VOV4.K’ho- Tu Mơ Rông là kơnhoàl kal ke uă mờ rlau 95% khà kờp làng bol là làng bol kòn cau mờ kung là tiah tờm tơr lah ù bơh càr Kon Tum dê. Nàng gàr niam bơta ờ do ờ să màng kis mờ phan bơna làng bol in, gơnoar atbồ tiah do gam bơyai lơh ntrờ` 300 hìu bơnhă làng bol lik bơh tiah tơr lah ù. Mơya, tu\ do broă lơh ntrờ` tiah ơm kis pa ai làng bol tàm tiah tơrlah ù in tàm kơnhoàl Tu Mơ Rông gam gơtìp uă ngan kal ke mờ tiah do kal ke ngan nàng lơh gơs jơnau kờ` ntrờ` ală hìu bơnhă làng bol lik bơh tiah tơr lah ù tàm nam do.

 Rơndap broă lơh ntrờ`, ai tiah ơm kis pa ai 300 hìu bơnhă làng bol ơm tàm ală xã: Tê Xăng, Tu Mơ Rông mờ Đăk Rơ Ông bơh kơnhoàl Tu Mơ Rông dê geh UBND càr Kon Tum ki\ ring bal bơh nhai 10/2019 mờ kờp jơh priă bơcri mờr 70 tơmàn đong. Kal ke bơh sơn rờp là tu\ lam lơh rơndap broă lơh là broă sac rơ wah ù tiah nàng rơndap tiah ơm kis pa ai làng bol in. Ồng Hoàng Hiệp, kuang bàng kỹ thuật Mpồl atbồ rơndap broă bơcri priă bơt bơtàu kơnhoàl Tu Mơ Rông pà g^t, ù tiah gam wơl bơh kơnhoàl dê nàng bơt bơtàu ală tiah ơm kis pa ờ hoan geh ngan, ù tiah uă ngan là ơm tàm ală bơnơm kơh, ù tiah mờ niam buơn ngan gơlik geh ntiar, tơrlah. Neh bè hơ\, broă tờ kờ` jòi g^t uă nàng đơs nền cê bơta kơ\ kơl jap ù tiah ờ gơtùi lơh tài bơh priă mut lơh uă ngan. Den tàng bè hơ\, neh sac rơ wah geh tiah bơt bơtàu ală tiah ơm kis pa ai làng bol in mờ lơh ndang, kơlôi kdang.

Broă rơ wah ù tiah do là kơnhoàl bal mờ ală gah sơnah lơh broă kung neh lòt sền ù tiah sac rơ wah tus 5, 6 dơ\ hơ\ sồng rơ wah geh tiah cò pơn ring bơnàng ù. Mơya bơh bơta geh ngan den ù tiah tàm tiah Tu Mơ Rông ù kơnềt tàm bơr lu\ bal mờ bràs lơm gời, ù tiah lơbơn den digơlan tơr lah ù kung gam ờ gơtùi pleh ờ. Nàng tơr mù [à tơr lah ù tàm kàl mìu bol a` bal mờ mpồl bơceh lơh tơr mù [à broă bồr ù mờ tờ ù.

Bơnàng hìu sơn rờp geh bơt bơtàu tàm tiah ơm kis pa [òn Tu Thó bơh hìu bơnhă bi A Màu dê

Sac rơ wah geh ù tiah nàng lơh tiah ơm kis pa ai làng bol in neh kal ke mơya ntrờ` làng bol tus tiah ơm kis pa sơlơ kal ke rlau tai. {òn Tu Thó, xã Tê Xăng là dùl tàm tiah tờm tơr lah ù bơh kơnhoàl Tu Mơ Rông dê. Tài bơh bơnơm đah hơ đang [òn dê mờ tàm [òn neh gơtìp tơr lah bơh ală kàl mìu bơh lài den jơh 139 hìu bơnhă tàm [òn pal ntrờ`, tàm hơ\ 51 hìu bơnhă ơm tàm khà pal ntrờ` tiah ơm kis jal mhar.

Nàng làng bol Tu Thó in geh tiah ơm kis pa ờ do ờ dă tàm kàl mìu, dà ko\ dà cò, gơnoar atbồ kơnhoàl Tu Mơ Rông neh lam lơh rơndap broă lơh bơcri priă nền cê bơh broă lơh bơnàng ù lơh hìu, gùng lòt tàm [òn, gùng che ồs đèng, hìu rông, hìu bơsram… mờ ơm ngài mờ [òn Tu Thó kung ờ hoan ngài ir sơl. Mơya, tus tu\ do, pa rơ\p mìng geh dùl hìu bơnhă làng bol lơm là hìu bơnhă bi A Màu lơh hìu ơm tàm tiah ơm kis pa do.

