Tàm tiah dà lềng Đầm Bấy, pòt dà lềng Nha Trang, càr Khánh Hòa, ală hìu gŭ ròng mờ đù HDPE gam rơhời ala hìu gŏ dơm chi bơh yau. Ală hìu gŭ ròng ngui măi mok pa geh bơceh lơh kơnhăp kơ̆, jai kong mờ nsừc dờng, càl khồm pràn, tơrgùm camera jat sền tiah ơm kis mờ broă ròng. Kơnờm bơh hơ̆, cau ròng gơtùi tơrmù priă ơpah cau lơh broă, mờ kung tơnguh cồng nha lơh geh. Ală bơta ờ niam bơh hìu gŭ dơm chi dê bè sơnam ngui ờ jŏ, ƀuơn gơbàn ờ diơng tŭ gơtìp trồ tiah lơh aniai, pơhìn lơh ƀơ̆ ƀơl tiah ơm kis.. rơhời geh bơsong kơnờm broă lơh hìu gŭ đù pơgồp bal mờ phan bơna măi mok. Ồng Vũ Khắc Mười, cau tus bal broă lơh tơrlòng lài ròng dà lềng mờ măi mok pa tàm Đầm Bấy pà git, bơh cồng nha sơn rờp, làng bol neh pin dờn lam lơh uă broă lơh do:

“Jơh ală geh tiah hìu gŭ, jàl, che kơt mờ camera, priă tă lơh mờr 281 tơlak đong tơl nơm gŭ, tàm hơ̆ Kes priă Thiện Tâm dong kờl nggùl priă tă lơh. Pơndrờm mờ broă lơh ròng hìu gŭ dơm chi ờs mờng, broă lơh hìu gŭ HDPE dong tơrmù uă ngan priă ơpah cau. Lài do, dùl hìu gŭ ròng ờs mờng den dùl nbă cau lơh phan mìng ròng geh bơh 10 tus 15 tấn, ai ròng mờ hìu gŭ HDPE gơtùi ròng bơh 40 tus 50 tấn là bè ờs”.

Broă lơh ròng dà lềng ngui măi mok pa gam geh càr Khánh Hòa lam lơh tàm uă tiah ròng bè Vân Phong, Nha Trang, Cam Ranh. Mùl màl ai gŏ, broă lơh do ờ mìng tơnguh cồng nha lơh geh mờ gam dong gròi sền tiah ròng, jòi git anih lơh gơlik mờ gàr niam ờdo ờdă phan sa – ală bơta kuơmàng ngan nàng gah lơh phan tàm dà bơtàu tơnguh kơnhăp jŏ. Bal mờ hơ̆, do kung là broă lơh rơhời ai broă lơh ròng, tam phan dà lềng brồ guh hờ dà lềng ngài, tơrmù ƀà bơta kơn jơ̆ kup, tras kềng gah dà lềng. Mờ tiah gah dà lềng mờr 500 kơi sồ, 6 yờn dà lềng dờng mờ rlau 200 bồt kềng gah dà lềng, Khánh Hòa geh uă bơta ƀuơn nàng bơtàu tơnguh ròng dà lềng mờ broă lơh dờng. Jat Phó pơgru dờng, Tiến sìh ồng Nguyễn Chu Hồi, Phó Củ tịc Duh broă sùm Mpồl lơh ka Việt Nam, nàng ròng dà lềng kơnhăp kơ̆ kờñ pal rơndap ù tiah dồ bă dipal tiah dà lềng mờ git loh bơta ƀuơn bơh tơl tiah yờn dà lềng dê:

“Khánh Hòa geh 6 yờn dà lềng, tơl yờn dà lềng geh bơta kuơ mờ bơta ƀuơn krơi is. Dilah ngui ndrờm bal bè bơta kuơ, pơn yơu tiah lơi kung lơh anih ơhò ơm den rơp lơh gơbàn bơta gơ tàm rơndap rơndồl bơta kuơ mờ tàm rơndap rơndồl ù tiah ngui. Bè hơ̆ den tàng pal git di bơta ƀuơn bơh tơl vịñ dê. Pơn yơu bè yờn dà lềng Nha Trang geh bơta krơi is mờ yờn dà lềng Vân Phong. Tŭ ngui di gơnoar broă mờ bơta ƀuơn bơh tơl tiah yờn dà lềng dê den priă lơh geh cèng wơl rơp uă ngan rlau jơh, mờ kung gơtùi tơrmù ƀà bơta tàm rơndap rơndồl”.

