Ơhò lơh ka ồng Trần Quang Vịnh dê, ơm tàm sơnah ƀòn Hoài Nhơn Đông, càr Gia Lai pa mut tàm anih ơhò lơh ka ơm Quy Nhơn tơnơ̆ dơ̆ lòt tras, kup ka jŏ ngai tàm dà lềng. Ka ngừ bềng tơn anih prap, ơhò tàm pơn jat gơp jun pơndiang guh hờ ù gờl. Tàm sap ntas ơhò, sap tàm hòi gơp lơh phan, ồng Vịnh ờ gơ jal ơm rlô. Broă sơn rờp là sền wơl sră pơ àr, măi mok jat sền gùng lòt mờ lơh sir ală sră pơ àr jat jơnau sồr. Hơ̆ là broă mờ cau lòt tras, kup ka tàm dà lềng bè ồng Vịnh sền gàr is dơ̆ lòt kup ka he dê mờ pơgồp bơnah bal mờ gùt lơgar kơryan ờ ai tras, kup phan tàm dà lềng jat IUU: “Măi jat sền pờ sùm ngai mang, tềl tơnggŏ roh bơta jat sền bol hi pal cùp rùp wơl nàng yal wơl, sră pơ àr kup, tras phan jat Jơnau lơh nền Chính phủ dê, ờ gŏ di lơh tìs adat boh lam. Lòt kup, tras phan tàm dà lềng den sră pơ àr pal wil tơl, tŭ lik mờ mut tàm anih ơhò ơm. Kup, tras phan tàm dà lềng pal lơh jat nền nòn adat phan tàm dà neh ai tơlik. Bol hi git là, tŭ lơh tìs adat boh lam Dà lơgar dê den rơp gơtìp lơh glài”.

Ờ mìng lơh jat ală jơnau sồr bè sră pơ àr, măi mok mờ lơngăp lơngai, jơnau git wă ờ sơ gràm tìs tiah dà lềng lơgar ndai kung geh cau lơh ka càr Gia Lai git nền loh rlau. Cau tờm măi ơhò ồng Nguyễn Văn Minh ơm tàm sơnah ƀòn Hoài Nhơn Đông đơs là, ală jơnau sồr ngai sơlơ kràñ neh gơ gơs là dùl bơnah broă cau lòt tras, kup phan tàm dà lềng dê: “Jơnau sồr dà lơgar dê den làng bol pal lơh jat, gàr tơl sră pơ àr tŭ lik bơh anih ơhò ơm, pal geh phan pơr đồng, phan crùh ồs sa wil tơl. Lơh tìs tiah dà lềng lơgar ndai dê den tŭ do làng bol kung ờ khin sơl”.

Bơh bồ nam 2025 tus tŭ do, càr Gia Lai ờ git gŏ ơhò lơh ka lơh tìs jơnau sồr ờ ai tras, kup phan jat IUU. Đại úy Lê Văn Hoà, Lam bồ Anih gròi sền tiah nhàr lơgar Mũi Tấn, Mpồl đơng lam Mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar càr Gia Lai pà git, cồng nha do geh bơta tă pơgồp bơh broă sơlơ sền swì, jat sền mờ tơngkah gờñ jơnau pơhìn lơh tìs. Tàm tiah ơhò lơh ka ơm, mpồl ling sền gàr tiah nhàr lơgar gròi sền ơhò plung jàu, mblàng yal, pơlam làng bol lơh ka jài: “Mpồl bơyai lơh mblàng yal tơrgùm gơ wèt mờ cau lơh ka tơnơ̆ pah dơ̆ lòt tras, kup phan tàm dà lềng, rê tơrgùm wơl tàm tiah ơhò lơh ka ơm, mờ kung geh màh QR gơ wèt mờ ală broă lơh ờ geh lơh tìs IUU. Gơ wèt mờ ală broă lơh tìs ală jơnau sồr den mpồl rơp lơh glài kràñ nàng gàr niam broă lơh tă sang sră rơmit Việt Nam dê”.

