VOV4.K’ho – Mờ mờr 547 rbô lồ brê geh is, tàm tiah Tây Nguyên, Kontum mìng ơm tơnơ\ càr Lâm Đồng lơm bè bă brê mờ chi che geh tàm brê. Tơnơ\ tơn tu\ ồng Nguyễn Xuân Phúc, Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar geh jơnau sồr kràn cê jơh nùs kơryan gùng mu\t tàm brê geh is, sền do là dùl tàm ală broă lơh jal mhar ngan nàng dong kờl brê Tây Nguyên, càr Kontum neh sơrbăc mhar mu\t lơh jat jơnau sồr bơh Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar dê bal mờ uă broă lơh kràn cê jơh nùs ngan.

Rlau dùl nhai do, gi\t nđờ jơ\t nă kuang bàng, cau lơh broă tàm Mpồl sền gàr brê, Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà mờ anih sền gàr tam brê tàm càr Kontum neh pal dờp ală bơta lơh glài sền wơl tìs di ai jơnau pal kah tus dì broă gơtìp tơn jơh at gơnoar broă. Tàm ală cau do pal yal tus jơnau ồng Nguyễn Thanh Thuỷ, Kuang atbồ Anih sền gàr tam brê Đak Ba, gơ wèt Mpồl lơh sa kă bro dùl nă să is lơh broă brê bơnơm Đak Glei gơtìp tơn jơh at gơnoar broă tài bơh atbồ ờ kràn lời làng bol khat gơboh mu\t tàm brê koh kơl chi che; halà dùl ròt kuang bàng, cau lơh broă tàm Mpồl atbồ brê rơcang gàr bồ tô dà Kon Braih pal ko\ng mờ uă bơta lơh glài krơi is tài bơh lời làng bol koh kơl rlau 4 lồ brê ai ù lơh mìr.

Jơnau bơh sơn rờp mờ kuang bàng đơng lam càr Kontum sồr lơh, hơ\ là geh lơh glài kràn jơh ală mpồl mờ cau dùl nă să atbồ sền gàr brê mờ lời roh brê, neh geh mu\t lơh dùl bă kràn cê ngan. Ồng Nguyễn Hữu Hải, Kuang jat jơng atbồ Anih duh broă làng bol càr Kontum, pà gi\t: “Cau tờm brê lơi mờ lời roh brê dilah broă hơ\ ờ go\ yal yă là broă bơh sơn rờp tơn jơh at gơnoar broă cau tờm brê. Ờ go\ sền sơ wì ală bơta pal geh ndai. Ai dilah ờ go\ yal yă den pal đơs lài, tơngkah, ntrờn broă lơh ndai ờ go\ di ai lơh kơnòl broă hơ\ tai”.

Bal mờ broă lơh kràn adat boh lam, sơlơ tơnguh tai kơnòl mờ rơhời lơh sàng kloh mpồl cau sền gàr brê, càr Kontum kung neh mu\t lơh uă broă lơh sền gàr, kơryan bơta koh kơl aniai brê mờ lơh pờng wơl cau lơh broă dà lơgar. Tàm ală tiah gơtìp koh kơl brê uă, bè tiah bă brê 474 ntum Măng Cành; bă brê 502 ntum Hiếu, kơnhoàl Kon Plông halà ù tiah rềp bal đah kơnhoàl Ia H’Drai mờ Ia Grai bơh càr Gialai dê…gơnoar atbồ mờ gah lơh broă geh gơnoar tàm tiah do neh lơh tai ală anih drơng sền ală gah nàng sơlơ lơh tai broă lòt sền, atbồ mờ jòi ku\p bơsong ală cau koh kơl, pơrdu\ chi che phan brê tìs mờ adat boh lam.

