VOV4.K’ho- Ală nam rềp ndo, bơta tung kơ`au kơphê mờ ală broă lơh tìs geh gơrềng gơlik geh uă ngan tàm ală càr tàm Tây Nguyên, tàm hơ\ geh Lâm Đồng. Tềng đap kàl tơnhàu kơphê do, nàng gàr niam bơta lơngăp lơngai ờdo ờdă tàm [òn lơgar, Kuang àng càr Lâm Đồng neh mờ gam lơh uă broă lơh tus tàm ală mpồl kuang àng tàm làm gùt ù tiah càr dê.

Pah tu\ mu\t tàm kàl tơnhàu kơphê, càr Lâm Đồng dờp rồ gi\t nđờ jơ\t rbô nă cau lơh broă nhai kàl tus bơh ală tiah ndai lòt lơh apah. Mờ do kung là tu\ tơngai bol blơ\ sơmờm tàm bơrlu\ bal nàng tung kơ`au jơtài, phan bơna, kơphê bơh làng bol dê. Bơta geh ngan tàm Lâm Đồng kung neh gơlik geh ală dơ\ gơ sơ\t aniai cau tài bơh ală cau lơh tìs lơh pơrlồm là cau lơh broă pik kơphê lơh aniai. Tềng đap bơta do, lơh jat jơnau sồr bơh Mpồl Kuang atbồ Kuang àng càr Lâm Đồng dê, Kuang àng ală kơnhoàl, [òn dờng tàm càr neh lơh broă rơndăp lơh sơlơ atbồ tai ală cau là cau lơh broă khat gơboh. Tàm ntum Dà Sar, là dùl tàm ală ntum tam uă ngan kơphê bơh kơnhoàl Lạc Dương, càr Lâm Đồng dê, tơngai do neh geh rlau 1 rbô nă cau lơh broă bơh ală tiah ndai tus ơm jồ ing nàng lơh broă apah. Mpồl kuang àng ntum neh lơh uă broă nàng atbồ, sền gàr ờdo ờdă mờ sền gàr bơta lơngăp lơngai ờdo ờdă tàm nhai kàl. Ồng Lơ Mu Na Len, Kuang atbồ Kuang àng ntum Dà Sar, kơnhoàl Lạc Dương, pà gi\t:

“Dơ\ dùl là bol a` neh dan mờ mpồl đơng lam Đảng, gơnoar atbồ in lam lơh srơh gùt làng bol sền gàr lơngăp lơngai dà lơgar tàm ală [òn. Dơ\ bàr là sơlơ lòt sền, atbồ cau geh sră cih mat tàm hìu bơnhă, sơlơ lòt sền tàm trồ mang ngan là tàm kàl tơnhàu kơphê do. Mơkung lơh pràn ală broă lơh tàm ală mpồl atbồ is tàm ală [òn”.

Ai tàm kơnhoàl Đức Trọng, bal mờ broă lơh ală broă lơh sền gàr den kung àng kơnhoàl kung neh crơng gơs ală mpồl lòt tus tơn tàm ală tiah nàng bơto pơlam, pơgồp bal mờ mpồl kuang àng ntum, [òn drà lơh niam ală broă lơh sền gàr niam bơta lơngăp lơngai, di tu\ sền go\, kơryan mờ lơh glài ală broă gơlik geh, ngan là ală tiah geh uă cau lơh broă khat gơboh. Đại tá Phan Văn Thông, Kuang atbồ Kuang àng kơnhoàl Đức Trọng, càr Lâm Đồng pà gi\t:

“Kuang àng kơnhoàl neh mờ gam lơh niam broă lơh rơcang sơndră lài, atbồ ală cau lơh broă khat gơboh tus tàm tiah he dê, geh bal ală hìu bơnhă geh apah ală cau lơh broă lòt lơh broă apah tàm nhài kàl tơnhàu, lơh sră cih mat nàng atbồ. Rơcang sơndră lài ală cau lơh tìs bơh ală tiah ndai tus tàm bơrlu\ bal hơ\ sồng lơh gơlik broă lơh tìs tàm tiah he dê. Kuang àng kơnhoàl kung neh geh broă rơndăp lơh, mblàng yal bè ală broă lơh blơ\ blăc bơh ală cau lơh tìs dê. Mơkung pơn jat tai lơh pràn broă lơh gùt làng bol tam dră mờ cau lơh tìs, tàm hơ\ geh ală broă lơh sap ntas tiang liang lơngăp lơngai, broă lơh atbồ is”.

Tàm ală nam rềp ndo, broă yal tơngi\t broă lơh tàm kơnhoàl Đức Trọng mờ ală tiah ndai bơh càr Lâm Đồng dê bơtàu tơnguh pràn ngan. Bulah broă lơh do lơh gơnoar broă uă ngan tàm broă ai jơnau kờn cau lơh broă, mơya kung neh gơlik geh ală dơ\ broă geh đơs là cau lơh broă gơtìp lơh aniai, gơtìp sa kơ`au priă lơh apah…Nàng kơryan bơta ờ niam do, Kuang àng kơnhoàl Đức Trọng neh sơlơ lơh tai mờ rơcang lài tàm broă lòt sền sră cih mat cau tàm hìu bơnhă, pơgồp bal mờ lam sồr mblàng yal, bơh hơ\ broă lơh atbồ kung bè broă lơh jat adat boh lam bơh ală cau tờm lơh broă do dê sơlơ tơnguh uă tai. Bi Vũ Thị Thu, Kuang atbồ dùl mpồl lơh sa kă bro yal tơngi\t broă lơh tàm Đức Trọng, pà gi\t:

“Mpồl lơh sa kă bro bol a` lài mờ cau lơh broă tus khi lơh sră jòi broă lơh den bol a` lơh tơl ală sră nggal mờ gàr wơl tơl ngan tàm mpồl lơh sa kă bro lài mờ tu\ dờp cau lơh broă. Tơnơ\ hơ\, tu\ he ai cau lơh broă ai ală cau tờm sươn in den neh geh lài sră nggal bè cau lơh broă hơ\ loh làng ngan, bơh hơ\ geh gi\t loh làng là cau lơh broă hơ\ lơh broă tàm cau tờm sươn lơi”.

Neh mu\t tàm kàl tơnhàu kơphê nam do, mờ drà kă bro khà priă kơphê kung jơnhoa sơl bè tu\ do, cau tam kơphê chờ hờp ngan. Mơya, nàng bơta chờ hờp ai cồng nha lơh broă geh wil tơl rlau, ờ gơlik geh bơta tung kơ`au roh rui phan bơna, bal mờ bơta lơh bal jơh nùs bơh mpồl kuang àng dê, kờn pal geh bơta lơh bal jơh nùs bơh đah làng bol dê tàm tu\ mu\t lơh srơh gùt làng bol sền gàr lơngăp lơngai dà lơgar!

Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến