VOV4.K’ho – “ Ùr tiến sĩ [òn lơgar dê”, là mat geh uă cau kờ` mờ sơnđan Tiến sĩ Tuyết Nhung Buôn Krông in, kuang atbồ môn Ngữ văn gah lơh cau pơgru, mơ là kuang jat jơng atbồ anih tờm Khoa học xã hội mờ Nhân văn Tây Nguyên, di hìu bơsram dờng Tây Nguyên. Mờ ală tă pơgồp tàm broă kơlôi sơnơng chài rơgơi ală kòn cau, ngan là chài rơgơi kòn cau Rơđê mờ ală kòn cau ndai tàm Tây Nguyên, tiến sĩ Tuyết Nhung neh pơgồp bơnah lam ală bơta kuơ chài rơgơi kòn cau dê tus mờ làng bol dùl bă ngan ngồn mờ tơl làm rlau. Do kung là broă lơh ngan bơh bi ùr dê tàm broă sền gàr ală bơta kuơ chài rơgơi do. Di ngai dunia cau ùr 8/3, bol he iat bal dơ\ boh bơr mờ tiến sĩ Tuyết Nhung Buôn Krông, nàng git tai bè ală broă lơh ngan bơh dùl nă cau ùr kòn cau Rơđê jơh nùs mờ geh cồng nha tàm rài kis:

Niam să tiến sĩ Tuyết Nhung, sền wơl broă mờ ală bơta neh gơtùi lơh geh tàm nam 2015, bơta lơi lơh bi ùr niam nùs ngan rlau jơh?

Tiến sĩ Tuyết Nhung: Nam 2015, a` kung lơh uă ngan broă, bơdìh mờ broă bơto bơtê tàm hìu bơsram dờng Tây Nguyên den a` gam drơng 2, 3 broă lơh gơ rềng tus kơlôi sơnơng chài rơgơi kòn cau he dê. Bơta niam nùs ngan rlau jơh digơlan là broă a` bal mờ cau chài Võ Văn Hải neh cih dùl pang sră mờ chi bè rài kis, broă lơh bơh klau pơgru Y Jut Hwing, bơh broă bơto bơtê mờ crơng gơs akhar kòn cau Rơđê dê kung bè broă mờ klau pơgru do tus bal broă lơh kac màng. Klau pơgru Y Jut Hwing là cau neh crơng gơs akhar cih kòn cau Rơđê dê gam gơtùi ngui tus tu\ do. Tus tu\ do pang sră neh cih gơs, là dùl sră nggal kuơ màng, geh cih mờ 4 dà đơs là Rơđê, Yuan, Tây, Anh. Tơngume tàm hơ\ tơl làm jơh jơnau yal tơngit bè mat sơnđan, [òn tờm, hìu nhă mờ rài kis bơh klau pơgru Y Jut Hwing dê kung bè bơta mờ klau pơgru do kơp kờ`, pơyua tus làng bol he dê bơh akhar cih.

Geh git, là pang sră bi ùr pa đơs tus geh mblàng mờ tơlik mat cau sền in tàm nhai 11 nam 2015. Sơn đờm bơh lơi mờ bi ùr geh jơnau cih nàng mut lơh pang sră do?

Tiến sĩ Tuyết Nhung: Bơh jo\ ngan bloh, kung geh uă hìu bơsram ală kai bơsram ai mat sơnđan klau pơgru Y Jut dê, bal mờ mat sơnđan gùng lòt kung geh sơnđan jat mat pơgru do dê, mơya jơh ală tiah hơ\ mìng sơnđan jat mat is klau pơgru dê, ờ hềt geh jơi tơl làm. Tàm tu\ gơwèt mờ uă cau ling khin cha jak chài ndai ndrờm geh sơnđan bal mờ jơi tơl làm. Den tàng, bol a` kơp kờ` gơtùi cih wơl jơi, mat sơnđan tơl làm bơh ală cau bè klau pơgru Y Jut, ai wơl mat sơnđan mờ khi neh geh mè bèp sơnđan bơh tu\ pa deh. Dơ\ 2 tai là nàng jơh ală rơnàng kơnòm să mờ ală rơnàng làng bol gam ơm kis tàm ù tiah Tây Nguyên do gơtùi go\ ală tă pơgồp bơh klau pơgru Y Jut dê tus mờ dà lơgar, kòn cau he dê kung bè ală bơta kơp kờ` mờ klau pơgru pơyua tus ală rơnàng bơh ală pang sră cih mờ klau pơgru lời wơl.

Ơi, ngan là dùl broă lơh geh kuơ ngan. Geh git, tu\ do, bơdìh mờ bơto bơtê tàm hìu bơsram dờng Tây Nguyên, tiến sĩ Tuyết Nhung gam lơh broă kơlôi sơnơng bè chài rơgơi, kơlôi sơnơng uă bè chài rơgơi kòn cau ơm kis bơh jo\ tàm [òn lơgar, ngan là chài rơgơi kòn cau Rơdê. ~chi bơh tài bi ùr rơ wah kơlôi sơnơng bè tơngume do?

