VOV4.K’ho – Rơndap broă tam gơl 100 brô lồ brê nàng tam kau su mờr 10 nam do tàm Tây Nguyên neh pơgồp bơnah ai geh broă lơh, tơn jơh jơgloh tơmù rơbah, sơlơ gàr tơl niam rài kis mpồl bơtìan, lơh gùng lòt, hìu bơsram, hìu sơnơm, gùng che đèng lơh gơs mpồl sền gàr ngap lơngai dà lơgar kơ\ kơljap. Bulah bè hơ\, broă tam gơl brê nàng tam kau su gam uă bơta ờ niam, gơlik geh bơta sơmờm nàng ai kuơ is să tờm in:
Khà priă pal geh nàng bơcri tus mờ dùl lồ kau su bơh tu\ tam tus tu\ sơn đờm tơnhàu gơguh tus mờr 150 tơlak priă. Tàm ală nam 2008, 2009, dùl tấn bơ sơt kau su geh khà priă rlau 100 tơlak. Kờp bal 1 lồ kau su pah nam tơnhàu 1 tấn mờ gùl kau su. Bè hơ\, mìng 1 nam tơnhàu, cau bơcri priă neh gơtùi ai wơl priă bơcri. Mờ broă lơh kờp du\ jat broă lơh kờp phan tàm trồm do, ờ tam chi lơi geh priă cồng ndrờm mờ kau su. Den tàng, làng bol ur ar jòi ù nàng tam. Mpồl lơh sa kă bro geh bơta pràn bơcri tam kau he ờ đơs, ală mpồl lơh sa kă bro ờ huan geh priă bơcri, ờ geh mờng chài kung jòi gùng nàng geh ù tam kau su. Tờm kau su geh tam tàm khat dùl bă tiah lơi, ờ ngòt ù tiah, trồ tiah kal ke. Bơta sơlơu\ wơl là kau su tam pa geh 2, 3 nam den khà priă bơ sơt gơmù lơyah ngan, bơh 100 tơlak priă tàm 1 tấn gơmù gam hơđơm 30 tơlak priă. Rlau mờ hơ\, tu\ tam tờm chi tus tu\ tơnhài, tơngai tam jo\ jòng tus 7 nam. Uă mpồl lơh sa kă bro tơnơ\ mờ tu\ dờp brê, rồ ù mờ tam geh suơn kau su den gơ ơm tàm bơta kal ke tài jơh priă bơcri.
Tàm kơnhoàl Ia H’Drai, 1 tiah niam ngan nàng tam kau su tài suơn chi gơs tơlir sùm gùt nam, cồng nha tơnhàu bơ sơt kau su tàm do geh bơh 1 tấn 7 tus 1 tấn 9 tàm 1 lồ, uă ngan rlau jơh gùt lơgar. Mơya bơh tàm Ia H’Drai, kung gơlik geh bơta mpồl lơh sa kă bro kal ke tài ờ tơl priă bơcri. Ờ uă mpồl lơh sa kă bro sang tơn suơn chi, ờ bài sơngka sền gàr, halà mìng sơngka sền gàr ing. Geh mpồl lơh sa kă bro gam ai suơn chi nàng tơm dồs; geh tu\ gơ jă gơ jal tac nàng tơmù dimơ hoàc huơr. Mpồl lơh sa kă bro kau su Dak Lak geh rơndap broă tam gơl 2 rbô lồ brê nàng tam kau su tàm Ia Hdrai, mờ neh tam geh rlau 1 rbô 200 lồ. Nam lài, jơh rơndap broă do neh geh tac 1 mpồl lơh sa kă bro ndai in. Ồng Huỳnh Ngọc Hưng, kuang jat jơng atbồ mpồl lơh sa kă bro Chư Moray, là mpồl blơi wơl suơn chi bơh mpồl lơh sa kă bro kau su Dak Lak dê pà git: “ Mpồl lơh sa kă bro neh dờp rơndap broă bơh mpồl lơh sa kă bro kau su Dak Lak tàm càr Kontum dê mờr 1 rbô 2 lồ kau su. Tu\ dờp den mpồl lơh sa kă bro kờp sền, bơh hơ\, mpồl lơh sa kă bro tam pa wơl bă kau su ờ niam mờ tam pa rlau 300 lồ tai. Bè kờp jơh 2 rơndap broă mpồl lơh sa kă bro dê geh mờr 5 rbô 200 lồ, kờp jơh priă bơcri tus tu\ do là mờr 850 tơmàn priă.”
