VOV4.K’ho- Tàm tơngai lài, dùl bơnah làng bol kòn cau tàm ntum Dà Long, kơnhoàl Dam Rong, càr Lâm Đồng neh sơgràm ù brê, tam phan tìs mờ kơrnoat boh lam mu\t jrô tàm tiah brê dà lơgar Bidoup Núi Bà, lơh roh bơta lơngăp lơngai ờdo ờdă mờ lơh aniai ù tiah brê bơnơm. Tềng đap bơta hơ\, Kuang àng kơnhoàl Dam Rong, càr Lâm Đồng neh jơh nùs pơgồp bal mờ ală kơnă gơnoar atbồ tàm tiah do lơh pràn broă mblàng yal, lam sồr nàng làng bol rê kis wơl mờ [òn lơgar, kơ\ kơl jăp broă lơh sa.

Jat Kuang àng kơnhoàl Dam Rong yal, mìng kờp is tàm ù tiah ntum Dà Long neh geh rlau pơgăp 100 hìu làng bol sơrbì [òn lơgar, ntrờn ơm kis tus ală bă brê dềt 26 mờ 27 gơ wèt Brê dà lơgar Bidoup- Núi Bà, kơnhoàl Lạc Dương nàng lơh kù, koh kơl brê mờ ai sơgràm ù brê tìs mờ adat boh lam nàng lơh tiah ơm pa mờ lơh sa. Jơnau do lơh gơlik uă ngan bơta kal ke tàm broă lơh atbồ sền gàr brê, kung bè lơh aniai tus bơta lơngăp lơngai ờdo ờdă tàm tiah do. Tềng đap bơta geh ngan hơ\, Kuang àng kơnhoàl Dam Rong neh pơgồp bal mờ gơnoar atbồ ală kơnă, ală mpồl cau tàm ntum lơh pràn broă mblàng yal, lam sồr mờ jà ală hìu làng bol kòn cau do rê wơl hờ [òn tờm he dê. Ồng Ha Neh, Kuang atbồ Kuang àng ntum Dà Long, kơnhoàl Dam Rong, pà gi\t:

“He kơnờm tàm mpồl cau geh bồ tơngoh jak, dơ\ bàr là hìu bơnhă, jơi nòi bơh ală cau hơ\ dê, ngan là ală cau geh bơngă pin dờn den cau pròc mhàm tờm bơh khi dê nàng mblàng yal, lam sồr. Bơh ală tu\ lam sồr broă do den cồng nha neh geh uă hìu wơl rê kis wơl tàm [òn, tơnơ\ hơ\ he lơh broă mờ gơnoar atbồ ntum nàng ală hìu làng bol do ki\ sră hơ ờ go\ di lơh tai broă sơgràm ù brê”.

Mờ broă lơh hơ\, ală cau kra [òn, cau atbồ [òn, cau geh bơngă pin dờn tàm [òn lơgar neh lơh bal mờ gơnoar atbồ ntum, ală anih lơh broă gùng dră bal tàm ntum mờ mpồl kuang àng làng bol lơh broă geh cồng nha broă lơh mblàng yal, lam sồr làng bol lơh jat ală jơnau sồr bơh adat boh lam dê, mu\t lơh niam ală gùng dà broă lơh bơh Đảng, kơrnoat boh lam dà lơgar dê. Jat Mục sư Ha Bông, tàm ntum Dà Long, kơnhoàl Dam Rong, cồng nha do ờ mìng pơ gồp bơnah kơ\ kơl jăp rài kis ai cau kòn cau tàm ntum in mờ gam sền gàr niam bơta lơngăp lơngai mờ ờdo ờdă mpồl bơtiàn tàm ntum. Mục sư Ha Bông, đơs:

“Bơh jo\ do Dà lơgar neh bơcri priă uă ngan tàm broă lơh kơ\ kơl jăp rài kis bơh làng bol he dê, tu\ do den kờn sang sơrbì lòt dô ơm wơl tàm tiah ndai là ờ go\ di ngan. Làng bol bol a` ưn ngài Đảng mờ Dà lơgar neh sền gròi dong kờl uă ngan, bơcri priă lơh ală phan bơna bè lơh đèng, gùng lòt, hìu sơnơm, hìu bơsram geh lơh tơl ngan tàm tơngai lài. Tàm tu\ hơ\, làng bol den geh wơl nùs nhơm khat gơboh is rê wơl hờ [òn yau, tàm hơ\ mìng geh brê lơm, ờ geh bơta lơi ờ den mbè gơtùi mờ kơ\ kơl jăp geh rài kis. A` đơs mờ mblàng mờ khi bè hơ\ là he lơh bòl glar is să tờm”.

Kung jat Mục sư Ha Bông dê yal sơl, bơh pơgồp bal niam ngan mờ gơnoar atbồ ntum, mờ kuơmàng là mpồl kuang àng kơnhoàl Dam Rong mờ ală cau kra [òn, cau atbồ [òn, ală cau geh bơngă pin dờn tàm [òn lơgar lơh pràn mu\t lơh lơbơn niam, đơs dềt rơhền, tu\ do làng bol kòn cau tàm do neh gi\t loh mờ sang jơh te\ bơta kơlôi sơnơng ntrờn ơm kis mu\t tàm brê kròng ơm kis tìs mờ adat boh lam.

Là dùl tàm ală cau neh geh tu\ lòt ntrờn ơm kis khat gơboh tàm brê lơh kù ơm kis mờ ai sơgràm ù brê, tu\ do, ồng Liêng Hót Ha Sưng, kis tàm ntum Dà Tông, kơnhoàl Dam Rong, tơnguh jơnhoa jơnau gi\t wa\ bè kơrnoat boh lam, jơnau gi\t wa\ bè broă lơh sền gàr brê, sền gàr tiah ơm kis geh sơlơ tơnguh tai loh làng ngan. Den tàng bè hơ\, tu\ do ồng mờ uă làng bol tàm do tus bal dờp atbồ mờ sền gàr brê mờ sền do là priă lơh geh tai nàng kơ\ kơl jăp rài kis. Ồng Liêng Hót Ha Sưng, pà gi\t:

“Dilah cau lơi hơ\ neh rlau lòt chu dùl bă brê, lơh gơlik ồs sa brê den kơrnoat boh lam pal lơh glài cau hơ\. A` sùm đơs mờ mblàng yal mờ làng bol bè hơ\. Nàng làng bol pal gàr brê, mờ gàr brê den hơ\ sồng geh dà nàng ngui sa, trồ tiah hơ\ sồng gơ niam sùm. Đơs bal là jơh bal phan kis mờ ù tiah brê bơnơm geh is den tu\ do he pal sền gàr bal”.

Ai mò Liêng Hót Ka Rưng, kis tàm ntum Dà Long, pà gi\t: Tơnơ\ tu\ rê kis wơl tàm [òn lơgar, kơnờm gơnoar atbồ ntum geh broă lơh dong kờl khà priă, dong kờl priă pơndiang sơntìl chi tam, phan ròng, bơto pơlam bơta chài tam phan den tàng hìu bơnhă mò neh ngai sơlơ kơ\ kơl jăp rài kis. Mò Liêng Hót Ka Rưng, đơs:

“Hìu bơnhă a` tồn lah Đảng mờ Dà lơgar ai gơnoar den tàng neh lòt jat cau mu\t tàm brê nàng ơm kis mờ lơh sa. Tơnơ\ tu\ kuang àng kơnhoàl mờ kra [òn hòi jà, lam sồr, đơs bơta di bơta tìs den a` mờ hìu bơnhă neh wơl rê wơl mờ [òn lơgar mờ mìng kơlôi rơcang tàm broă lơh sa mờ rài kis tàm [òn lơgar lơm”.

Jat Kuang àng kơnhoàl Dam Rong yal, kơnờm geh bơta pơgồp bal jơh nùs ngan bơh ală cau kra [òn, cau atbồ [òn mờ ală cau geh bơngă pin dờn tàm [òn lơgar dê nàng mu\t lơh broă lơh mblàng yal, uă ngan làng bol neh wơl rê wơl mờ [òn lơgar mờ mìng kơlôi rơcang tàm broă lơh sa nàng ngai sơlơ kơ\ kơl jăp rài kis. Den tàng bè hơ\, bơta geh ngan làng bol ntrờn ơm kis tàm brê ơm kis tàm ntum neh gơmù uă ngan pơndrờm mờ lài. Đơs bè bơta pơgồp bal do, Thượng tá Lê Văn Trúc, Kuang jat jơng atbồ Kuang àng kơnhoàl Dam Rong, pà gi\t:

“Gơ wèt mờ ală cau kra [òn, cau geh bơngă pin dờn den ngan là gơnoar broă bơh khi dê là niam ngan. Khi gi\t geh là pal kơ\ nùs lam sồr mờ geh kơnòl dong kờl mpồl kuang bàng hòi jà ală hìu làng bol mu\t tàm brê wơl rê kis wơl tàm [òn lơgar he dê nàng kơ\ kơl jăp rài kis”.

Dam Rong là dùl tàm ală kơnhoàl r[ah bơh gùt lơgar dê, geh khà làng bol kòn cau ơm kis rlau 70%. Tơngai lài, jơnau gi\t wa\ lơh jat Adat sền gàr mờ bơtàu tơnguh brê tàm tiah do neh geh sơlơ tơnguh tai uă ngan pơndrờm mờ lài. Lơh geh cồng nha do là kơnờm bơta sền dờng màng tàm broă lơh pràn broă lơh pơgồp bal mblàng yal, lam sồr bơh kuang àng mờ jơh bal ală anih lơh broă gùng dră bal tàm tiah do dê, tàm hơ\ geh bơta tă pơgồp uă ngan bơh ală cau kra [òn, cau atbồ [òn mờ ală cau geh bơngă pin dờn tàm ală [òn lơgar!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến