Drim gờñ ngai lồi tơngai kàl mrềt, bi Rơ Châm Trư, ơm tàm ƀòn Kép 1, sàh Ialy, càr Gia Lai rơlĕ rơlìng pơs wàs tềng đăp hìu, khòm tơrgùm nha chi gơ rung tàm ƀlàng, rcang wă rò năc lòt nhơl. Hìu bơnhă kă bro drơng broă homestay, den kung neh kơ̆t lài tàm cơldŭ wă năc bàr pe drăp tơrnờm ờs mờng bơh yau dê. Tềng hơđờm hìu bềp neh geh lài blơn bơtăng, biăp brê mờ ală ding gle nàng lơh phan sa piang mbar prùng. Bi Rơ Châm Trư pà gĭt, uă hìu bơnhă làng bol ơm tàm ƀòn Kép tŭ do neh gĭt lơh broă lòt nhơl nàng tơnguh priă lơh geh, kung là nàng yal tơngĭt, sền gàr niam chài bơh jơi bơtiàn dê: "Năc lòt nhơl kung mut uă ngan sơl, 2 nă ùr bơklau geh jơnau kơlôi sơnơng là kờñ lơh niam wơl hìu rơng nàng wă năc ơm ing wơl halà wă năc sa sào tàm do tơn; den hơ̆ gơtùi ai năc lòt sền gĭt ală ù tiah niam chài ờs mờng bơh yau. Ƀòn bơh añ dê geh uă niam chài niam ngan”.

Lòt nhơl mpồl bơtiàn ờ mìng bơtàu tơnguh mhar tàm ală ƀòn lơgar tiah brê bơnơm càr Gia Lai dê lơm ờ, mờ jat kềng gah dà lềng đah mat tơngai lik càr dê, ală ƀòn tras kŭp ka, sàh ƀồt... kung gơ gơs hô hơng sơl. Bal mờ mpồl năc tus bơh Thái Nguyên lòt rlau rơbô kơi sồ tus mờ sàh ƀồt Nhơn Châu, bi Nguyễn Sơn Triều pà gĭt, jơh mpồl lòt nhơl ờ pleh bơta ngoh rơngăc tềng đăp bơta niam bơnĕ bè ờs ngan tiah do dê: dà lềng tơlir sàng, ù tiah rơng điàh niam, rài kis rơlĕ rơlùn, lơngăp lơngai, tam cah is tơn mờ bơta nggồr ơsĭ, hô hơng pah ngai tàm uă tiah lòt nhơl dà lềng dê. Tàm gùng lòt sền gĭt bồt, bi Triều mờ ală cau lơh broă bal sĕ còp sơm pồl ồs dà lềng geh bơt bơtàu tàm lồi rài 19; cùp rùp tàm Jrong ƀồng bi Ơruh pơnu; sền gĭt ƀlàng lŭ Thảo Nguyên mờ ală nai lŭ dờng geh is cèng rùp hin krơi ngan:“Pơndrờm mờ dà lềng ƀlàng bràs dà lềng tàm tiah đah tô dà lơgar, den tàm do dà lềng geh dùl dà lir krơi rlau sàng rlau. Sền dà lềng gơtùi gŏ mpồl ka rê tềng hơđơm. Mpồl geh cồp uă ngan rùp nàng yal tơngĭt uă geh ƀlàng bràs dà lềng tàm do mờ rùp hin làng bol tras kŭp ka ơm kis tàm tiah dà lềng do hèr ngan, niam ngan”.

Tơnơ̆ tŭ tơmŭt bal mpồl lơh broă sră pơ àr gơnoar atbồ dà lơgar, càr Gia Lai dơ̆ sơn rờp tơrgùm tơl làm ală bơta “brê- dà lềng- tiah kơh bơnơm- phan lời wơl”. Tàm tiah đah mat tơngai mut là tiah kơh bơnơm dờng ơning ơnàng mờ ală “nha klờm soh tơlir” bè Tiah prap gàr phan kis dunia Kơh bơnơm Kon Hà Nừng, Brê dà lơgar Kon Ka Kinh, Tiah prap gàr brê bơnơm Kon Chư Răng. Bal mờ hơ̆ là ală tiah tus is ồn ờ hoan geh tiah lơi geh bè bơnơm ồs Chư Đăng Ya, tơnau dà Biển Hồ, ală liang dà mờ brê dờng, lơh geh bơta gơ hòi gơ jà mờ mpồl năc kờñ lòt sền gĭt tiah brê bơnơm, sền gĭt mờ lòt sền. Tàm tiah đah mat tơngai lik, ù tiah dà lềng pờ geh mờ gùng jat kềng gah dà lềng jòng rlau 135 kơi sồ, mờ ală tiah tus geh mat kă bro bè: Kỳ Co, Eo Gió, bŏ Thị Nại. Dà lềng tơlir, bràs kò bal mờ phan brê jat kềng gah dà lềng lơh geh ù tiah dờng ơnàng nàng bơtàu tơnguh lòt nhơl, ơm rlô să, tàp pràn să jan mờ lòt nhơl ƀòn brê bơnơm.