Mpồl lơh sa kă bro kau su Duy Tân tàm [òn dờng Kontum geh lơh sră tam gơl mờr 14 rbô lồ brê tàm Ia H’Drai nàng tam kau su. Ồng Lê Đức Thảo, kuang atbồ mpồl lơh sa kă bro kau su Duy Tân pà git, ală nam do, khà priă mờ mpồl lơh sa kă bro neh bơcri nàng rồ ù brê mờ tam 9 rbô 665 lồ kau su gơguh tus rlau 1 rbô tơmàn priă. Khà priă bơ sơt kau su gơmù, ală anih priă jền kă bro lơh krà` broă tă priă càn sơlơ lơh gơbàn kal ke mpồl lơh sa kă bro in. Duy Tân ờ jai lơh broă, mìng git bơcri ing, den tàng khà phơng sih ơn suơn chi in kung gơtìp tơmù. Ală broă lơh tàm jơnau pơrgon bè lơh gùng lòt, lơh [òn làng bol ơm kis ndrờm pal ơm ing jơh. Nam 2008, Mpồl duh broă ala mat làng bol càr Kontum ringbal kơrnuat ai wơl ală mpồl tam gơl brê nàng tam kau su tàm càr, tơl lồ là 16 tơlak priă. Kal ke bè priă jền, den tàng mpồl lơh sa kă bro Duy Tân ờ hềt tong bơnah priă do sơl. Nam 2015, ala mờ tong 108 tơmàn priă, Duy Tân jàu anih duh broă làng bol càr Kontum in 970 lồ. Nhai prang pa do, anih duh broă làng bol càr Kontum neh pal tă 1 tơmàn 300 tơlak priă nàng lơh gùng pơng gàr kơryan ồs kờ` rơcang sơndră ồs sa. Mpồl lơh sa kă bro tam mờ sền gàr brê Đak Hà geh anih duh broă làng bol càr Kontum jàu atbồ bă kau su do kung ờ suk ngan. Ồng Ngô Văn Hải, kuang atbồ mpồl lơh sa kă bro tam mờ sền gàr brê Đak Hà yal, suơn chi ngài mờ anih lơh broă rlau 30 kơi sồ, mìng kơ lôi rơcang tus rơcang sơndră ồs sa kung neh bòl ngan. Mpồl lơh sa kă bro ờ gơtùi geh cau lơh broă, priă jền mờ mờng chài nàng sơngka sền gàr suơn chi. Ồng Hải đơs: “ Bơta kal ke bơh bol a` dê là kòn bơnus, mờng chài mờ bơta priă jền. Mpồl lơh sa kă bro Đak Hà là mpồl lơh kơnòl drơng broă mpồl bơtiàn in. Kơnòl atbồ rlau 1 rbô lồ kau su bơh anih duh broă làng bol càr jàu mìng là broă lơh tềng đap mat.”
Hìu ơm kong nhơn tiah nhàr dà lơgar
Tàm Tây Nguyên, mìng càr Kontum mut lơh broă ai 16 tơlak priă tàm 1 lồ ù, tu\ mpồl lơh sa kă bro mut lơh broă tam gơl brê nàng tam kau su. Jơnau kờ` bơh broă ai priă do dê là kờ` bơcri tơn tàm broă bơt bơtàu phan bơna tàm tiah mut lơh rơndap broă. Ồng Lê Đức Thảo, kuang atbồ mpồl lơh sa kă bro kau su Duy Tân pơlai ngan tu\ pal ai mờr 1 rbô lồ kau su nàng tơm dồs. Ồng đơs: “ Priă bơcri he tă tus mờ 1 lồ kau su nam dơ\ 5 là 150 tơlak priă. Tu\ do he dồs 108 tơmàn priă mờ tong 1 rbô lồ den ndrờm bè he roh gời 50 tơmàn priă. Tu\ mờ neh jàu den càr jàu gah priă jền in yal ală mpồl in nàng tac.”
Bơsong bè lơi tus mờ mờr 1 rbô lồ kau su mờ mpồl lơh sa kă bro kau su Duy Tân neh jàu càr in, tàm dơ\ lơh broă mờ cau ai tơnggit jơnau đơs Việt Nam, ồng Nguyễn Hữu Hải, kuang jat jơng atbồ anih duh broă làng bol càr Kontum đơs loh: “ Mpồl duh broă ala mat làng bol càr geh kơrnuat ringbal ai càr in ai mờ priă halà mờ phan bơna. Mpồl lơh sa kă bro Duy Tân đơs là kal ke ngan den tàng jàu wơl càr in suơn kau su tam neh 5 nam. Càr kung neh kờp sền wơl bơta niam suơn chi dê mờ jàu mpồl lơh sa kă bro Đak Hà in sền gàr, atbồ. Ai tơngai tus, càr kung neh geh rơndap broă tac wơl suơn chi do ai mpồl lơi in kờ`. Tu\ do, neh geh 2, 3 mpồl dan blơi wơl suơn chi. Broă bơsong suơn chi bơh mpồl lơh sa kă bro Duy Tân dê den càr bơsong lơ bơn ngan, di mờ kơrnuat boh lam. Mpồl lơh sa kă bro gơtìp kal ke bè priă jền den dờp suơn chi. Mờ dilah bè tơnơ\ do mpồl lơh sa kă bro lơh sa bơtàu tơnguh rlau den càr kung jàu wơl suơn chi mờ ai 108 tơmàn priă.”
Hìu ròng kơnòm dềt tiah nhàr dà lơgar
Tu\ mut lơh broă tam gơl brê nàng tam kau su, ală mpồl lơh sa kă bro ndrờm hơ pơrgon mờ jơnau kờ` bơh càr ai tơlik là hòi jà làng bol kòn cau ơm kis bơh jo\ tàm [òn lơgar mut lơh broă, pơgồp bơnah tơn jơh jơgloh tơmù rơbah; bơt bơtàu phan bơna, ală broă lơh drơng mpồl bơtiàn in. Mơya tàm git nđờ jơt mpồl lơh sa kă bro mut lơh ală rơndap broă tam gơl brê nàng tam kau su tàm 2 càr Gialai mờ Kontum, mìng geh Binh đoàn 15 là mut lơh jơnau pơrgon. Ai ală mpồl lơh sa kă bro ndai, tu\ kau su gơmù khà priă, khi neh ờ sền gròi tus broă sơngka sền gàr, halà jòi broă nàng tac wơl suơn chi. Bơta bơt bơtàu phan bơna, gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn là bơta ờ gơtùi geh lơh.
Cau cih mờ yal tơnggit K’ Duẩn.
Viết bình luận