JƠNAU TƠNGGIT TÀM LƠGAR.

Ngai do 23/6, Gơnoar ala măt dà lơgar pơn jăt tai pơrjum dơ\ 7, pờ tê ring bal adăt sền gròi, tiă dia phan kă bro blơi mờ tăc phan mờ lơgar bơdìh tam gơl; adăt sền gàr tiah kis tam gơl mờ cri bơyai tàm hìu pơrjum dờng bè rơndăp broă adăt bơcri priă tam gơl; rơndăp broă adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta tàm adăt lơh jăt kơrnoăt anih cah rơ`a broă làng bol. Lài mờ hơ\, poh lài, Gơnoar ala măt dà lơgar ring bal adăt mu\t, l^k ơm kis cau lơgar bơdìh tàm lơgar Việt Nam; adăt tam gơl, bơtơl ờ uă bơta tàm adăt gùng lòt tàm dà, dơlam dà lơgar; adăt bơcri priă dà lơgar; adăt bơ\t bơtàu tam gơl; adăt ờ jai lơh broă tam gơl; adăt gùng tam bal mờ hìu nhă tam gơl; adăt công chứng tam gơl.

 Drim ngai òr 22/6, rlau 1500 nă cau ling lơh broă dong kờl is mờ mpồl ơruh pơnu pơn rơ jak neh tus bal dơ\ ai cau lòt lơh broă ling klàng lơh broă dong kờl is dơ\ 8 nam 2014 bơh Mpồl ơruh pơnu cộng sản Hồ Chí Minh bòn dờng Hồ Chí Minh bơyai lơh. Broă lơh ling klàng lơh broă dong kờl is nam do geh lơh bơh ngai 22 nhai 6 tus ngai 27 nhai 7 tus do mờ rlau 15 rbô nă cau ling bal mờ ơruh pơnu tus bal. Tơnơ\ dơ\ bơyai lơh ai cau lòt lơh broă tơn, ală cau lơh broă dong kờl is neh tus bal lơh niam wơl gùng lòt bòn lơgar, bơto pơlam rơcăng sơndră mờ crùh ồs sa mờ dong kờl rềs àr, mblàng yal kơrnuat boh lam mờ bơta chài rơcăng sơndră lài ai làng bol in, mblàng yal ờdo ờdă gùng lòt, kham kòp mờ pà sơ nơm ờ sa priă, mblàng yal ală broă lơh wèt tus dà lềng bồt bơlào bòn lơgar. Bơh broă lơh ling klàng lơh broă dong kờl is neh pơ gồp bơnah cih dờp, lơh niam ai rùp să ală cau ling klàng tàm nùs nhơm làng bol bòn dờng dê. Bi Lâm Mỹ Trinh kuang atbồ broă lơh ling klàng lơh broă dong kờl is, pà gi\t:  Mpồl cau lòt lơh broă ling klàng lơh broă dong kờl is nam do uă rlau mờ ală nam lài. Kuơ màng là nam do, mpồl đơng lam broă lơh kơnă bòn dờng neh hòi jà geh ală mpồl ling klàng lơh broă tàm bòn dờng gơ wèt Gah sền gàr dà lơgar mờ Gah kuang àng dà lơgar den tàng ală mpồl tus bal jơh nùs ngan broă lơh ling klàng lơh broă dong kờl is.

Tàm 6 nhai bồ nam 2014, geh uă khà tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn càr Dak Nông neh geh ală cồng nha niam, khà tơnguh lơh sa geh uă, rơlao 12% jăt mờ tu\ do nam 2013. Khà tă dia dà lơgar tàm càr Dak Nông geh 655 tơmàn priă, tơnguh 27% jăt mờ tu\ do nam lài, geh rơlao 50% khà ai. Nam do, khà tăc phan mờ lơgar bơdìh càr Dak Nông tơnguh pràn jăt mờ tu\ do nam lài, geh 320 tơlăk đôlar, geh rơlao 53% jăt mờ rơndăp broă tàm nam. Lơh sa suơn sre, brê bơnơm mờ phan tàm dà geh uă tam gơl niam, khà ù tiah mờ khà phan geh tam ring niam, broă ròng phan tam gơl rơhời bơh broă ròng phan ờ uă, tus broă ròng phan tơrgùm bal. Tàm gah lơh sa suơn sre, tàm càr Dak Nông neh gơl^k geh ờ uă broă ngui broă lơh sa pa mờ lơh sajăk chài. Tàm tơngai tus, càr Dak Nông geh chồl pràn broă tơnguh bơtàu lơh sa, sền kuơ broă lơh sa suơn sre mờ phan lơh broă pa. bơh tu\ do tus lồi nam, càr lơh ngan tơnguh tơl ntum geh tai 2 khà bơ\t bơtàu [òn lơgar pa. Càr lơh ngan bơsong ai broă lơh rơlao 10 rơbô nă cau in, bơto broă lơh 1 rơbô 300 nă; lơh gơs broă hòi jà mpồl cau lơh sơnơm jăk tus lơh broă tàm càr…