Bơdìh hơ̆, Gia Lai gam geh bơta jrô niam chài niam ngan, bơh ù tiah niam chài cing mồng Tây Nguyên tus ală phan lời wơl ờ di phan bơna bè: Jơnau Chòi, đơs Bội, võ bơh yau, bal mờ ală tiah tềl lời wơl Chăm Pa geh tàm pà làm tiah. Ồng Trần Việt Anh - Củ tịc Ală mpồl lòt nhơl càr Gia Lai đơs là, do rơ̆p là ală bơta nàng càr in pơlam gùng dà lơh phan bơna lòt nhơl tàm ală tiah dê: "Bol añ rơ̆p bơyai lơh pơgồp bal mờ ală mpồl lơh sa kă bro ờ mìng bơh càr Gia Lai pa lơm mờ kung rơ̆p bal mờ ală mpồl lơh sa kă bro tàm lơgar mờ bơdìh lơgar rơ̆p jòi ală gơl gùng lơh bè lơi nàng gơtùi cèng bơta là ală tiah sền gĭt geh ală bơta lơi tơrgùm niam ngan rlau jơh bơh dà lềng  mờ ală bơta lơi niam ngan rlau jơh bơh brê bơnơm dờng ơning ơnàng dê”.

Nam 2025, lòt nhơl càr Gia Lai bơtàu tơnguh wơl pràn kơl dang, wă rlau 12 tơlak dơ̆ năc. Pơrjum Đảng ƀộ càr Gia Lai dơ̆ I (tơngai lơh broă bơh nam 2025 - 2030) neh sền gĭt lòt nhơl là dùl tàm 5 broă lơh sa tờm, ai jơnau kờñ tus nam 2030 wă pơgăp 18 tơlak 500 rơbô dơ̆ năc, tàm hơ̆ geh rlau 1 tơlak 100 rơbô dơ̆ năc ală lơgar; bơtàu tơnguh lòt nhơl jat gùng dà tơlir, kơnhăp kơ̆, geh bơta kwơ gơguh uă.

Mò Nguyễn Thị Kim Chung - Phó Kwang lam bồ Sờh Niam chài, Tàp pràn să jan mờ Lòt nhơl càr Gia Lai pà gĭt: Gia Lai geh drơng lơh Nam Lòt nhơl Dà lơgar 2026 mờ tơngume “Gia Lai- tơrgùm jơh bơhiàn niam chài, lơh gơrề uă tơlir”, mờ ală broă lơh kờp dŭ geh bơyai lơh bơh nhai 3 tus nhai 12 nam 2026:"Sờh neh tă pơgồp jơnau đơs mờ càr nàng bơt bơtàu mờ lơh sir ală jơnau neh lơh nền bơtàu tơnguh lòt  nhơl càr Gia Lai tàm tơngai bơh nam 2025-2030. Tàm hơ̆ neh lơh ngan ngồn bè ală phan bơna lòt  nhơl bè pơlam gùng dà ù tiah bơtàu tơnguh lòt nhơl tus yal tơngĭt uă gơ hòi gơ jà lòt nhơl, ală broă lơh dong kờl bơtàu tơnguh lòt nhơl tàm tơngai tus bè là rơ̆p đơs nè bơt bơtàu broă dong kờl bè bơtàu tơnguh lòt nhơl mpồl bơtiàn, lòt nhơl broă lơh sa suơn sre, dong kờl, bơto bơtê, tề lam mpồl cau lơh broă drơng ai năc lòt nhơl ală lơgar dê”.

Sơnam pa gam rê tàm dơng bơnơm mờ dà lềng bồt bơlào, cèng jăt bal rài kis pa, nùs kis pa ai ù tiah lòt nhơl Gia Lai in. Tàm rùp să sơnam pa dê, brê tơlir- dà lềng sàng niam ờ mìng là ù tiah ƀòn lơgar lơm mờ gam gơ gơs gơn kơnờm bơtàu tơnguh, pờ geh dùl gùng lòt gơguh tai kơnhăp kơ̆ ai bă ù do in.