VOV4.K’ho – Tàm ală gơl video, rùp cùp wơl tu\ jơ Chủ tịch Hồ Chí Minh sền sră cih jơnau yal bơr lơngap lơngai is, crơng gơs dà lơgar Việt Nam Dân chủ Cộng hòa tàm [làng dờng Ba Đình kah yau ngai 2/9/1945, [uơn ngan sền go\ geh mờr 20 nă cau ling tus bal sền gàr anih bơyai lơh yal bơr. Do là mpồl ling, mờ phàu crong rơndap tap sèng ring niam, sền gàr ờ do ờ dă ai Bác Hồ mờ ală kuang bàng đơng lam kac màng lơgar he in tàm anih bơyai lơh yal bơr tu\ hơ\.

Tàm nùs nhơm tơngkah ngai sơn tờm dà lơgar, cau cih [a\u Nguyên Nhung cih wơl jơnau yal bơh ală kuang bàng dờng sơnam lơh broă kac màng dê, yal bè kơ nòl broă dờng màng, ndu gơn rơh bơh 75 nam lài dê.

Kac màng nhai 8 pha lin, Sở Kuang àng tiah đah tô dà lơgar geh crơng gơs mờ kơnòl broă sền gàr gơnoar atbồ kac màng, ồng Phạm Gia Đốc geh pơn iờ să ngan lơh kơnòl broă cau atbồ Mpồl kuang àng bơh mpồl do dê. Tàm hìu tàm gùng drà Hàng Quạt, [òn dờng Hà Nội, neh tàm sơnam 97, mơya ồng Đốc kung gam kah bơta ngoh rơngac tu\ geh Kuang atbồ Sở Kuang àng tiah đah tô dà lơgar, ồng Chu Đình Xương jàu tơn kơnòl broă sền gàr anih bơyai lơh yal bơr tàm ngai sơn tờm dà lơgar ngai 2/9/1945.

Pờ wơl rùp jù kò, neh gơ klàr tài bơh jo\ ir, geh prap gàr bè dùl phan kuơmàng bơh hìu bơnhă dê, ồng Phạm Gia Đốc ngoh rơngac yal, hơ\ là kơnòl broă dờng màng, king cru\ mờ pal pơn iờ să ngan: “Pơgap 2 ngai lài hơ\ den ồng Chu Đình Xương là kuang atbồ tus đơs là ai 2, 3 mpồl, a` là cau tàm mpồl hơ\. Ai cau ndau sơgơn phớt, ntàu tềng hờ đap là bi Dương, ai a` ơm rềp. Jàu bol hi in, ală bi mìng đơs là lơh bè lơi nàng sền gàr ờ do ờ dă ai anih bơyai lơh in. Tu\ tus tềng hơ\ den geh cau đơng lam bồ pơlam. Dùl đah den chờ hờp, mơya dùl đah den kung kơ lôi rơcang lòt sền gàr dùl anih kươmàng bè hơ\”.

Tài bơta kuơmàng bơh kơnòl broă dê pal sền gàr ndơp ndơr, ồng Phạm Gia Đốc mờ cau ling bal mìng geh yal lài mờ ngai geh lơh dơ\ yal bơr lơngap lơngai is tòm 2 ngai. Git hơ\ là kơnòl broă kuơmàng mờ mìng jàu ai ală cau gơtùi pin dờn in, ồng Phạm Gia Đốc kung ngòt ngan, ờ suk ngan tài bơh jơnau kờ` pal sền gàr ờ do ờ dă ai jơh anih bơyai lơh in, ngan là tàm hơ\ geh ală cau dờng màng mờ tềng hơ đơm là git nđờ tơlak nă làng bol. Nàng gàr niam ờ do ờ dă tàm tơl broă gơlik geh, ồng neh lòt tus [làng dờng Ba Đình ua\ dơ\, sền gròi tơl bă tiah, tơl anih: “Lài mờ ngai lơh gơs anih sền sră cih jơnau yal bơr lơngap lơngai is, bol hi neh lòt sền anih bơyai lơh mờ kung sền jơh gùt tiah tàm do nàng lơh bè lơi sền gàr niam. {ùi mho ngai 2/9, lài mờ tu\ sơn đờm 2 jơ den a` lòt lài 1 jơ. Geh jàu pal ntàu tềng hơ\, dar a` dê là dar dơ\ 2, dar dơ\ 1 là dar bơh Mpồl ling tơngkàs dê, ală cau tàm mpồl do soh àu rơmit, mpha sóc. Ai bol hi là mpồl dơ\ 2 den gơ wèt Sở Kuang àng tiah đah tô dà lơgar dê, ơm ntàu đah bơdìh soh àu mpha kò”.

Ngai kuơmàng kung neh tus, dơ\ mít tinh geh lơh bơh 2 jơ mho ngai 2/9/1945, mơya ồng Đốc bal mờ tơl nă cau tàm Mpồl sền gàr anih bơyai lơh bơh Sở Kuang àng tiah đah tô dà lơgar dê geh mat bơh [ùi drim nàng rơcang lài. Jơh gùt mpồl soh phan kò ndrờm bal, ơm ngài mờ anih bơyai lơh mìng 2, 3 thơk. Lơh kơnòl broă mơya ồng kung kờ` git cau lơi ơm tềng anih bơyai lơh hơ\, mờ ngan là tu\ jơ iat sap đơs Bác Hồ dê, sền ală jơnau sơn rờp tàm Jơnau yal bơr lơngap lơngai is “Ơ làng bol gùt lơgar”… ồng neh lơh ngan ơt bơta ngoh rơngac, bơta chờ hờp chờ hờn ờ git lơh, nàng gàr bơta ngac ngar, tơrgùm jơh bồ tơngoh, jơh nùs lơh kơ nòl broă geh jàu. Mơkung sền làm jơh tềng hờ đap, git go\ ală tềl tơnggo\ ờ bè ờs bơh ală bol digơlan mut ờm tàm mpồl cau tàm [làng dờng nàng lơh aniai tung lơtang. Ồng Phạm Gia Đốc yal wơl: “Tu\ mờ rơndeh Bác Hồ dê tus, lòt bơh gùng Quán Thánh mut. Anih bol a` ntàu là ơm rềp, rơndeh mut bơh ngkời. A` mìng git rơndeh tus gời, he kung ờ git là geh ală cau lơi, tài bơh ờ geh tơng gờr sền, mìng ơm ntàu mo\ bè rùp dơm chi. Tơnơ\ do, tu\ Bác Hồ sền sră cih jơnau yal bơr lơngap lơngai is lùp là “Làng bol klo loh làh ờ”, làng bol hơ là geh. Tàm nùs a` dê chờ hờp mơya ờ khin đơs jơnau lơi, mìng ntàu song, sền song”.

Kung tàm mpồl sền gàr anih bơyai lơh sơl, Đại tá Nguyễn Bội Giong, lài do là Bí thư gơ wèt Văn phòng Tổng Chính ủy, Bộ Quốc phòng, tu\ hơ\, ồng là chính trị viên mpồl sền gàr is tam lơh bơh Việt Minh [òn Sét, gơ wèt kơnhòal Thanh Trì, bơdìh [òn dờng Hà Nội. Đại tá Nguyễn Bội Giong pà git, tu\ lơh kơnòl broă ntàu hờ đơm anih bơyai lơh, broă gơlik geh tơnơ\ ngai ai gơnoar atbồ gam ua\ kal ke, làng bol dùl nùs bal, mơya ờ gơtùi sền ờ sơp tềng đap ală mpồl pơr lơ\ dră kac màng gam rah rài. Tàm nùs nhơm ki ngàm tàm [làng dờng Ba Đình, git nđờ tơlak nă cau ndrờm ơm mo\ iat tơl jơnau yal bơr bơh Bác Hồ dê, mơya ồng Nguyễn Bội Giong mờ mpồl ling sền gàr kung gam tơnguh jơnau rơcang ngac, kờp du\ lài ală broă ờ niam gơlik geh, rơcang lài tàm tơl tu\, tơl bơta gơlik geh, kờp bal mờ broă rơcang phi să: “Bol pơr lơ\ dră kung ờ gơtùi cuh tài bơh phàu crong he kung sền sơ wì, mờ làng bol ơm ngài rlau 100 thơk. Cuh cau lơi kung ờ gơtùi sền loh. Pơn yơu bol do geh phàu, tàm mpồl pal guh mơ, tàm dơlam is neh geh jơnau sồr: lài mờ tu\ mpồl cau hơ\ gơtùi mut tàm anih bơyai lơh, pal sền sơ wì tơl nă cau nàng ờ ai geh phàu crong cau dùl nă să geh cèng mut. Bol ờ niam digơlan ngui phàu kôl mơya ờ gơtùi cuh tus. Kung neh kờp du\ jơh, đơs ngan là mìng gơtùi là gar nat, siau bơrtoh. Mờ oh mi neh rơcang phi să, dilah khi to ală phan do mờ a` sền go\ den a` neh ntoat tus nàng kup gar nat, ờ kơp pal geh cau lơi sồr. Niam ngan rlau jơh sền gàr anih bơyai lơh kơ\ kơljap ngan rlau jơh”.

Mho ngai 2/9/1945, dơ\ yal bơr ngap lơngai is tơn jơh tàm nùs nhơm king cru\ mờ chờ hờp. Dơ\ bơyai lơh geh nđờ tơlak nă cau tus sền neh geh sền gàr niam, ờ do ờ dă, mpồl cau tàm [làng dờng Ba Đình ur ar rê wơl hờ ală gơl gùng mờ bơkàu, bùng bi pơrhê sơma` rơmit. Tơl nă cau bè dùl, driau dờng jơnau đơs: kờ` chính phủ Hồ Chí Minh, Việt Nam lơngap lơngai is sùm sùm. 75 nam lòt gan, rùp să ală kuang bàng, cau ling ală càr sền gàr anih bơyai lơh sền sră cih jơnau yal bơr lơngap lơngai is geh sùm gam tàm jơnau kah kir ndu gơn rơh mờ pơn iờ să bè tu\ jơ kah yau iat huềng dà lơgar tàm jơnau đơs bơh Bác Hồ dê.

Cau mblàng K’Duẩn