Ngai òr 22/6, tàm Anih tờm chài rơ gơi yal tơngi\t jơnau càr Thừa Thiên Huế, neh geh lơh Ngai Olympic Huế nam 2014  di tơngkah 120 nam Ngai crơng gơs srơh Olympic pa (23/6/1894-23/6/2014). Đơs tàm dơ\ bơyai lơh, ồng Vương Bích Thắng kuang atbồ Mpồl tàp pràn să jan\, mơkung là Kuang jăt jơng atbồ anih duh broă Olympic Việt Nam đơs tờm: Ngai Olympic là dùl jơnau pah nam bơh dunia dê, kờn mu\t lơh jơnau kờn tă pơ gồp tàm broă bơ\t bơtàu dùl dunia ngăp lơngai, bơtàu tơnguh mờ niam bơne\ rlau bơh broă bơto bơtê rơnàng kơ nòm să, tàm nùs nhơm tàp pràn să jan\ ờ tam cah mpồl cau, pas sơm rbah rbừp tàm bơta tam klăc bal, gi\t gơ\p lơh bơ yô bal. Bal mờ hơ\, do gam là dùl anih nhơl niam ngan kờn tơnguh jơnhoa bơta kuơ ală broă lơh tàp pràn să jan\ đơs bal kung bè nhơl ală bơta tàp pràn să jan\ pa tus mờ rơnàng ơruh pơnu, kơ nòm pa tàu, kơ nòm bơ srăm, cau bơ srăm dờng.

 Rơndăp broă tơnguh tìp mờ adăt boh lam ai cau ùr kòn cau geh lơh tàm 2 ntum Ea Ktur mờ Ea Tiêu, kơnhoàl Cư\ Kui`, càr Dak Lak geh cồng nha uă. Tơnơ\ mờ 1 nam lơh, cau ùr ờ g^t wă adăt boh lam, tìs mờ adăt boh lam neh gơmù uă ngan. Cau ùr kòn cau neh rơcang rơlao tàm broă drơng tàm rài kis hìu nhă, sền gàr bơta pràn să jan mờ ròng kòn jăk. Tàm broă lơh jăt, rơndăp broă neh bơyai lơh 2 dơ\ pơrjum, 4 dơ\ pờ ơdu\ bơsram ai mờr 4 rơbô dơ\ cau ùr in tus bal, crơng gơs mpồl cau lơh broă bal tàm rơndăp broă geh 33 nă cau tàm 48 bòn tàm 2 ntum Ea Tiêu mờ Ea Ktur.

 Mho ngai òr 22/6, tàm sươn nhơl Biển Đông bòn dờng Đà Nẵng, Mpồl tam klăc cau ùr bòn dờng bơyai lơh Ngai chờ hìu bơnhă kờn gơboh mờ tam pà bal, gơ hòi rlau 200 hìu bơnhă tus bal. Tàm ngai chờ geh lơh uă broă lơh bè: dơ\ pơr lòng Mè là tơl jơh, pờng klèng biàng, hìu bơnhă mờ ờdo ờdă gùng lòt, rơ wah te\ khà priă di, bal mờ uă jơnau nhơl lời ai cau sền in Hìu bơnhă wa\ wờng bal ngan rlau jơh, tam ya bal jơnau tàp pràn să jan\, cih sră lời kir Jơnau bơh plai nùs dê…Ngai chờ là tu\ nàng ală cau tàm hìu bơnhă ràng tơlik bơta kờn gơboh mờ geh kơ nòl tus mờ cau pròc mhàm bơh he dê. Tàm ngai chờ, Mpồl tam klăc cau ùr bòn dờng Đà Nẵng neh jàu phan dong kờl tàm broă lơh sa ai cau ùr rbah mờ pà phan ai Anih tờm ròng siam bơto bơtê kơ nòm kòn đời Hoa Mai Đà Nẵng in, kờp jơh priă 200 tơlăc.