Tiến sĩ Tuyết Nhung: Tàm tơngai mut gơ rờm bal tu\ do, uă chài rơgơi bơh ală kòn cau dê, ngan là kòn cau ơm kis bơh jo\ tàm [òn lơgar gam ngai hời rơhời gơbàn roh hui\, bal mờ rơnàng kơnòm să tu\ do kung ndrờm bè roh hui\ jơh tơn, ờ gam sền gàr geh uă tai. Den tàng a` kơp kờ` bơtàu tơnguh ală bơta kuơ chài rơgơi kòn cau he dê nàng ală bơta kuơ hơ\ geh go\ loh làng rlau, ngan ngồn rlau mờ geh uă cau git tus rlau. Den tàng a` neh kơlôi sơnơng uă tàm gah kơlôi sơnơng chài rơgơi, do là ală bơta kuơ tờm ngan, pal geh sền gàr, là tơngu rơyas tờm bơh bèp ồng he dê, kờ` ngan geh prap mờ sền gàr, pal geh jờng rơ tàm bồ tơngoh sơnơng, broă lơh mờ tàm rài kis pah ngai bơh tơl nă cau dê, ngan là mờ rơnàng kơnòm să tu\ do.

Tàm tu\ kơlôi sơnơng bè chài rơgơi, ngan là chài rơgơi kòn cau Rơđê, bơta lơi lơh bi ùr kơlôi rơcang, ờ suk uă ngan rlau jơh?

Tiến sĩ Tuyết Nhung: Jat bol a` kơlôi sơnơng mờ go\ là, gơwèt mờ ală hìu nhă, ală [òn mờ gam prap gàr ală bơhìan yau bơh mpồl bơtìan dê den rài kis khi dê niam ngan, git sền dờng màng mờ kis gơ rờm bal mờ tơl nă cau gùt dar. Ai tàm ală tiah mờ adat bơhiàn ờ gam geh pơn jờng halà sền gàr, den ală rơnàng, ngan là rơnàng kơnòm să [uơn ngan lơh tìs tàm ală jơnau cih ờ geh ai lơh, geh tu\ là lơh tìs kơrnuat boh lam, den tàng khà cau lơh tìs kơrnuat boh lam ngai sơlơ gơguh uă. Sơn đờm bơh bơta geh ngan do, bơta a` ờ suk mờ sùm kơp kờ` ngan rlau jơh là jơh tơl nă cau Rơđê he dê ndrờm git mờ wă bè adat bơhiàn kòn cau Rơđê, bơhìan chài rơgơi kòn cau Rơđê mờ git sền dờng màng bơhiàn kòn cau he dê, tài he pal git kờ` gơboh să tờm den hơ\ sồng git kờ` gơboh hìu nhă he, hơ\ sồn git kờ` ală cau ndai, dờng rlau mờ git kờ` kòn cau he dê. Do là bơta tờm ngan nàng rài kis niam rlau.

Bè hơ\ là tiến sĩ Tuyết Nhung gam uă ngan bơta kơlôi rơcang mờ kờ` lơh tàm broă kơlôi sơnơng mờ prap gàr ală bơta kuơ bè chài rơgơi, adat bơhìan kòn cau he dê. Bi ùr gơtùi yal dùl êt bè jơnau kờp du\ he dê tàm nam do?

Tiến sĩ Tuyết Nhung: Nam pa, a` pơnjat tai kơlôi sơnơng bè chài rơgơi kòn cau he dê. A` gam kơlôi sơnơng mờ lơh sir sră bơto dà kòn cau Rơđê mờ a` neh cih bơh nam 2011 tus tu\ do, ngui cau pơgru mờ cau bơsram gah lơh pơgru in. Bal mờ hơ\, bal mờ ală cau lơh broă bal mờ ală oh mi kòn cau Stiêng gam lơh broă tàm anih pờ tơlik jơnau đơs sơn io rùp càr Bình Phước, bol a` pơnjat tai kơlôi sơnơng mờ lơh sir sră mai\ dà Stiêng ơdu\ 1, 2, 3 nàng bơto bơtê tàm hìu bơsram kai 1. Kờp du\ pơnjat tai là a` geh lơh jơh sră cih bè kơlôi sơnơng chài rơgơi kòn cau Rơđê, ală chờ dờng tàm rài kis kòn cau Rơđê dê dùl bă ngan ngồn mờ bal hiă rlau nàng lip gơs sră, dong cau sền sră in geh tai sră nggal niam rlau. Mờ 1 rơndap broă tai a` geh mut lơh mờ gam jòi bơta dong kờl, hơ\ là tam klac mờ hìu bơsram dờng Paris 7, lơgar Tây mut lơh rơndap broă mblàng yal jơnau yal yau Tây Nguyên, dong uă cau gơtùi geh bơta git wă bơh ală jơnau yal yau do nàng drơng broă kơlôi sơnơng, jòi git bè chài rơgơi Tây Nguyên, chài rơgơi kòn cau Rơđê.

Ơi, ală jơnau kờp du\ jơh nùs ngan bơh 1 nă cau kờ` gơboh mờ sền dờng màng chài rơgơi bơhìan yau bơh ală kòn cau Tây Nguyên dê. Nting sap bi ùr gơtùi mut lơh ală jơnau kờp du\ neh ai tơlik. Ưn ngài bi ùr bè dơ\ boh bơr do.

                                                     Cau cih mờ yal tơngit K’ Duẩn.