kơnòl broa\ he dê, ta\ pơ gồp ua\ rlau tai tàm broa\ rơndap bơtàu tơngguh tiah drà,  dong mblàng,  geh lùp wơl rơndap broa\ bơt bơtàu,  dong blàng tơlik jơnau đơs lơh geh ala\ broa\ lơh, broa\ lơh dờng. Gơnoar atbồ lơgar geh sùm lơh geh bơta bươn boài ai tus broa\ lơh bơh mpồl rơndap broa\ bơtàu tơnguh tiah drà Việt Nam.

Ngai do 31/10, bùi drim, Gơnoar ala mat dà lơgar pơn jăt tai cri bơyai tàm hìu pơrjum bè broă lơh sa mờ mpồl bơtiàn nam 2014 mờ kơnòl broă nam 2015. Bùi mho, ală kuang bàng cribơyai bè cồng nha mu\t lơh kes priă dà lơgar nam 2014; kờp du\ lài kes priă dà lơgar mờ broă rơndăp lơh tam pà kes priă dà lơgar nam 2015. Ngai òr 30/10, tàm dơ\ cri bơyai bè broă lơh sa mờ mpồl bơtiàn, uă ngan jơnau đơs bơh ală kuang bàng dê đơs niam ngan broă lơh ngan đơng lam bơh Gơnoar atbồ lơgar dê tàm tu\ tơngai rài lơh sa bơh dunia dê kung bè dà lơgar dê gam tìp uă kal ke mờ bơta lòng. Bal mờ hơ\, uă kuang bàng đơs là, Gơnoar atbồ lơgar kờn pal geh broă lơh dùl ròt bal mờ kràn cê jơh nùs rlau tai kờ` tă bơsong kal ke ai mpồl lơh sa kă bro in, gròi sền dồs dà lơgar, atbồ dồs ờ niam, brồ guh lơh sa tàm lơgar. Tàm dơ\ cribơyai mho òr, ồng Đinh Tiến Dũng kuang atbồ Gah lơh broă priă jền dà lơgar, ồng Nguyễn Minh Quang kuang atbồ Gah phan geh is mờ tiah ơm kis dà lơgar mblàng yal lơh loh tai ờ uă bơta bè broă lơh sa mờ mpồl bơtiàn.

Ngai òr 30/10 tàm bòn dờng Plei Ku, 250 na\ cau ala mat jak ngan ala mat bơh 34 jơi bơtìan kòn cau oh mi  kis bal tàm càr neh tus bal pơrjum cau ala mat ala\ kòn cau càr Gia Lai dơ\ II. Dơ\ pơrjum cau ala mat ala\ kòn cau dơ\ II bơh càr Gia Lai neh ai git tơnggu me kuơ màng la bơtàu tơngguh  tơl làm lơh sa mpồl bơtìan, geh dong lơh lài phan bơna bòn lơgar, tơmù rbah mờ bơtàu tơngguh cau lơh broa\, rhời lơh gơs ala\ anih tờm lơh sa  tàm tiah làng bol kòn cau. Tàm hơ\, tơnggu  me nền nòn la tơngguh pria\ geh kờp bal bơh tơl na\ cau tàm làng bol kòn cau gơguh  4 dơ\ pơndrờm mờ tu\ do. Bi Siu Sáu cau Jarai la cau ala mat tus bơh kơnhoàl Ia Pa đơs:“Tus bal dơ\ do, geh tìp ala\ kòn cau ndai, bơh hơ\, geh jòi wa\ ala\ bơhìan chài rgơi krơi is. Tơnơ\ hơ\, a` geh mblàng pơlam, lam sồr ơruh pơnu kơnhoàl Ia Pa geh wa\ rlau tai bè gùng dà broa\ lơh bơh Đảng he lời tus làng bol kòn cau đơs is . Bơh hơ\,  a` geh lam sồr mpồl ơruh pơnu làng bol kòn cau kis tam klac, dong kờl bal tàm bơtàu tơngguh lơh sa-mpồl bơtìan nàng tus bal bơt bơtàu kơnhoàl Ia Pa slơ ngai slơ pas niam rlau”.

 Mho òr 30/10, Anih duh broă làng bol càr Dak Lak bơyai lơh pơrjum Tơn jơh kàl lơh sa mrềt prang nam 2013- 2014 mờ mu\t lơh broă rơndăp lơh kàl mrềt prang nam 2014- 2015. Nam do, kờp jơh phan sa lơh geh bơh càr Dak Lak dê digơlan geh rlau 1 tơlak tấn, sơr lèt rlau 150 rbô tấn pơndrờm mờ broă rơndăp lơh. Jăt jơnau đơs bơh Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh bòn lơgar càr Dak Lak dê, nam do, trồ tiah geh uă bơta ờ kuơ tus mờ broă lơh sa sươn sre, mơya, ală tiah tàm càr neh rcăng lài ai ală broă lơh, di tu\ bơsong kal ke nàng mu\t lơh geh mờ sơr lèt ală khà lơh sa neh ai tơlik. Bal mờ hơ\, ală tiah neh tam gơl rơndap tap sèng tờm chi tam tàm ù lơh kòi, cèng wơl cồng nha lơh sa uă. Tàm bơta geh bơh sơn rờp sền bè bơta trồ tiah mờ dà ia, kàl mrềt prăng nam 2014- 2015, Dak Lak rcang sih tam 44 rbô lồ chi tam ală bơta, gơguh mờr 500 lồ pơn drờm mờ kàl lài.

