VOV4.K’ho – Tàm tu\ ală rơndap broă dờng bè tam mắc ca kung gam geh hòi jà bơcri mut lơh tàm Lâm Đồng den uă cau tam chi tam do tàm càr gơbàn kal ke tài tờm chi ờ tơt plai. Tờm sơntìl ờ niam kung gam là bơta pơhìn gơbàn aniai tus mờ uă bă tam mắc ca tàm càr:

Rlau 5 nam lài, bơh yal tơnggit mờ jơnau yal bơh gơnoar atbồ tàm [òn lơgar dê, ồng Nguyễn Đức Hồng, ơm tàm [òn Liên Hà, ntum Liên Hà, kơnhoàl Lâm Hà, càr Lâm Đồng ki\ sră pơrgon blơi 100 tờm mắc ca sơntìl bơkiar bơh dùl mpồl lơh sa kă bro. Tơnơ\ mờ tu\ tam bơrlu\ tàm suơn kơphe hìu nhă dê, sơr lèt gan dùl tu\ tơngai jo\ jòng sơngka sền gàr, tus tu\ do, tờm mắc ca neh hòn dờng mờ gơs niam ngan, ntê nha tơlir niam mơya uă ngan ờ tơt plai. Ồng Hồng ờ suk đơs: “ Hìu nhă a` tam 100 tờm mơya tài ờ tơt plai den tàng bol a` pal kơl sang, tu\ do gam lời wơl 20 tờm. Ală tờm gam wơl do tu\ do kung mìng geh 2, 3 tờm tơt plai mơya plai kung ờ niam.”

Kung dùl tơngai bal mờ ồng Nguyễn Đức Hồng, ồng Trần Đức Xuân, ơm tàm ntum Liên Hà, kơnhoàl Lâm Hà, càr Lâm Đồng kung blơi rlau 100 tờm mắc ca bơh mpồl lơh sa kă bro dê nàng tam bơrlu\ tàm suơn kơphe hìu nhă dê. Bulah sơngka sền gàr niam, mơya 1/3 tờm mắc ca do neh gơtìp chơt, khà gam wơl bulah gơs niam mơya kung mìng geh 2, 3 tờm tơt plai, mờ cồng nha tơnhàu tàm tơl tờm kung mìng geh bơh 1 tus 2 ki\ plai. Ồng Trần Đức Xuân pà git: “ Tờm mắc ca do lài do a` blơi bơh mpồl lơh sa kă bro Đức Anh. Loh làng do ờ di là sơntìl mắc ca bơkiar, den tàng cồng nha tơnhàu lơyah ngan, mờ plai kung ờ niam tai.”

Jat ồng Nguyễn Anh Tuấn, kuang bàng pơlam broă lơh sa ntum Liên Hà, kơnhoàl Lâm Hà, gùt ntum geh rlau 10 lồ mắc ca geh tam tơr lòng lài tàm tơngai do, mơya uă ngan là sơntìl ờng, ờ di là sơntìl bơkiar bè mpồl lơh sa kă bro tac hơ pơrgon. Tơnơ\ mờ tu\ sền go\ sơntìl ờ niam, làng bol lơh broă sa mờ gơnoar atbồ tàm [òn lơgar neh tus mpồl lơh sa kă bro Đức Anh nàng lơh loh mơya ờ gơtùi tìp. Ồng pà git: “ Geh mpồl lơh sa kă bro Đức Anh tus lơh broă nàng tac sơntìl, đơs là tac sơntìl nàng làng bol in tam rề ơnàng bă ù tam. Bơh sơn rờp pơrgon mờ làng bol là tac sơntìl bơkiar geh bơta niam uă mơya tu\ cèng sơntìl rê den sền go\ là tờm sơntìl ờng, ờ di là sơntìl bơkiar. Tàm tu\ mpồl lơh sa kă bro Đức Anh do tac sơntìl den mìng ai dùl bơnah priă, gam wơl gùl tu\ tus tơngai pơrgon ờ go\ tus ai, mờ làng bol hòi điện den kung ờ tìp tai.”

Kờ` geh 1 lồ mắc ca, làng bol lơh broă sa tàm ntum Liên Hà pal bơcri mờr 20 tơlak priă nàng blơi tờm sơntìl, ờ kờp priă blơi phơng mờ priă sơngka sền gàr tàm tơngai rlau 5 nam. Mơya tu\ do, tu\ sền go\ sơntìl ờ niam den tơl bơta neh jơla, làng bol lơh priă bơcri bal mờ priă cồng, bal mờ tu\ jiơ kuơ màng.

Jat ồng Phạm S, kuang jat jơng atbồ anih duh broă làng bol càr Lâm Đồng, gùt càr tu\ do geh rlau 950 lồ mắc ca, tàm khà do geh tus rlau 70% bă ù bơh làng bol tam is mờ ală sơntìl ờ loh anih lơh gơlik den tàng pơhìn gơbàn uă bơta aniai là bơta ờ gơtùi pleh. Nàng bơsong bơta do, Anih duh broă làng bol càr Lâm Đồng neh tơlik sră nggal đơng lam gah lơh sa suơn sre tàm [òn lơgar sơlơ atbồ bơta niam sơntìl, krà` cê lơh glài ală mpồl bal, cau 1 nă să tac sơntìl mắc ca ờ niam, ờ git loh anih lơh gơlik. Ồng Phạm S đơs: “ Càr Lâm Đồng neh đơng lam Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr pal sơlơ tơnguh rlau tai broă atbồ. Pal rơ wah ală suơn chi ờ bơrlu\ bơh Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar càr lơh sră cơng tàng, gàr niam jơnau sồr bơkiar. Mờ pal tam tàm dùl suơn bơh 2 tus 3 bơta sơntìl, ai dilah mìng tam dùl bơta sơntìl den geh lơh aniai tus broă tơt plai tờm mắc ca dê, den cồng nha tơnhàu digơlan ờ uă.”

Tờm mắc ca tam mờ sơntìl geh ờng den 100% ờ geh cồng nha, do là bơta neh geh đơs tờm tàm mùl màl Tây Nguyên dê. Kờ` geh ală suơn chi tơl niam, broă rơ wah, bơkiar sơntìl pal geh mut lơh di mờ jơnau geh sồr tàm kơrnuat sồ 18 tơlik nam 2012 bơh Gah lơh broă sa mờ bơtàu tơnguh [òn lơgar dà lơgar dê bè atbồ broă lơh gơlik, kă bro sơntìl chi tam jo\ ngai mờ chi sa plai jo\ nam bơkiar sơntìl mờ broă ờng mờ gar. Jat kơrnuat do, nàng geh sơntìl mắc ca gơtùi pin dờn, pal rơ wah ală sơntìl bơh sơn rờp, geh suơn chi bơh sơn rờp, 1 rơndap broă pal êt ngan geh 7 nam nàng lơh sir. Tàm tu\ hơ\, tàm Tây Nguyên, ndrờm bè ờ hềt geh mpồl lơh sa kă bro lơi geh tơl ală jơnau sồr do. Tam tờm mắc ca tu\ ờ hềt geh sơntìl niam, ờ krơi bè lơh hìu tàm bràs, jơnau pơhìn ờ geh cồng nha go\ loh làng tềng đap mat, lơh làng bol lơh broă sa gơ ơm tàm bơta kal ke.

                 Cau cih mờ yal tơnggit K’ Duẩn.