VOV4.K’ho – Ală nhai bồ nam do, trồ prang dờng ngan mờ khà priă phan lơh geh bơh sươn sre tu\ gơguh tu\ gơmù, neh lơh broă lơh sa bơh ală càr Tây Nguyên dê bơtàu tơnguh ờ hềt geh di bè jơnau kơ\p kờn, rài kis làng bol dê tìp uă ngan kal ke. Bơta tam gơl ni sơna bơh trồ tiah dê kung ai go\ bơta bơtàu tơnguh ờ hềt kơ\ kơl jăp bơh broă lơh sa Tây Nguyên dê sơl!

Dà croh ro kơnra`, dà tơrlung soăt jơh dà, sươn kơphê mờ tiêu bơh hìu bơnhă ồng Nguyễn Đức dê, tàm ntum Ia Băng, kơnhoàl Cư\ Prông, càr Gia Lai nhhòp ro jơh tài bơh ờ geh dà nàng tuh. Ồng Đức muat jrùm, đơs: Dà tơrlung dà neh tờ jrô tai 3 dơ\, mờ pah ngai [ồm jơh dà mìng geh tơl dà nàng tuh bàr pe jrong tiêu in lơm gời, tuh đau nàng gàr tiêu ờ gơtìp chơ\t lơm gời. Tàm Tây Nguyên, uă ngan ală cau tam chi jo\ nam bè ồng Đức, ndrờm pal lòt càn priă nàng bơcri lơh sa. Tu\ do, trồ tiah gơtìp prang dờng ngan, dồs lài ờ hềt tơm, dồs pa neh geh tai tài bơh priă tă tờ dà tơrlung kờn jòi dà mờ rơcang phan sơngka sền gàr kờn dong sươn chi kis pràn wơl. Ồng Nguyễn Đức, pà gi\t: “Hìu bơnhă a` càn Anih priă jền lơh broă sa dê là 400 tơlak nàng lơh 2 rbô jrong tiêu mờ 1 lồ kơphê. Mơya, tu\ do, dà ờ geh, tiêu chơ\t bè do, den bol a` mìng dan anih priă jền ai tơn jo\ tai tơ ngai tơm dồs lơm, tài bơh ờ geh priă nàng tơm dồs”.

Tàm jơh gùt ù tiah Tây Nguyên do, trồ prang neh lơh ro kơnra` jơh 15 rbô lồ kòi, rlau 40 rbô lồ kơphê mờ tiêu ờ gam geh dà tai nàng tuh. Trồ prang kung lơh rlau 30 rbô hìu làng bol gam ờ geh dà ngui sa. Bal mờ ală broă lơh tam dră mờ trồ prang, tu\ do ală càr tàm Tây Nguyên gam pà 2 rbô tấn phe dong kờl jơgloh làng bol in. Ồng Nguyễn Đức Hoàng kuang jat jơng atbồ Anih duh broă làng bol càr Gia Lai, đơs: “Tây Nguyên đơs bal mờ Gia Lai đơs is gam pal sơr lèt gan mờ trồ prang soăt dà dờng ngan. Dilah ờ geh broă lơh kơryan bơta rềs àr gơ aniai bơh trồ tiah dê tàm tơngai do den làng bol gơlơh bòr glar ngan mờ ală cồng nha lơh geh bơta sền gàr tơl niam rài kis mpồl bơtiàn geh gơtìp roh te\ dùl bơnah lơi.

Tàm tu\ trồ prang soăt dà lơh aniai uă ngan tus bơta bơtàu tơnguh lơh sa- mpồl bơtiàn tàm tiah Tây Nguyên, den khà priă ală bơta phan lơh geh bơh sươn sre pràn ngan bơh Tây Nguyên dê, bè: kau su, kơphê, tiêu den gơmù wơl, lơh rài kis làng bol mờ broă lơh bơh ală mpồl lơh sa kă bro dê kung gơtìp kal ke uă rlau tai. Jơnau gơ aniai là kờp jơh priă dia bơh gùt tiah Tây Nguyên dê ai geh tàm 3 nhai bồ nam do là 3200 tơmàn priă, ờ hềt lơh geh 20% broă rơndăp lơh niam do, mờ kờp jơh priă geh bơh tăc phan mờ lơgar ndai gơmù uă ngan pơndrờm bal dùl tu\ mờ nam lài. Mpờl go\ ngan bè tàm Dak Lak, là càr geh priă jền lơh geh uă ngan rlau jơh tàm Tây Nguyên, tàm 3 nhai bồ nam do priă dia ai geh mìng 854 tơmàn priă lơm, uă rlau dùl e\t pơndrờm bal dùl tu\ mờ nam lài mơya mìng lơh geh 20% broă sồr lơh tàm nam do. Ồng Bùi Văn Chuẩn kuang jat jơng atbồ Gah dia càr Dak Lak, yal bè ală jơnau bơh tài gơbàn bơta do, bè do: “Dak Lak mờ ală càr Tây Nguyên gam pal ko\ng mờ uă ngan kal ke tài bơh trồ prang soăt dà gơ rềng uă ngan tus broă lơh sa kă bro tàm tiah do, kuơmàng là lơh sa sươn sre mờ dà nàng lơh đèng, uă hìu măy pờ tơlik ồs đèng neh ơm ờ lơh broă tai. Bal mờ hơ\, den khà priă bàr pe bơta phan pràn bơh càr dê, bè kau su, tiêu, kơphê pơn jat tai gơmù uă ngan; uă mpồl lơh sa kă bro kal ke ngan bè priă jền, broă lơh sa kă bro kung mìng lơh dùl e\t lơm gời sơl. Bal mờ hơ\, den bơcri priă dà lơgar geh tai dùl e\t ngan, ală priă bơcri mìng lời nàng tơm dồs lơm, den tàng bè hơ\, priă geh bơh tă priă phi\ mờ priă dia nam 2016 ờ geh tai bè đơs lài”.