Jăt ồng Đặng Văn Thân kuang atbồ anih lơh broă gah lơh sơnơm kơnhoàl Bảo Yên, càr Lào Cai yal, tus ngai 22/6, tàm gùt kơnhoàl do geh 197 nă cau gơtìp kòp duh să gơl^k toh ndrờm bè kòp sởi, tơrgùm uă ngan tàm ntum Xuân Hoà, geh 70% khà cau gơtìp kòp. Tơnơ\ mờ uă ngai lơh ngan kơrian kòp bal mờ broă lam sồr sơndră mờ sơm kòp, tus tu\ do, kơnhoàl Bảo Yên neh kơrian kòp. Anih lơh broă gah lơh sơnơm rơcang sơndră mờ kòp càr Lào Cai neh tơnguh kuang bàng lơh broă jăk chài tus dong kờl gah lơh sơnơm kơnhoàl Bảo Yên mờ pơgồp bal mờ gơnoar atbồ tàm do, bal mờ ală mpồl lơh broă lam sồr làng bol pơs wàs kloh niam bòn lơgar, lơh kloh niam să jan; lam sồr hìu sơnơm bơyai c^t bơtơl sơnơm vaccine sởi ai kòn dềt bơh 1 tus 5 sơnam mờ c^t tai bơtơl sơnơm vaccine sởi ai kòn dềt bơh 1 tus 10 sơnam tàm ală ntum kơnhoàl do in…

Drim ngai òr 22/6, tàm bòn 9, sơnah bòn Quỳnh Hồng, kơnhoàl Quỳnh Lưu, càr Nghệ An, gơlik geh dùl dơ\ chơ\t bu\ dà nđàc sơngi\t ngan lơh 2 nă oh dềt chơ\t. Hơ\ là oh Nguyễn Anh Tấn deh nam 2005 mờ oh Nguyễn Anh Phát deh nam 2008, kòn bơh  ù bơklau bi Thế mờ bi  ùr Nhung dê. Lài hơ\, tàm drim ngai òr nau 21/6, mè bơh 2 nă oh dê là bi ùr Phạm Thị Nhung gơtìp jê ndul geh jun tus hờ hìu sơ nơm dong kờl tàm hìu sơ nơm kơ nhoàl Quỳnh Lưu, den tàng broă sền gàr hìu mờ 2 nă oh dềt geh jàu mò deh bèp in sền. Pơgăp 8 jiơ drim ngai òr, oh Nguyễn Anh Tấn mờ Nguyễn Anh Phát bal mờ mò lòt tàm sre nàng toès nhơ\t ai kơn rồ in sa. Tàm gùng rê, oh Phát ờ bơtuah gơtìp ntiar jơng gơdùh tàm tơnau dà rềp hìu, sền go\ bè hơ\, oh Tấn ntru` tàm dà nàng dong oh mơya tài dà tơnau jrô den tàng bàr nă oh neh chơ\t bu\ dà jơh.

JƠNAU TƠNGGIT DUNIA.

 Tàm 1 jơnau yal ngai òr 22/6, tàm gơnoar atbồ lơgar, ồng Vladimir Putin kuang atbồ lơgar Nga kờ` bal mờ rơndăp broă ờ cuh phào gơnoar atbồ lơgar Ukraine ai tơl^k, hòi jà ală gah tơn jơh ală broă lơh ling klàng mờ nggui tàm kơ[àng cri bơyai bal. Ồng Vladimir Putin pơn jờng jơnau sồr ờ cuh phào is gơnoar atbồ lơgar Ukraine dê, mờ đơs là, do ờ di là 1 kơrnoăt sồr tus mờ ală mpồl dră wơl tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine. Bu\ lah bè hơ\, ồng Putin kung đơs sơl, rơndăp broă lơngăp lơngai bơh ồng Petrosenko, kuang atbồ lơgar Ukraine ờ geh cồng nha di lah ală gah ờ geh ală broă lơh mùl màl kờ` wèt tus 1 dơ\ cri bơyai bal.

