VOV4.K’ho - Tam tờm macca, do là dùl bơta phan tam ai gar geh khà lơh sa uă, geh ờ uă anih lơh sa kă bro sơnđan là “ Tờm tơmàn dolar” gam là tơngume tờm geh làng bol tàm Tây Nguyên sền gròi ngan. Geh ờ uă làng bol neh tă priă, bulah broă blơi sơntìl tờm do gam tàm khà 85.000 priă tàm dùl tờm, kas rlau 4 dơ\ pơn drờm mờ jrang tiêu mờ 10 dơ\ mờ kơphe. Mơya kung geh uă ]au ờ suk ơm ngan bè ală jơnau yal ờ ndrờm bal bè bơta kuơ mùl màl mờ rài tơnơ\ do phan tam do dê. Kờ` geh tai jơnau tơngit dong kờl làng bol in wă dipal bè phan tam do, ]au ai tơngit jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên neh lùp ồng Hoàng Tùng gơnuar atbồ anih lơh sa kă bro bal Vinamacca, do là anih lơh sa kă bro geh suơn ờng sơntìl sơn rờp dờng ngan tàm ]àr Dak Lak, neh geh broă lơh mùl màl mờ neh dan sră lơh sa, blơi lài phan mờ mờr 1.000 hìu nhă làng bol tàm ]àr Dak Lak.

            - Ơ ồng, ồng kơlôi bè lơi bè ]ồng nha lơh sa bơh tờm macca tàm Tây Nguyên, tàm ală tiah mờ mpồl lơh sa kă bro neh tam? Tus tu\ do den neh gơtùi kờp priă cồng cèng wơl bơh gơ dê halà ờ?

             Hoàng Tùng: Tu\ do pa rơp là tơngai sơn rờp, ờ hềt khin đơs loh là tàm khà lơi. Mơya ngan là ]ồng nha lơh geh jat mờ priă bơcri là uă rlau 3 dơ\ halà 5 dơ\ pơn drờm mờ bơcri tờm kơphe in. Tài ]ồng nha tơnhàu gơ dê geh đơs là gơguh uă hời rơ hời jat sơnam.

Mpồl lơh sa kă bro bol a` pa do kung ngui tơrlòng lài 1 bơta chế phẩm kờ` chul chồl lik bơkàu, tơt plai, ngui tơrlòng lài tàm 16 tờm. }ồng nha den geh tờm geh tus 9 ki\, tờm êt ngan rlau jơh là 4 ki\. Kờp bal là pơgap 6 ki\ mờ gùl tàm 1 tờm. Bè đah lơgar Úc, ]ồng nha tơnhàu kờp bal nam dơ\ 3 khi dê mìng geh gùl ki\ tàm 1 tờm. Ai mùl màl tàm Dak Lak tu\ do, ]ồng nha tơnhàu kờp bal geh mờr 2 ki\ tàm 1 tờm, kờp bal ală suơn geh sơngka sền gàr mờ ală suơn mìng tam hơ\sồng lời bè hơ\ tơn. Mờ jơh ală ndrờm là ală hìu nhă tam hơ\sồng lời bè hơ\ tơn.

Mờ làng bol tam 1 êt, den nam dơ\ 4 neh gơtùi ai wơl priă bơcri. Kuơ màng là ală hìu nhă tam bơrlu\ kơphe lài do, 3, 4 nam den tu\ do neh gơtùi đơs là geh ]ồng, tài tu\ do khà priă gar macca tàm ]àr gam jơnhua uă ngan pơndrờm mờ khà priă dunia dê.

           -Neh geh suơn chi lơi ai geh ]ồng nha lơh sa ngan ngồn, bơh ]ồng nha ngan ngồn tờm macca dê halà ờ? Ờ đơs tus bơta khà priă ờ ngan tài jơnau kờ` bè sơntìl, ơ ồng?

        Hoàng Tùng: Dilah đơs ]ồng nha ngan ngồn den pơnyơu bè suơn chi bơh bi Thu tàm Phú Lộc, kơnhòal Krông Năng, ]àr Dak Lak. Suơn chi do mìng geh rlau 100 tờm macca bơkiar, gam wơl là tờm geh ờng mờ gar. Tu\ do, bi Thu neh kơl ală tờm geh ờng mờ gar tài ờ geh ]ồng nha. Den suơn chi neh ai ]ồng nha tơnhàu niam ngan, mờr 18 ki\ gar tàm 1 tờm. Den ]ồng nha lơh geh là loh làng ngan. Mìng kờp khà priă bè tàm lơgar Úc là 4 đôlar gùl, ndrờm 90 rbô priă, den ]ồng nha lơh geh neh uă. Tàm bă ù 5 sàu, tu\ do, bi Thu tơnhàu mờr 300 tơlak priă. Dilah kờp jat khà priă lơgar Úc, ờ kờp khà priă tàm lơgar gam gơguh jơnhua, den kung là 180 tơlak priă, uă rlau pơndrờm mờ lơh kơphe.

            - Ơ ồng, tu\ do, geh uă mpồl lơh sa kă bro gam kờp tus 1 tơngai tơnơ\ do dờng ngan tờm macca in tàm Tây Nguyên, hơ\ là tam tus git nđờ jơt rbô, geh tu\ tus git nđờ rhiăng rbô lồ. Digơlan geh bơta aniai lơi làng bol in sơl tu\ jat broă lơh do? Pơn yơu bè khà priă tu\ do là đal git jat broă khà tac mìng geh 1/3 jơnau kờ`. Digơlan tu\ khà tac ndrờm mờ jơnau kờ` den gơ bè lơi? Digơlan gơbàn ndrờm bè gar điều halà ờ?

          Hoàng Tùng: Lài ngan, đơs bal 1/3 halà 1/4 jơnau kờ`, jat a`, khà do là tìs ngan. Bơta kuơ pràn să jan bơh gar macca dê geh đơs là niam ngan rlau jơh tàm jơh ală bơta gar dunia dê. Tàm khà 10 bơta gar niam ngan rlau jơh dunia tu\ do, tàm tu\ khà macca mìng geh 1,5%. Kuang atbồ mpồl lơh macca lơgar Úc đơs là, bulah bă ù tam macca gơguh uă rlau 30 dơ\ bè tu\ do, den bơta kuơ gar macca dê là ờ tam gơl, gơ ờ gơtùi lơyah rlau mờ ală bơta gar ndai. Den tàng, bol a` pin dờ`, tam macca geh ờ gơtùi aniai tàm 100 nam tus.

             - Ưn ngài ồng uă ngan!

                                                                                               }au mblàng K’ Duẩn.