Là dùl tàm ală mpồl lơh sa kă bro lam lài tàm broă tăc plai sầu riêng mờ lơgar bơdìh, mò Nguyễn Thị Hồng Thu, Kwang lam bồ dờng Kông ty TNHH Tăc mờ blơi Plai chi Chánh Thu neh yal song dơ pă là: Tàm bơta plai sầu riêng geh tăc mờ gùng tờm tus lơgar Lo, bơta kal ke lơh jăt jơnau geh ai bè tiah tam, hìu dăp, sền gròi kòp mờ jòi tiah tam là bơta pal geh ngan. Mơya, ala mờ broă lơh geh dùl mpồl loh làng, ndrờm bal, mùl màl den pà gŏ broă bơtàu tơnguh “duh” ir, tàm tŭ bơta tờm atbồ ờ hềt jăt bàn.

Bơta do lơh kal ke uă ngan tus mờ mpồl lơh sa kă bro dê. “Tŭ do mpồl lơh sa kă bro mùl màl kơlôi rơcang ngan, gơlơh bè nggui hờ đang ồs tài ờ git pal lòt gùng lơi nàng di pal, di mờ adăt boh lam. Mpồl lơh sa kă bro pal kong ơnòng bàr đah pơnì: blơi geh phan, mờ tăc geh phan, mờ pal di mờ bơta tàm adăt boh lam geh ai, tàm tŭ mìng kờñ geh dùl container rê wơl là hoàc huơr di gơlan bơh 2 tơmàn rơlao hờ đang”.

Blơi mhar tăc mhar tàm tiah adăt boh lam geh uă “tiah ờ loh làng” hơ̆ là dùl bơnah ală kal ke geh ơm tềng pơnì ală mpồl lơh sa kă bro plai sầu riêng. Bơta lòng geh bal mờ bơta do là khà màh sồ tiah tam mờ hìu dăp geh ai gam ờ uă ngan pơn drờm mờ khà geh tàm mùl màl, mờ kung gam pal blơi jơh. Jăt ồng Lê Anh Trung, Củ tịc Tơrgùm mpồl sầu riêng càr Dăk Lăk pà git, bă ù tam geh ai màh sồ bơh càr dê mìng rơ̆p geh di pơgăp 16,5% kờp jơh bă ù, mơya ală mpồl lơh sa kă bro gam blơi jơh khà phan tăc mờ lơgar bơdìh bơh gùt tiah Tây Nguyên dê. Bơta ờ ndrờm bal do neh lơh uă màh sồ tiah tam gơtìp ngui uă ir mờ bơta pràn, lơh gơ jăt bal mờ bơta di gơlan tìs mờ jơnau jòi nàng git tiah tam mờ gơlik geh bơta ờ niam. “Tàm jơnau cih CO (jơnau cih nền nòn phan kă bro ngui nàng lơh cơng dan ai geh CO) là lơh jơnau yal bơh 16,5% gơdê. Tàm hơ̆ lơh jơnau yal jăt jơnau neh geh lài 01 den là ờ ndrờm bal tơn. Di bè hơ̆ jăt adăt bơh dia bal mờ anih sền gròi broă kă bro phan dê den geh dùl bơta phan mơ, den mpồl lơh sa kă bro gơtìp kŭp bloh. Mpồl lơh sa kă bro lơh uă tìs uă, mờ ờ lơh den ờ gơtùi blơi phan bơh làng bol dê. Tŭ do lơh bè lơi nàng di den kung kơ̆p kờñ ală anih lơh broă gơrềng bal, gah mpồl lơh broă jòi gùng dà broă lơh nàng bơsong mpồl lơh sa kă bro in”.