Bơta gơn kơ nờm dùl lơm ngan rlau jơh tàm broă lơh sa bồ nam 2016 do bơh tiah Tây Nguyên dê là broă nhơl chờ geh bơta gơguh tai uă. Tơr gùm kờp bơh ală càr dê ai go\, năc lòt nhơl tàm Tây Nguyên gơguh 12% pơndrờm bal dùl tu\ mờ nam lài. Jơnau do geh đơs là tài bơh do là tơngai geh lơh uă broă lơh chài rơ gơi ờs mờng bơh yau bơh ală kòn cau kis bơh yau tàm tiah do dê, gơ jat bal mờ ală jơnau nhơl chờ chài rơ gơi tàp pràn să jan bồ nam. Bè gơ wèt mờ càr Lâm Đồng, bulah gơbàn rềs àr tàm ală tiah nhơl chờ neh lơh 4 nă năc lòt nhơl lơgar ndai gơtìp chơ\t, mơya năc lòt nhơl tàm càr do kung gam gơguh tai uă ngan, priă lơh geh bơh broă lơh nhơl chờ kờp du\ geh mờr 2400 tơmàn. Mò Nguyễn Thị Nguyên kuang atbồ Gah chài rơ gơi tàp pràn să jan mờ nhơl chờ càr Lâm Đồng, pà gi\t: “Tơnơ\ ală bơta gơ aniai gơbàn den bơh broă lơh bơto tơngkah, den a` kung chờ hờp ngan là broă lơh nhơl chờ tàm Tây Nguyên neh gơ rê wơl bè ờs mờ năc lòt nhơl ngai sơlơ gơguh uă tai. Tu\ do, den gah lơh broă bol a` dê kung geh dùl jơnau sồr ing gơ wèt tus mờ ală broă lơh tàp pràn să jan đah bơdìh nàng kờn ai tơmu\t atbồ kờn sền gàr ờdo ờdă; mờ bol a` kung neh dan mờ Gah Chài rơ gơi tàp pràn să jan mờ nhơl chờ dà lơgar gờn geh ală sră nggal sồr, bơto pơlam gơ wèt tus mờ ală broă lơh do. Bol a` kung neh pơ gồp bal mờ ală gah mờ sồr  geh ală broă lơh tàp pràn să jan, ală broă lơh gơhòi gơ jà năc mờ lơh geh tơl ală bơta niam dong kờl ai năc lòt nhơl tàm càr Lâm Đồng in lòt còp sền nhơl chờ hờp”.

Nhơl chờ là bơta pràn bơh kơ nhoàl ù tiah Tây Nguyên dê, mơya, uă ngan là kơ nờm tàm bơta ngui bơta geh is bơh ù tiah brê bơ nơm dê, tài bơh ù tiah [òn lơgar cèng wơl, mờ ờ hềt geh bơcri priă ndrờm pal.

Gơtùi đơs, bơta bơtàu tơnguh lơh sa bơh Tây Nguyên dê ờ hềt kơ\ kơl jăp ngan, mờ kung gam kơ nờm uă ir tàm trồ tiah. Trồ tiah gơbàn ngai sơlơ kal ke ngan mờ ờ gơtùi gi\t lài. Kơ nhoàl ù tiah do kờn pal geh ală gùng dà bơto pơlam mờ bơcri priă tơl làm rlau, kuơmàng là tàm broă lơh sa sươn sre mờ nhơl chờ nàng geh bơta bơtàu tơnguh kơ\ kơl jăp rlau!

Cau cih mờ yal tơnggi\t- Lơ Mu K’ Yến