Sền gròi rơndeh lòt rê tàm Anih sền gròi ală gah kơnhoàl Ia H’Drai

Geh jàu atbồ rlau 59 rbô lồ brê geh is, ù tiah rềp mờ càr Gialai bal mờ gi\t nđờ jơ\t kơi sồ gùng lòt tàm dà geh bơh ală tơnau dơng dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng là bơta [ươn [oài bơkah bơnga ngan ai bol koh kơl kơ`au chi che, pơrdu\ ntrờn dơm chi, ồng Lương Viết Tú, Kuang atbồ Mpồl sền gàr brê kơnhoàl Ia H’Drai, pà gi\t: Kơryan geh tiah koh kơl aniai brê uă là broă lơh lài khà dùl tàm broă lơh atbồ sền gàr brê tu\ do bơh tiah do dê:“Mpồl sền gàr brê neh rơcang lài yal mờ Anih duh broă làng bol kơnhoàl crơng gơs ală anih drơng sền atbồ ală gah. Dơ\ dùl là lòt sền, sền gròi ală rơndeh rơndồ lik mu\t. Lòt sền, jòi ku\p tàm dơlam tơnau dà hìu măy pờ tơlik ồs đèng Sê San 4 kung bè  lòt sền jat gah gùng lòt bơh hìu măy pờ tơlik ồs đèng Sê San 4 tus Sê San 3A. Bal mờ broă kung neh crơng gơs Mpồl lòt jòi ku\p làm gah geh mpồl kuang àng, mpồl ling kơnhoàl, ling sền gàr tiah nhàr lơgar, cau tờm brê lam lòt sền jòi ku\p sùm tàm ù tiah rềp nhàr bal”.

Bal mờ broă mu\t lơh uă broă lơh sền gàr brê bơh dì [òn lơgar, ală gah lơh broă geh gơnoar bơh càr Kontum dê kung gam lơh ngan kơryan jơh ală bơta gơrềng bal bơh tơnhàu tus lơh gơs mờ kă bro chi che phan brê tìs mờ adat boh lam bơh broă lòt sền tơl làm broă lơh atbồ sền gàr brê. Kràn cê jơh nùs kơryan jơh ală anih lơh dơm chi ờ geh tơl ală bơta, ngan là ờ go\ di loh làng, song dơ pă bè anih ai bơh dơm chi dê.

Mpồl lòt sền làm gah bơh càr, tàm hơ\ geh gah lơh broă sa sươn sre, phan geh is mờ tiah ơm kis, broă rơndăp lơh bơcri priă, gah dia, kuang àng mờ anih duh broă làng bol ală kơnhoàl, [òn dờng gam lòt sền jơh ală mpồl lơh sa kă bro geh anih lơh dơm chi brê. Cồng nha bơh sơn rờp ai go\, e\t ngan kung geh pơgăp bơh 1/3 anih lơh dơm chi brê gơtìp kơryan ờ ai lơh tài bơh ờ lơh geh jơnau sồr geh ai.

Lơh sàl ơm tơn tàm brê nàng sền gàr brê

Ồng Nguyễn Trung Hải, Kuang atbồ Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr Kontum pà gi\t: “Tu\ do tàm ù tiah càr geh 55 anih lơh dơm chi brê. Jơh ală anih lơh dơm chi brê ờ geh lơh tàm tiah rơndăp lơh ờ ai lơh broă lơh dơm chi brê. Ờ ai ală anih lơh dơm chi brê geh is lơh broă tàm tiah do bơdìh mờ ală anih blơi dơm chi brê bơh tiah ndai rê nàng lơh. Jơh ală anih lơh gơlik dơm chi brê ờ lơh jat jơnau sồr bơh adat boh lam dê ờ geh sră cơng tàng ai go\ anih lơh gơlik gơ den bol a` geh kràn cê jơh nùs sồr càr mờ gơnoar atbồ ală kơnhoàl kơryan ờ ai lơh nàng ờ go\ anih bol koh kơl kơ`au chi brê jun dơm chi kơ`au nàng lơh gơlik tai”.

Tơnơ\ rlau 1 nhai Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar geh jơnau sồr kràn cê jơh nùs kơryan gùng lòt mu\t tàm brê geh is, sền do là dùl tàm ală broă lơh jal mhar dong brê Tây Nguyên, bal mờ lơh jat niam jơnau sồr bơh Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hơđang rlau jơh dà lơgar dê, càr Kontum kung neh geh ală broă lơh loh làng hòi jà jơh bal ală anih lơh broă gùng dră bal lơh bal nàng atbồ, sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê, bè: lơh gàr wơl bè ờs brê gam geh tu\ do mờ tơnguh tai chi che geh tàm brê bơh 62,3% tu\ do gơguh tus 63,75% tàm nam 2020. Pah nam, tơrmù geh e\t ngan kung là bơh 20% khà dơ\ lơh tìs mờ tơrmù geh 50% bă brê gơtìp koh kơl aniai.

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến