Jơnau tơng^t tàm lơgar:

Mho mờ mang òr, pơrjum dờng ASEM dơ\ 10 neh tơn jơh tơnơ\ mờ 2 ngai lơh broă. Pơrjum neh ring bal jơnau yal kuang atbồ mờ kơrnoăt kuơ màng, jun ală jơnau yal pràn bơh ală kuang bàng đơng lam ASEM bè broă lơh ngan tơnguh broă lơh bal châu Á mờ châu Âu tài bơta lơngăp lơngai, ring niam, tơnguh bơtàu mờ pas gơs tàm 2 châu do mờ gùt dunia, mờ tơwèt broă lơh bal bơh mpồl do dê tàm tơngai tus. Ồng Nguyễn Tấn Dũng, kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar bal mờ ală kuang bàng đơng lam mpồl ASEM neh ring bal 27 jơnau bơceh pa geh ală lơgar tàm mpồl ai tơl^k mờ crơng gơs 16 mpồl lơh bal gah lơh broă kờ` lơh mùl màl ală gùng dà, broă lơh bal tàm tơngai bơh nam 2014 tus 2016. Tàm dơ\ pơrjum tơn jơh, ồng Nguyễn Tấn Dũng bal mờ ală kuang bàng tàm mpồl ASEM neh pơn jờng mờ chờ gờm lơgar Mông Cổ geh dờp bơyai lơh pơrjum dờng ASEM dơ\ 11 tàm nam 2016 mờ lơgar Luxemburg geh bơyai lơh pơrjum kuang atbồ gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai dơ\ 12 tàm nam 2015, mờ đơs, geh lơh ngan pơgồp bal kờ` geh cồng nha bơh ală pơrjum do. Lài mờ hơ\, ồng Nguyễn Tấn Dũng bal mờ ală kuang bàng đơng lam mpồl ASEM tus pơrjum bè “Tơnguh broă cri bơyai mờ lơh bal châu Á mờ châu Âu mờ rài tơnơ\ do mpồl ASEN dê.

Mho òr tàm hìu lơh broă gơnuar atbồ lơgar, ồng Vũ Văn Ninh, kuang jat jơng gơs gơnap gơnuar atbồ hơđăng rlau jơh dà lơgar wă ồng Philip Falcone, kuang atbồ kes priă bơcri Harbinger Capital lơgar Mỹ, gam geh dơ\ tus còp mờ lơh broă tàm lơgar he. Ồng Vũ Văn Ninh đơs tờm: Gơnuar atbồ lơgar Việt Nam sùm ai geh bơta niam nàng ală mpồl lơh sa kă bro, ală kes priă bơcri lơgar ndai geh bơcri tàm lơgar Việt Nam. Tu\ do, ală anih atbồ kung gam chồl pràn tam gơl sră nggal lơh broă dà lơgar, dong mpồl lơh sa kă bro bơcri priă buơn boài, tềm pềr tu\ tơngai, priă jền uă rlau. Kuơ màng, gơnuar atbồ lơgar Việt Nam gam chồl pràn bơtàu tơnguh ală rơndap broă jat broă lơh tam klac bal đah mpồl lơh broă dà lơgar mờ mpồl lơh broă is, ai geh bơta niam nàng hòi jà mpồl lơh sa kă bro tàm lơgar mờ lơgar ndai tă pơgồp bal priă bơcri, mut lơh ală rơndap broă tàm Việt Nam.

Ngai òr, anih duh broă càr Thái Bình neh pơgồp bal mờ anih lơh broă kă bro mờ lơh sa mờ măy mo\k Việt Nam bơyai lơh pơrjum tìp mờ broă bơcri priă tàm càr Thái Bình nam 2014 mờ tơngu me “Thái Bình anih tus pin dờn, geh cồng nha”. Đơs tàm pơrjum, ồng Hoàng Trung Hải, kuang jăt jơng gơas gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh pơn jờng broă lơh ngan tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn càr Thái Bình dê tàm tơngai do, đơs niam ală broă lơh ngan tơnguh niam broă bơcri priă mờ tơnguh khà pràn tam pơlòng khà càr, càr Thái Bình dê. Bè gùng dà tìp mờ bơcri priă tàm tơngai tus, ồng Hoàng Trung Hải sồr càr Thái Bình pal tơrgùm tàm ală broă dờng bè: bơcri priă bơ\t bơtàu broă lơh ndrờm bal, lơh pa; bơ\t bơtàu broă lơh mờ khà ai tơl^k bơta pràn pơgồp bal mờ broă bơ\t bơtàu gơnoar atbồ điện tử; chồl pràn broă bơ\t bơtàu bơcri priă, sền kuơ broă bơ\t bơtàu bơta chài rơgơi; tơnguh bơtàu khà cau lơh broă pràn, ngăc ngar tàm broă sền gàr cau lơh broă, tơnguh broă đơng lam, lam sồr ală mpồl đơng lam Đảng, lơh geh cồng nha tàm broă sền gàr, đơng lam gơnoar atbồ dê.

Ngai òr, càr Lai Châu neh bơyai lơh geh cồng nha pơrjum cau ala mat ală jơi bơtiàn kòn cau dơ\ 2, mờ bơta tus bal bơh 250 nă cau ala mat, ala mat rlau 30 rbô 500 nă làng bol kòn cau tàm càr. mờ tơngume “ Làng bol ală kòn cau càr Lai Châu ring bal, tam klac, sền dờng màng, dong kờl bal mờ ơp bơtàu tơnguh, lơh ngan lam càr Lai Châu lik bơh bơta ờ bơtàu tơnguh”, pơrjum kung tơlik jơnau kờ` bơtàu tơnguh lơh sa, mpồl bơtiàn tơl làm, mhar mờ kơ\ kơl jap tàm tiah làng bol kòn cau. Broă lơh kòn cau càr dê tơngai bơh nam 2014 tus nam 2019 geh tơr gùm tàm kơnòl bơtàu tơnguh bơto bơtê mờ bơsram, tơnguh cồng nha mpồl cau lơh broă, tơnguh jơnhua cồng nha lơh broă bơh mpồl duh broă gùng dră bal, chồl mhar broă tơn jơh jơ gloh tơmù rơbah, sền gàr mờ bơtàu tơnguh chài rơ gơi mpồl bơtiàn.

Dan yal ală jơnau tơng^t kuơ màng ndai:

Là 1 tàm 62 kơnhoàl rơ[ah ngan gùt lơgar dê, tus tu\ do, khà hìu rơ[ah tàm kơnhoàl Tu Mrông, càr Kon Tum gam tus rơlao 42%. Cau te\ khà tàm do đơs là, 1 tàm ală bơta gơl^k geh lơh ală hìu làng bol kal ke mờ broă klàs mờ rơ[ah là tài kal ke bè gùng lòt. Kờ` tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah, cau te\ khà tàm kơnhoàl do kơ\p kờ` Dà lơgar bơcri priă uă rơlao tai tàm gah broă do. Cau te\ khà A Phun, kis tàm ntum Tu Mrông, kơnhoàl Tu Mrông đơs: “Kờ` tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah den gùng lòt geh kuơ màng ngan tus mờ làng bol. Tu\ do, bơh [òn lòt tus tàm tiah lơh sa gam ngài ngan. Geh tu\ geh [òn lòt lơh broă rơlao 10 kơi sồ. Làng bol tu\ lơh geh phan, broă pơn diang gơtìp kal ke ngan. Kơ\p kờ` Đảng, Dà lơgar sền gròi bơcri priă lơh gùng lòt tus tàm [òn mờ tus tàm tiah lơh broă kờ` làng bol geh bơl bơta niam tơnguh bơtàu lơh sa, tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah”.

Ngai òr, mpồl tam klac cau ùr [òn dờng Dà Làc càr Lâm Đồng bơyai lơh tơngkah 84 nam ngai crơng gơs mpồl tam klac cau ùr Việt Nam mờ ngai cau ùr Việt Nam, 20/10, jờng rơ ală cau geh pơnrơ jak tơnơ\ 3 nam mut lơh 2 rơndap broă bơh kuang gơs gơnap gơnuar atbồ hơđăng rlau jơh dà lơgar dê bè “Mblàng yal, bơto bơtê nùs nhơm cau ùr tơngai chồl pràn tam gơl pa dà lơgar” mờ rơndap broă “Bơto bơtê 5 tơlak nă cau mè ròng siăm kòn niam”. Mpồl tam klac cau ùr [òn dờng Dà Làc neh jờng rơ 36 nă cau ùr geh pơnrơ jak tàm broă mut lơh 2 rơndap broă, tàm hơ\ geh 17 nă geh pơnrơ jak bè  “Mblàng yal, bơto bơtê nùs nhơm cau ùr tơngai chồl pràn tam gơl pa dà lơgar” mờ 19 nă geh cồng nha jak ngan tàm broă mut lơh rơndap broă “Bơto bơtê 5 tơlak nă cau mè ròng siăm kòn niam”. Ală cau geh pơnrơ jak neh tìp mat, tam pà mờng chài mờ oh mi cau ùr bè ală broă lơh cèng wơl cồng nha ngan ngồn bơh 2 rơndap broă.

Anih duh broă càr Dak Nông neh bơyai lơh pơrjum sền wơl, ring bal rơndăp broă ai khà ù tiah tam tòm mắc ca tàm kơnhoàl Tuy Đức tơngai bơh nam 2014 tus 2020. Khà ù geh ai ơnàng rơlao 14 rơbô 600 lồ, ală bơta sơntìl tòm mắc ca geh ai tam là OC, 246, 816, 849, 842, 741, 800, 900 mờ 695; khà priă bơcri rơlao 1 rơbô 100 tơmàn priă. Tàm pơrjum, ồng Nguyễn Đức Luyện, kuang jăt jơng atbồ anih duh broă càr Dak Nông đơs tòm, broă ai ù pal geh pơgồp bal mờ broă ngui ù tàm kơnhoàl dê; lơh jăt uă sơntìl krơi is kờ` tơnguh cồng nha. Ală gah lơh broă, ală ntum mhar lơh suơn ờng sơntìl kờ` ai làng bol in tam…

Măng òr, gah chài rơ gơi tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Dak Lak bơyai lơh pơr lòng Vovinam càr nam 2014. Jat ồng Lê Hữu Đức, kuang atbồ mpồl Vovinam Dak Lak, lài mờ dơ\ pơlòng do, Dak Lak neh bơyai lơh uă dơ\ pơlòng Vovinam gùt lơgar, mơya kung ờ hềt gơtùi bơtàu tơnguh srơh Vovinam tàm càr. Gùt càr tu\ do mìng geh 11 mpồl, rah rài tàm ală kơnhòal, [òn dờng tàm càr. Tiah pràn ngan rlau jơh là [òn dờng Buôn Ma Thuột, kung mìng geh 2 mpồl. Pơlòng dơ\ do kờ` tơnguh bơta tìp mat, ai geh mờng chài, pơnjat tai chồl pràn srơh pơlam tàp mờ pơlòng Vovinam.

Jơnau tơng^t dunia:

Ngai òr, tềng bơdìh pơrjum dờng châu Á mờ châu Âu dơ\ 10 gam sơnđan là ASEM 10 geh bơyai lơh tàm [òn dờng Milan, lơgar Italia, ală kuang bàng tàm mpồl tam klăc châu Âu neh geh dơ\ tìp bal mờ ồng Vladimir Putin, kuang atbồ lơgar Nga tơnơ\ mờ tu\ neh bơyai geh dơ\ tìp bal bơh ồng Vladimir Putin mờ ồng Petro Poroshenko, kuang atbồ lơgar Ukraine kờ` cri bơyai ală broă gơrềng tus mờ jơnau sồr ờ cuh phào tàm tiah đah măt tơngai l^k lơgar Ukraine mờ bơsong ală broă ờ ring bal tàm broă ai nhơm chu bơh 2 lơgar dê. Ală kuang bàng tàm mpồl tam klăc châu Âu neh tơl^k nùs nhơm niam ngan tơnơ\ mờ dơ\ tìp bal mờ kuang atbồ lơgar Nga, bu\ lah bè hơ\, lơgar Nga đơs là, bu\ lah dơ\ cri bơyai geh bơyai lơh niam, mơya kung gam ờ hềt geh bơta pràn lơi tàm ală dơ\ cri bơyai kờ` bơsong bơta ờ niam tàm lơgar Ukraine.

Kuang atbồ lơgar Hàn Quốc hòi jà Triều Tiên pal jơh nùs tàm ală dơ\ cribơyai mờ lơgar Hàn Quốc tàm tu\ kal ke pơnjat tai gơguh uă tàm bồt Triều Tiên. 2 gah neh ring bal bơyai lơh ală dơ\ cri bơyai dờng màng tàm lồi nhai do ha là bồ nhai 11 tus do tàm dơ\ tus còp ni sơna pa do bơh ală kuang bàng dờng màng lơgar Triều Tiên tus lơgar Hàn Quốc. Ală dơ\ cri bơyai do lơh geh bơta kơp kờ` lơh gơmù kal ke bơta git gơp 2 lơgar gam gơtìp ờ niam bơh ală dơ\ tam cuh phàu đah 2 lơgar tàm dà lềng bal mờ tàm ù gờl tàm ală ngai do.

Rơlao 100 nă kuang bàng tàm gơnoar ala măt lơgar Nhờ ngai òr neh tus gơlang kah yau Yasukuni tàm càr lơgar Tokyo di tàm dơ\ nhơl chờ kàl hàm geh lơh tàm 4 ngai. Dơ\ tus còp do neh gơtìp yă pràn ngan bơh lơgar Lo mờ lơgar Hàn Quốc. gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar ndai lơgar Lo tơl^k nùs nhơm ờ su\k ơm mờ đơs tòm, broă lơh bal bơh lơgar Nhờk mờ lơgar Lo mìng gơtùi tơnguh bơtàu niam di lah lơgar Nhờk sền nền nòn mờ rài lài do mờ lơh jăt jơnau hơ bal mờ ală bơta tàm rài lài do.  Ồng Yoshihide Suga, cau pơlam đơs gah cri bơyai broă lơh bal mờ lơgar bơdìh lơgar Nhờk neh ờ dờp jơnau yă do, mờ đơs là, do mìng là ală broă lơh geh nùs nhơm să tòm is.

Ală lơgar đah mat tơngai mut pal ù gam sền cồng nha ală broă lơh ờ do ờ dă tàm ală blàng rơndeh par mờ mpồng nhàr lơgar tàm tu\ kòp Ebola gam bơtờp uă. Mpồl tam klac châu Âu geh dờp git cồng nha broă sền gròi kơryan kòp Ebola tàm ală blàng rơndeh par bơh 3 lơgar châu Phi gơtìp aniai tài kòp do. Broă sền gròi geh mut lơh bal mờ mpồl lơh sơnơm dunia mờ jơnau kờ` sơlơ sền gròi mờ ai gơnuar tơlik niam rlau ală cau digơlan cèng Virus bơh Ghuine, Siera Leone ha là loberia tus mpồl tam klac châu Âu.

{òn dờng Parma, tiah đah tô lơgar Italia gam gơtìp gơbam tàm ù bo\ Mìng tàm 2, 3 jơ, khà mìu bè tuh dà tàm tiah do ndrờm mờ khà mìu tàm 3 nhai tàm ală dà dờng, dà gơguh tih mhar ngan, lơh tơrlah bơtơ\t mờ gơbam dà tàm gùng lòt, lơh pơrdô uă rơndeh. Gùng che điện thoại, internet gơtìp tăc. Gơnoar atbồ tàm do kờp hoàc huơr tus g^t nđờ tơlăk ơrô mờ gam kờp tus mờ bơta hoàc huơr tài gùng lòt ù gờl, rơbàng tàm taih gơtìp aniai. Tàm tu\ broă lơh sa gam gơtìp ờ pràn, broă bơcri kes priă ờ uă den broă bơsong hoàc huơr tơnơ\ mờ rềs àr ni sơna do sơlơ gơtìp kal ke rơlao.