Tềng Anih ơhò lơh ka ơm Hòn Rớ, sơnah ƀòn Nam Nha Trang, bơh àng drim gờñ, ală rơndeh pơn diang jờu tàm pơn jăt bal tus nàng tuh jờu ơhò lơh ka in. Ñhòng jờu geh tuh jăt ding, bềng rơhời tàm ală thùng. Tàm boong ơhò, cau lòt lơh ka gam pơrdŭ dà lŭ mŭt tàm dơlam ơhò, rơndăp jàl lơh a niam. Tàm cabin, cau atbồ ơhò lơh ka sền gròi nền nòn măi sền git, phan đơs, tàm hơ̆ uă ngan là phan jăt sền gùng lòt VMS “măt điện tử” lòt lơh ka tàm jơh tơngai lơh ka tàm dà lềng.

Cau lơh ka Lê Văn Chất, sơnah ƀòn Bắc Nha Trang, càr Khánh Hoà pà git: “Nam pa do, đơs ngan là làng bol lòt lơh ka tàm dà lềng geh uă, ƀuơn, lơh geh cồng nha. Nam do, bol añ pơn jăt tai lơh ngan lơh geh uă cồng nha bè jơnau kơ̆p kờñ, mờ lơh jăt nền ală jơnau geh ai bơh Dà lơgar dê, tàm hơ̆ uă ngan là bañ lời gơtìp bơta ơhò lơh ka tìs tàm bă dà lềng lơgar bơdìh dê bal mờ ală jơnau geh ai bè IUU dê”.

Ờ mìng là ơhò plung jal mhar rơcang, ală anih lơh broă dong kờl broă lơh ka kung mŭt tàm kàl lơh broă uă ngan sơl. Ală phan ƀồm jờu lơh broă sùm bơh àng drim gờñ, cau lơh broă geh ai jờu mờ sền gròi, cih tơl jơnau yal tơngit bè ơhò lòt lơh ka, tam pơn drờm mờ sră ai lòt lơh ka, phan jăt sền gùng lòt mờ sră cih lơh broă. Broă pơgồp bal nền nòn đah cau tờm ơhò lơh ka bal mờ hìu lơh broă drơng ala ờ mìng geh dong kờl dơ̆ lòt lơh ka ƀuơn mờ gam lơh ơhò lơh ka in geh tơl bơta niam nàng gơtùi lòt lơh ka di mờ adăt boh lam dê. Ồng Trương Văn Việt, cau tờm ơhò lơh ka tàm dà dờng Quán Trường, sơnah ƀòn Nam Nha Trang pà git: “Lài mờ tŭ ơhò rê tus anih ơm, cau tờm ơhò rơ̆p lùp lài nàng yal phan geh lơh, dan cih sồ ơhò mờ dong kờl lơh gơs ală sră nggal di jăt mờ jơnau geh ai. Ai sồ rơkì tam pơn drờm mờ jơnau neh geh cih. Làng bol tàm do ờ kờñ, mơya gơwèt mờ ală ơhò lơh ka bơh tàm tiah ndai, ờ git tiah lòt lơh, bol añ kờñ geh cau lơh broă bal den tus nàng dong kờl, lơh nàng mhar gơs”.

Tơnơ̆ mờ tŭ tơrgùm bal mờ lơh di jơh jơnau yal tơngit broă lơh ka, gùt càr Khánh Hoà geh 5 rơbô 200 nơm ơhò lơh ka geh dan cih măt, top ƀàng kì mờ ai sră lòt lơh ka, geh 100%. Tàm hơ̆, 1 rơbô 500 nơm ơhò jòng bơh 15 thơ̆k rơlao hờ đang neh crăp phan jăt sền gùng lòt VMS. Broă atbồ nền nòn mpồl ơhò dong kờl sền gròi broă lơh ka bơh tàm tŭ rơ̆p lòt tơn, drơng tàm broă jòi sền anih lơh mờ kơrian tìs bơh gờñ. Tàm dùl nơm ơhò rơcang lòt lơh ka tàm dà lềng jŏ ngai tàm tiah lơh ka bồt Trường Sa, cau lơh ka Trần Hoàng, sàh Tam Quan Bắc, càr Gia Lai pà git: “Tơl dơ̆ lòt lơh ka tàm dà lềng lơh mờng jŏ tus rơlao 20 ngai. Tàm tơngai lòt lơh ka, bol añ sùm lơh jăt di mờ jơnau geh ai, ờ lời ơhò lơh ka tus tàm tiah dà lềng lơgar bơdìh, tài di lah tìs cau lơh ka rơ̆p gơtìp lơh glài uă ngan. Tŭ do, Dà lơgar neh lam, jơh ală ơhò lơh ka ndrờm bal crăp phan jăt sền gùng lòt, he pal lơh jăt di mờ jơnau geh ai, di lah lơh tìs den rơ̆p gơtìp lơh glài di mờ jơnau tàm adăt boh lam dê”.

Nam 2025, khà phan tàm dà lơh geh càr Khánh Hoà dê rơlao 235 rơbô tấn, priă geh bơh broă tăc mờ lơgar bơdìh di pơgăp 870 tơlăk Dolar Mỹ. Nàng sền gròi nền nòn broă lơh ka, mpồl lơh broă geh gơnoar lơh broă sùm ngai kung bè mang tàm ală anih ơhò lơh ka ơm, sền gròi tơl sră nggal, phan lơh broă lài mờ tŭ ai ơhò lòt lơh ka in.

Ồng Nguyễn Duy Quang, Kwang lam bồ Sờh Broă lơh sa suơn sre mờ Tiah ơm kis càr Khánh Hoà đơs, mờ bơta pràn bè ù tiah dê, bơta geh is niam bal mờ phan bơna ngai sơlơ lơh gơs, càr gam tơrgùm bơtàu tơnguh 3 bơta tờm lơh sa dà lềng: broă lơh ka, tiah ròng phan tàm dà wèt tus phan lơh broă pa, pơgồp bal mờ broă lơh gơs phan mờ tăc mờ lơgar bơdìh; gah logistics mờ măi mok lơh ơhò bơtàu tơnguh ai bơh tàm mpồl anih ơhò dà jrô lơh geh bơta kwơ ndơ̆p bal bè pơn diang phan mờ broă drơng ala dong kờl dà lềng. “Bè broă sền gròi nàng tam dră mờ lơh IUU, bol añ geh sùm mpồl lơh broă ngai kung bè mang, lơh broă tơn tàm ală ngai Satềp nàng atbồ nền nòn broă lơh bơh ơhò lơh ka dê, mờ dong kờl làng bol lơh ka iang nùs lòt lơh ka tàm dà lềng. Tŭ do, jơh ală ơhò lơh ka tŭ lòt lơh ka pal lơh jăt tơl ală jơnau geh ai bè tam dră lơh IUU; ală ơhò ờ lơh tơl jơnau geh ai, ờ ai lòt lơh ka tàm dà lềng”.

Tàm bơta càl dà lềng bồ nam pa, tơl nơm ơhò tơrbŏ bal lòt lơh ka tàm dà lềng. Tơl dơ̆ lòt lơh ka tàm dà lềng ờ mìng cèng bal jơnau kơ̆p gơn bè ală tiah ơm ka bềng mờ gam ai tơngŏ jơnau git wă lơh broă di mờ adăt boh lam. Hơ̆ kung là bơta tờm nàng broă lơh ka càr Khánh Hoà bơtàu tơnguh kơl jăp, tơrgùm bal mờ ală lơgar.