Dùl gah [òn Tu Thó kờ` geh ntrờ` nàng pleh mờ bơta tơrlah ù

Ồng A Đe, Chủ tịch UBND xã Tê Xăng pà g^t, jơnau gơbàn lơh ală hìu bơnhă ờ kờ` ntrờ` hìu ơm tus tiah ơm kis pa là khà priă 20 tơlak đong bơh rơndap broă lơh dê dong kờl tơl hìu bơnhă in nàng ntrờ` hìu đam mờ 5 tơlak 400 rơbô đong dong kờl blơi phan ngui sa là dùl ết ir tài bơh rài kis bơh làng bol dê gam uă ngan kal ke.

Bơh lòt sền bơta geh ngan hìu làng bol dê uă ngan là hìu neh jo\ sơnam, hìu lơh mờ mpàn neh ồm lề den bơta do kung neh yal mờ UBND kơnhoàl in  sơl, hìu đam ờ gơ tùi ntrờ` tai ờ. Den tàng bè hơ\ là pal lơh pa mờ geh gơ rềng tus mpàn, tìm mờ sơlo. Bơta do là kal ke ngan tus broă atbồ sền gàr brê. Mờ khà priă bè hơ\ kal ke ngan den kơ\p kờ` kơnă hơ đang dong kờl nàng tơnguh tai priă jền ai làng bol in.

Kơh ir, bơnàng ù lơbơn lơh tơr lah ù tơn tàm tiah ơm kis pa lơh 

Ngan ngồn pà go\ 300 hìu bơnhă pal ntrờ` lik bơh tiah tơr lah ù tàm kơnhoàl Tu Mơ Rông, càr Kon Tum ndrờm là ală hìu bơnhă r[ah mờ làng bol kòn cau Xơdàng. Jat jơnau kờp bơh gơnoar atbồ tiah do dê pà go\, nàng lơh geh dùl nơm hìu tơl khà [òn lơgar pa mờ bă ù uă ngan là 40 thơk vuông kung pal jơh bơh 50 tus 60 tơlak đong. Den tàng bè hơ\ mờ khà priă dong kờl jat jơnau sồr kờp jơh là 25 tơlak 400 rơbô đong ai tơl hìu bơnhă in bè tu\ do là kal ke ngan nàng làng bol in lòt ntrờ`. Ồng Vương Văn Mười, Phó Chủ tịch UBND kơnhoàl Tu Mơ Rông pà g^t, tềng đap jơnau sồr ntrờ` gơtùi làng bol lik bơh tiah tơr lah ù ngòt rơngơ\t, gơnoar atbồ tiah do dê kung neh kơlôi sơnơng tus uă gùng dà.

Dơ\ 1 là hòi jà ală hìu bơnhă geh priă tơm wơl pơgồp bal mờ priă dong kờl bơh Dà lơgar dê lòt lơh hìu ơm lài. Dơ\ 2 tai là ală hìu bơnhă càn priă jat Quyết định sồ 33, khà priă càn tơl hìu bơnhă là 25 tơlak đong, priă cồng 3% dùl nam càn priă tàm pơgap 15 nam, 5 nam sơn rờp ờ duh pal tơm priă cồng. Bơdìh mờ priă 33 Ngân hàng Chính sách Xã hội gam uă khà càn priă bè khà càn priă dong kờl lơh broă sa bơh 50 tus 100 tơlak đong. Tu\ do, UBND kơnhoàl kung neh hòi jà ală cau geh nùs nhơm dong kờl is, ală cau geh nùs nhơm niam dong kờl khà priă mpồl bơtìan lơh bal nàng dong kờl lơh hìu đam.

Gùng dà broă lơh bơh gơnoar atbồ kơnhoàl Tu Mơ Rông dê là bè hơ\, mơya ngan ngồn pà go\ nàng tam gơl gơtùi bơhìan bơh yau, tam gơl bơta kơlôi sơnơng bơh làng bol dê ờ di là broă lơh dùl ngai, 2 ngai lơm gời ngan là broă jà làng bol càn priă ngân hàng nàng lơh hìu. Den tàng jơnau sồr ai tơlik mờ tiah do in là tàm nam do pal ntrờ` làng bol, ai tiah ơm kis pa kơ\ kơl jap ai 300 hìu bơnhă in lik bơh tiah tơr lah ù ngòt rơngơ\t, digơlan là ờ gơtùi lơh gơs.

Cau cih Khoa Điềm- Cau mblàng K’ Hạnh