Mho òr 30/10, tàm Hà Nội, Gah bơto bơtê mờ bơsram dà lơgar neh bal mờ anih pria\ jên ka\ bro pơ gồp bal bơcri mờ bơtàu tơngguh Việt Nam neh bơyai lơh tìp mat cau lơh bao\, yal tơnggit bè broa\ lơh bơyai lơh “Chờ jờng kơnòm bơsram geh khà jờng Olympic dunia mờ kơnòm bơsram geh điểm jak ngan tàm  dơ\ pơr lòng mut tàm hìu bơsram dờng nam 2014”. Nam do, kờp jơh khà kơnòm bơsram geh jờng tàm dơ\ lơh chờ jờng la 50 na\ oh, tàm  hơ\ geh 35 na\ kơnòm bơsram geh khà jờng Olympic dunia, 5 na\ oh geh khà  jờng bơta jak chài pa mờ 10 na\ oh geh jờng geh điểm jơnhua ngan rlau jơh tàm dơ\ pơr lòng mùt tàm hìu bơsram dờng nam 2014. Broa\ lơh jờng nàng pơn jờng nùs nhơm lơh ngan, bơsram, bơsram tàp bơh kơnòm bơsram, cau bơsram dờng, pơ gồp bal lơh geh cau lơh broa\ khà jơnhua  drơng dà lơgar.

 Ngai òr 30/10, Hìu sơnơm dờng dunia Vinmec mờ Hìu sơnơm dờng Hìu bơsram dờng Cau ùr iha- EWHA lơgar Hàn Quốc dê bơyai lơh dơ\ ky\\ pơrgon tam klăc lơh broă bal, dong kờl bơto bơtê, tơnguh jơnhoa pràn jak ai cau lơh sơ nơm in. Do là bơnàng jă nàng Hìu sơnơm dờng dunia Vinmec rề ơnàng ală hìu sơnơm gơ wèt bal mờ crơng gơs Hìu bơsram dờng lơh sơ nơm Vinmec là hìu sơnơm làng bol dê lơh is sùm lơh broă gah lơh sơnơm bơh sơn rờp tàm lơgar he tàm nam 2015 tus do. Jăt jơnau ring bal tam klăc lơh broă bal, Hìu sơnơm dờng Hìu bơsram dờng i-ha (EWHA) lơgar Hàn Quốc dê dong kờl Hìu sơnơm dờng dunia Vinmec bơto bơtê, tơnguh jơnhoa bơta chài mờ sơm ală kòp bươn gơbàn tàm cau ùr tàm 3 gah kòp là ồm sa ru\, kòp gùng deh dùh, mờ ntìng, kồ ntìng, pơ gồp bơnah dong kờl tơnguh jơnhoa cồng nha sơm ală kòp ai cau ùr Việt Nam dê.

            Drim òr 30/10 tàm Hà Nội, Gah lơh broa\ lơh kloh kòp dà lơgar neh bơyai lơh cri bơyai tam pà bơta mờng bơtàu tơngguh pràn bơh ala\ anih tờm lơh sơnơm rcang lài sơndra\ kòp khà càr, bòn dờng đah tô dà lơgar. Giáo sư,Tiến sĩ Nguyễn Trần Hiển kuang atbồ gah lơh kloh kòp dà lơgar neh đơng lam. Tàm dơ\ cri bơyai, ala\ cau kuang neh cri bơyai mờ tam pà bơta mờng bơh ala\ càr. Bòn dờng, lơh ngan tàm 2 bơta tờm dờng la: Bơtàu tơngguh bơta pràn sền kòp mờ bơtàu tơngguh ala\ broa\ lơh bơh gah lơh sơnơm rcang lài. Dơ\ cri bơyai nàng tu\ nàng geh tàm tơr`a, bơyai jòi geh gùng pa di pal, ngan la tơrgùm cau lơh broa\ ai tus ala\ broa\ lơh gah lơh sơnơm rcang lài tàm bơta pa.

            JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

Gơnoar atbồ lơgar Nga gam sền sơ wì dùl rơndăp broă lơh kờp priă 25 tơmàn dolar dong lơgar Triều Tiên lơh niam wơl jơh ală gùng rơndeh ồs neh ờdiơng. Tam gơl wơl, Gơnoar atbồ lơgar Nga geh gơnoar tus bal tơnhàu bàr pe bơta phan kuơ tàm ù tàm lơgar Triều Tiên. Jăt Sră bao\ pah ngai Gơnoar atbồ lơgar Nga dê yal, ală rơndăp broă lơh dờng mờ jo\ jòng tus 20 nam geh lơh pa wơl ai rlau 3 rbô kơi sồ gùng rơndeh ồs neh ờdiơng bơh Triều Tiên dê in. Đah Nga pà git, geh lơh sa kă bro bal mờ cau lơh broă bal Hàn Quốc tàm rơndăp broă lơh dờng lơh niam wơl ală gùng rơndeh ồs lơgar Triều Tiên dê. Triều Tiên geh đơs là geh uă ngan phan kuơ tàm ù, bè urani, phan lơh lòs, magiê mờ uă phan kuơ ndai tàm ù.