Bơdìh mờ bơta lòng adăt boh lam, ală mpồl lơh sa kă bro gam pal bơsong bơta chài. Ồng Nguyễn Hữu Chiến, Kwang lam bồ Mpồl lơh broă bal Tân Lập Đông, sàh Krông Buk, càr Dăk Lăk pà git, dùl container plai sầu riêng gơtùi tơrgùm bơh git nđờ jơ̆t suơn, tàm uă tiah tam krơi is. Yal tiah tam di tàm bơta do gơlơh ờ geh cồng nha. Di lah gơtìp tìs bè bơta niam tàm ală container plai sầu riêng do, lơh gơbàn broă ờ ai geh màh sồ tiah tam, hìu dăp, rơ̆p gơrềng aniai tus git nđờ rơhiang lồ ù tam mờ rài kis broă lơh broă sa làng bol dê. Ồng Chiến đơs là pal lơh pràn tàm broă sền gròi bơta niam bơh tàm tiah tam, kơrian broă bơrlŭ bal phan bơh uă tiah tam krơi is. “Di lah he lời gơlik geh sùm bè do, bol añ kung lơh màh sồ tiah tam, uă ngan mpồl lơh broă lơh màh sồ tiah tam, mơya tŭ tăc mờ lơgar bơdìh den mpồl lơh sa kă bro blơi bơh ală cau tăc, cau tăc blơi bơh 100 suơn, 1 rơbô suơn cèng rê tơrgùm bal tàm dùl container nàng tăc mờ lơgar bơdìh, bơta rềs àr là uă ngan. Den tàng ală cau mờ lơh niam denkung ờ geh bơta pràn. Añ kung sồr geh ală gùng dà broă lơh nàng ai tơngŏ plai sầu riêng lơgar Việt Nam he dê tàm drà kă bro”.

Tàm pơrjum tơn jơh kàl tơnhào plai sầu riêng nam 2025 càr Dăk Lăk dê, mò Nguyễn Thị Thành Thực, Kwang geh jơng tàm Mpồl tơrgùm Lơh sa suơn sre sồ Việt Nam đơs là: “Di lah sền nền nòn ală jơnau yal mờ pơn drờm mờ jơnau geh ai tàm adăt boh lam dê, rơ̆p gŏ 99,9% ală cau lơh sầu riêng tŭ do ndrờm gơtìp tìs tàm bơta lơi hơ̆. Bè hơ̆ bơta ờ di là cau lơi gơtìp kŭp, mờ là tài bè lơi jơh dùl gah phan gơtìp tàm bơta bè tŭ do”.

Jăt mò Thực đơs, bơta tờm bơh bơta do dê là tàm broă lơh ờ loh làng mờ ờ geh pơgồp bal tàm broă atbồ dà lơgar. “Loh làng mờ ndrờm bal ờ geh tàm tê mpồl lơh sa kă bro mờ geh tàm tê anih lơh broă atbồ. Tŭ ờ geh mpồl atbồ ndrờm bal, rơ̆p gơlik geh cau lơh broă ờ ngan “rơcang sră pơ-àr”, lơh mpồl lơh sa kă bro jàng lah di mờ adăt boh lam, mơya dŭt ndơl kung gam gơtìp tìs. Di lah anih lơh broă dia, anih sền gròi broă kă bro sền nàng git kòp bơh Ƀộ Broă lơh sa suơn sre lơh broă pơgồp bal, atbồ màh sồ tiah tam bè atbồ phan gơlời jăt khà geh ai, den “rơ̆p ờ geh ù nàng cau lơh broă pơrlồm mờ ờ geh cau gơtìp kŭp”.

Broă jòi nàng kŭp gơwèt mờ Củ tịc Kông ty NhoNho tài blơi tăc sră dờp sền nàng git kòp plai sầu riêng, màh sồ tiah tam… geh kwơ màng ngan gơwèt mờ broă bơtàu tơnguh niam bơnĕ bơh gah phan dê. Do kung là bơta tờm lài ngan ai broă sền song tàm ală bơta gơkòl geh tơngŏ jăt mpồl, bơh tŭ hơ̆ lơh wơl broă atbồ gah phan sầu riêng jăt gùng dà loh làng, ndrờm bal mờ kơl jăp. Mìng tŭ lơi rềs àr ờ gam tai gơdrồl jơh tàm mpồl lơh sa kă bro bal mờ làng bol lơh broă sa, tŭ cau lơh di geh sền gàr mờ pơlam, den plai sầu riêng lơgar Việt Nam hơ̆ sồng gơtùi bơtàu tơnguh jŏ jòng, kơl jăp tàm drà kă bro ală lơgar dê.