Nam 2025, kờp jơh khà phan tàm dà bơh càr Khánh Hòa dê geh rlau 280 rbô tấn; priă lơh geh bơh tac hờ lơgar ndai mờr 870 tơlak dolar Mỹ, geh mờr 37% tàm kờp jơh priă lơh geh bơh tac phan hờ lơgar ndai càr dê. Tàm 3 nhai bồ nam do, kờp jơh phan tàm dà lơh geh mờr 60 rbô tấn, tàm hơ̆ kup, tras geh 52 rbô tấn, ròng mờ tam geh rlau 8 rbô 100 tấn. Bulah bè hơ̆, tàm tŭ tơngai phan geh is tàm dà gơmù mờ jơnau sồr ờ ai kup, tras ờ di adat boh lam (IUU) ngai sơlơ lơh kràñ, broă tam gơl pràn bơh kup, tras gơ gơs ròng mờ tam geh sền là gùng dà broă lơh pal geh. Bơh nam 2025, Khánh Hòa geh Cíñ phủ ai gơnoar lam lơh tơrlòng lài bơtàu tơnguh ròng dà lềng ngui măi mok pa. Jat broă rơndap lơh tus nam 2029, tiah dà lềng tus 3 hải lý rơp lơh tơrlòng lài mờr 240 lồ, khà lơh geh rlau 3 rbô 600 tấn; tiah bơh 3 tus 6 hải lý mờr 200 lồ, khà lơh geh kờp dŭ rlau 5 rbô 100 tấn. Ồng Trịnh Minh Hoàng, Phó Củ tịc Anih duh broă Làng bol càr Khánh Hòa pà git, càr hòi jà làng bol bơcri priă lơh hìu gŭ ròng mờ phan pa mờ ngui măi mok nàng tơnguh cồng nha lơh geh:

“Tŭ do, càr Khánh Hòa gam tơrgùm bơt bơtàu ală gùng dà, broă lơh mờ hòi jà priă jền bơh dà lơgar, gơ hòi gơ jà priă jền bơh càr dê nàng lơh pràn ròng dà lềng ngui măi mok pa. Mờ priă bơcri, jak chài – măi mok mờ lơh bal đah ală cau kơlôi sơnơng jak chài, mpồl lơh broă bal, mpồl lơh sa kă bro, gùng dà broă lơh rơp geh pơgồp bal mờ ală hìu bơnhă làng bol, mờ ală mpồl lơh broă bal bè lơi gơ in cồng nha ngan rlau jơh”.

Jat ală cau geh jơnau git wă jrô, cau atbồ, nàng bơtàu tơnguh ròng dà lềng pa kờñ pal tơng gơs ală mpồl lơh bal kơnhăp kơ̆ đah mpồl lơh sa kă bro, mpồl lơh broă bal mờ cau lơh ka, mờ kung lam lơh wơl broă lơh sa jat gùng jà ngui măi mok. Thứ trưởng Ƀộ Broă lơh sa suơn sre mờ Tiah ơm kis ồng Phùng Đức Tiến đơs là, Khánh Hòa geh uă bơta ƀuơn nàng bơtàu tơnguh ròng dà lềng mờ geh git nền là tiah lam lài, tề lam gah ròng dà lềng ngui măi mok pa bơh gùt lơgar dê:

“Dilah geh bơta sồr lơh nền nòn bơh Dà lơgar, ală sờh, gah broă lơh lòt bal mờ mpồl lơh sa kă bro bal mờ làng bol, ngan là Khánh Hòa rơp lơh gơlik ală bơta tờm niam ngan tàm bơtàu tơnguh phan tàm dà. Tŭ gơtùi gơ hòi gơ jà ală mpồl lơh sa kă bro dờng tus bal, rơp tơng gơs tiah tờm phan tàm dà, ai ală mpồl lơh sa kă bro dềt, mpồl lơh broă bal mờ cau lơh ka rơp tus bal bè ală vệ tiñ, geh tiah ròng tam phan, tam gơl pa măi mok mờ rơndap wơl broă lơh sa”.

Bơh ală hìu gŭ ròng ngui măi mok pa gam mpờl gŏ tàm mat dà lềng tus ală gùng dà bơtàu tơnguh jŏ tơngai, Khánh Hòa gam rơhời lơh gơlik gùng dà ròng dà lềng dờng ngan, pa ngan. Do geh sền là bơta tờm nàng rơndap lơh wơl broă lơh ka jat gùng dà kơ̆ kơljap, ờ mìng ngui geh cồng nha bơta pràn bồt dà lềng, mờ gam sền gàr phan kuơ tàm dà ai ală rơnàng tơnơ̆ do in.