 Ồng Mohammad Javad Zarif kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Iran ngai òr 22/6 đơs lài, lơgar do digơlan ngui wơl ală broă lơh hạt nhân lài do, lài mờ tu\ lơh geh jơnau ring bal ing tàm nhai 11 nam lài, dilah cribơyai bè dùl jơnau ring bal jo\ jòng mờ mpồl 5 lơgar lơh broă sùm tàm mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức tu\ do ờ lơh geh cồng nha dipal. Đơs tàm dùl  dơ\ pơrjum bău ngai òr, ồng Mohammad Javad Zarif đơs tờm, cribơyai tu\ do digơlan cèng wơl cồng nha dilah ală lơgar ndai, hơ\ là Mpồl 5 lơgar lơh broă sùm tàm Mpồl cribơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức ngui tàm kơbàng pơrjum mờ jơnau kơlôi sơ nơng niam. Jơnau yal bơr bơh ồng Mohammad Javad Zarif dê đơs tơ nơ\ tu\ dar cribơyai 5 lơgar đah Iran mờ Mpồl 5 lơgar lơh broă sùm tàm Mpồl cri bơyai sền gàr ngăp lơngai anih duh broă dunia mờ lơgar Đức tơn jơh tàm Vienna, lơgar Áo tàm ngai 20 nhai 6 pa do mờ ờ uă bơta gơguh jak tàm broă rơcăng cih tơngume ai jơnau ring bal du\t ndơl mơya kung gam ờ uă bơta ờ hềt ring bal đah 2 gah tàm ờ uă broă.

 Mò Jacqueline Badcock kuang dong broă, broă lơh nùs nhơm anih duh broă dunia tàm lơgar Irăc ngai 21/6 neh tơl^k nùs nhơm ờ su\k ơm ngan bè broă geh g^t nđờ rơhiang rơbô nă cau gơtìp aniai tài tam lơh gơl^k geh tàm lơgar do Mò Badcock pà g^t, geh uă cau neh dô l^k bơdìh bòn dờng Mosul, Diyala mờ Salah ad-din mờ ờ cèng bal phan bơna lơi kờ` tơnguh rài kis tàm tiah ndai. Mpồl kis ntrờn dunia pa do neh yal mờ pà go\, di gơlan geh 500 rơbô nă cau ntrờn l^k bơdìh hìu tơnơ\ mờ tu\ mpồl dră wơl sơgràm geh [òn dờng Mosul. Tam lơh tàm bòn dờng Mosul geh lơh uă làng bol gơtìp chơ\t mờ sồt să.

Ồng John Kerry kuang atbồ Gah cribơyai broă mờ lơgar ndai lơgar Mỹ ngai òr 22/6 tus wơl tiah Trung Đông, broă tờm là dơ\ lòt còp lơgar Iraq tàm tu\ tơngai lơgar Iraq gam ơm tềng đăp jơnau pơhìn gơlik geh dơ\ tam lơh đah ală gah mpồl. Jăt kuăng bàng gròi sền, gơnoar broă lơh broă mờ lơgar ndai pa tàm dơ\ lòt còp lơgar Iraq dơ\ do bơh ồng John Kerry dê là kal ke ngan tài lơgar Iraq gam ơm tềng đăp jơnau pơhìn nrah nrềng jơh tài bơta tàm gơ jran\ đah ală jơi bơtiàn mờ bơta ờ jai bơh gơnoar atbồ lơgar dê. Ngai òr nau, mpồl đơng lam dà lơgar Islam Iraq mờ tiah Cận Đông geh bơta dong kờl bơh ling lềng Sunni dê sơ gràm tai 3 bòn drà kuơ màng tàm tiah đah măt tơngai mu\t mờ dùl mpồng nhàr lơgar mờ lơgar Syria.

 Lơgar Nigeria neh bơyai ală dơ\ tàp ling ai 167 rơbô nă sĩ quan cảnh sát kờ` sền gàr dơ\ te\ khà tàm nam 2015 tus do. Cau pơlam đơs cảnh sát lơgar do là ồng Frank Mba pà g^t, kuang bàng lơgar Nigeria neh tơnguh broă tàp ling cảnh sát in kờ` tơl niam 1 dơ\ te\ khà khăt gơboh, lơngăp lơngai tàm nam tus do, pleh mờ gơl^k geh tai ală bơta tìs tàm broă te\ khà bè lài do.