Dơ\ pơrjum dờng anih duh broa\ dunia dơ\ 69 neh pơrjum tơl làm ring bal kơrnuat “ Bơta kờ` ngan tơnjơh kơrnuat kơryan lơh sa, ka\ bro mờ pria\ jền bơh Mỹ sơndra\ Cuba” mờ khà sra\  kờ` ua\ ngan la 188,  mờ 2 sra\ ờ kờ` la Mỹ mờ Israel, 3 sra\ lời gời. Tàm jơnau đơs tam pơndang mờ mblàng yal tơnggit sra\ đùh, ala mat ala\ lơgar mờ mpồl ala\ lơgar ờ tam klac bal, G77 châu Phi, mpồl ala\ lơgar Caribe, MERCOSUR mờ mpồl tam klac bal Islam…drờm geh đơs lah pràn ngan kơrnuat kơryan bơh Mỹ  gơbàn tìs ala\ kơrnuat bơh sơnoa boh lam anih duh broa\ dunia mờ adat boh lam dunia mơ kung hòi jà Mỹ pal geh kơnòl mut ngui ala\ kơrnuat bơh pơrjum dờng anih duh broa\ dunia mờ tơnjơh mo kơrnuat kơryan ờ di adat boh lam tus mờ lơgar Cuba.

 Đơs lài mờ dơ\ cribơyai nhơm chu 3 gah ngai òr 30/10, tàm Brussel, lơgar Bỉ, ồng Arseny Yatseniuk kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rlao jơh lơgar Ukraine pà git, lơgar do rcăng tờm dồs priă blơi nhơm chu bơh lơgar Nga dê, tu\ jơnau ring bal geh ki\ pơrgon. Ồng Arseny Yatseniuk đơs loh, bơnah priă tơm dồs bơh sơn rờp là 1 tơmàn 450 tơlak dolar Mỹ geh tơm tàm tơngai ờ jo\ tu\ jơnau ring bal geh ki\ pơrgon mờ bơnah dồs gam wơl là 1 tơmàn 650 tơlak dolar Mỹ geh tơm lài mờ tu\ jơh nam do.

Ngai òr 30/10, jơnau ai tơnggit bơh gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai  lơgar Nga ai git, dùl na\ cau ma\y rơndeh par lơgar Nga gơbàn ling lềng Taliban kup tàm Afghanistan nam lài neh geh tơlik khat gơboh. Jat gah ai tơnggit jơnau RT, cau ma\y rơndeh par sơnđan la Petrenko ma\y rơndeh par tam lơh Mi-8 bơh lơgar Nga neh geh tơlik rê khat gơboh tàm ngai 29/10 tơnơ\ geh lơh ngan cri bơyai bơh Nga mờ Taliban. Gah cri bơyai broa\ lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Nga ai git, Petrenko cau ma\y rơndeh par neh pal par mù mo niơsna tềng gùng dờng Logar bơh lơgar Afghanistan mờ gơbàn ling lềng Taliban kup krơ\ bơh nhai 4  nam 2013. Tu\ do, cau ma\y rơndeh par do gam ơm tàm anih ala mat lơgar Nga tàm  càr lơgar Kabul bơh lơgar Afghanisstan mờ geh gờ` rê hờ lơgar Nga.

 Ngai òr 30/10, ồng Ban Ki-moon kuang atbồ anih duh broă dunia tus còp sàl dô pleh cau Somali tàm lơgar Kenia. Lài hơ\, ồng Ban Ki-moon neh lòt còp lơgar Somali. Tàm do, ồng đơs niam ngan broă mpồl ling lơgar Somali mờ Mpồl ling sền gàr ngap lơngai Mpồl tam klăc Châu Phi tă pơ gồp ai bơta ngap lơngai mờ kơ\ kơl jăp tàm lơgar Somali in. Mơya, tàm sàl dô pleh Dadaab, tàm tiah nhàr lơgar bơh Kenia dê rềp mờ lơgar Somali, làng bol tàm do pà git, khi kung gam gơlơh ngòt rơ ngơ\t ngan nàng rê wơl hờ bòn lơgar tờm tàm tơngai tu\ do. Cau pơlam đơs bơh anih duh broă dunia bè cau dô pleh la ồng Emmanuel Nyabera pà git, anih lơh broă do gam cribơyai mờ Gơnoar atbồ lơgar Kenia mờ Somali nàng jòi broă lơh dong kờl niam ngan rlau jơh ai làng bol tàm sàl dô pleh Dadaab rê wơl hờ bòn lơgar tờm.