Bal mờ sền swì tơn, măi mok gam lơh geh tai dùl tap jat sền tàm broă lơh tras, kup phan. Tàm 3 anih ơhò lơh ka ơm là Quy Nhơn, Đề Gi mờ Tam Quan, càr Gia Lai, măi mok eCDT geh ngui nàng atbồ ơhò lik, mut tàm anih ơhò ơm, khà tă sờr mờ jòi git anih lơh gơlik phan tàm dà. Jơh 5 rbô 609 ơhò lơh ka cih mat lơh broă tàm ƀòn lơgar neh geh crăp ơn eCDT. Rlau 3 rbô 400 nơm ơhò lơh ka jòng bơh 15 thơk rlau hơđang geh crăp tơmut jơnau cih pah ngai tras, kup phan tàm điện tử. Ồng Nguyễn Anh Dũng, Phó Kwang lam bồ Anih ơhò lơh ka ơm Gia Lai pà git, jơnau cih pah ngai điện tử dong tơrmù ƀà broă lam lơh cau lơh ka in, mờ kung sơlơ tơnguh bơta pràn sền swì, tàm pơndrờm jơnau yal tơnggit: “Jat thông tư pa, ală ơhò lơh ka jòng rlau 15 thơk pal ngui jơnau cih pah ngai điện tử neh geh làng bol lơh jat tài gơ ƀuơn ngan, làng bol tras, kup phan tàm dà lềng mìng kờñ pờ măi yal tàm app, rê hờ ù gơl pơyua wơl là sir, ờ duh pal cih mờ tê, ờ rơngòt gơ tri ƀơ̆, anih ơhò lơh ka ơm rơp pà git bă tiah ơhò kup, tras mờ tiah ơhò lòt. Tŭ tơmut tàm măi mok bè hơ̆ tàm Cục mờ ală mpồl ndai ndrờm gơtùi sền gŏ ơhò lòt di halà lòt tìs, gơtùi yal wơl den tàng khà loh làng phan tras mờ kup làng bol dê tŭ do là niam ngan”.

Kơryan ờ ai kup, tras jat IUU ờ mìng gơ ơm wơl tàm gròi sền mờ lơh glài. Càr Gia Lai gam rơhời tơrmù khà ơhò ờ gam gơtùi mờ jơnau sồr tras, kup phan, mờ kung dong kờl cau lơh ka tam gơl broă lơh. Jat broă lơh dong kờl ai wơl, sơrbì halà tă sờr ơhò lơh ka ờ diơng halà ờ geh tơl bơta nàng tras, kup phan tàm dà lềng tai, tam gơl broă lơh, ƀòn lơgar geh 999 nă cau tờm ơhò lơh sră dan sơrbì halà tă sờr ơhò mờ jơnau kờñ priă jền mờr 329 tơmàn đong; bal mờ hơ̆ là 941 nă cau lơh broă cih mat dan dong kờl tam gơl broă lơh. Tus ngai 15/9/2026, càr Gia Lai neh sền swì 367 nơm ơhò, ring bal dong kờl 275 nơm ơhò, mờ kờp jơh priă tă lơh mờr 51 tơmàn đong.

Ồng Trần Quốc Khánh, Phó Kwang lam bồ Sờh Broă lơh sa suơn sre mờ Tiah ơm kis càr Gia Lai pà git, ƀòn lơgar gam pơn jat tai lam lơh broă lơh do jat gùng dà pơgồp bal tơrmù mpồl ơhò mờ lơh geh broă lơh sa pa cau lơh ka in: “Bol hi kờp dŭ broă ai wơl, sơrbì halà tă sờr ơhò lơh ka ờ diơng halà ờ geh tơl bơta nàng tras, kup phan tàm dà lềng tai tus nam 2030 rơp tơrmù 1 rbô 943 nơm ơhò mờ priă tă lơh 756 tơmàn đong nàng pơyua rê hờ ală sàh lơh mpồl duh broă sền swì mờ pơyua priă nàng sàh tă tơm, bol hi rơp pơlam bè broă rơndap lơh, jơnau sồr bè jak chài măi mok, tŭ do ală sàh gam dơ̆ dùl dơ̆ tơm priă ai wơl, sơrbì halà tă sờr ơhò lơh ka ờ diơng halà ờ geh tơl bơta nàng tras, kup phan tàm dà lềng tai. Gơwèt mờ cau lơh ka tam gơl broă lơh den ơpah mpồl pơlam tus tơl hìu bơnhă, tơl thôn nàng ai lơh jat broă lơh tam gơl broă lơh”.

Bơh pah dơ̆ lòt tras, kup phan tàm dà lềng, pah dơ̆ lik mờ mut tàm anih ơhò ơm tus broă cih jơnau yal pah ngai, gàr sùm tềl tơnggŏ jat sền mờ jòi git anih lơh gơlik phan bơna, kơryan ờ ai tras, kup phan jat IUU gam rơhời gơ gơs là dùl bơnah tàm broă lơh ka bơh làng bol lơh ka Gia Lai dê. Bơta nền nòn, loh làng adat boh lam dê, bal mờ jơnau git wă ngai sơlơ loh rlau cau lơh ka dê, gam lơh gơlik bơta tờm nàng Gia Lai pơn jat tai bal mờ gùt lơgar lam lơh ală broă lơh tă sang sră rơmit IUU, wèt tus dùl broă lơh ka di mờ adat boh lam, loh làng mờ kơnhăp kơ̆.