VOV4.K’ho – Pah dơ\ tus tàm Ngai sơn tờm dà lơgar 2/9, tàm bơta chờ hờp bal bơh gùt jơi bơtìan dê, làng bol Tây Nguyên gơlơh ngoh rơngac ngan kah wơl Bác Hồ… Mờ ală cau bơtuah bơtoài geh tìp Bác Hồ, geh drơng broă Bác Hồ in tu\ ồng gam kis, den di tàm dơ\ do, ală jơnau kah wơl hơ\ gơlơh rê wơl, lơh ram nùs ngan. Ală kir sơnrai niam hơ\ ờ mìng là bơta pơn ìơ să lơm gời ờ, mờ gam là ală jơnau kah wơl uă ngan tàm rài kis, dong khi lơh ngan sơr lèt gan kal ke tàm rài tam lơh, tryăng trỳông tàm broă lơh sa, nhap nhar bơt bơtàu rài kis hờm ram ngap lơngai:

Rlau 90 sơnam, mat sền ờ loh tai, jơng tê rơm, ờ kơ\ tai, mơya ồng Nông Quốc Tuấn, mat sơnđan ngan là Nông Văn Sỹ, ơm tàm ntum Nam Dong, kơnhoàl Cư Jut, càr Daknông kung gam kah bè ờs, yal loh làng ngan tơl bơta kir sơnrai bè ală tu\ tơngai geh drơng broă Bác Hồ in. Tơngai bơh nam 1941 tus nam 1945, tu\ Bác Hồ rê hờ lơgar lơh broă tàm càr Cao Bằng, oh dềt Nông Văn Sỹ, kòn cau Tày, ơm tàm ntum Nà Sát, kơnhoàl Hà Quảng tu\ hơ\ pa rơp 16 sơnam, là cau tàm mpồl kơnòm dềt dong klàs dà lơgar, nhap nhar, git gùng lòt, den tàng geh rơwah lơh cau yal tơnggit mờ tru\ sa Bác Hồ in. Mờr 4 nam ơm kis bal mờ Bác Hồ, ồng neh geh Bác Hồ bơto sră, pơlam tàp rài kis tơl niam. Mờ ồng kung git tơl bơta mờng quèng rài kis bal hiă ngan Bác Hồ dê. Ồng Nông Quốc Tuấn yal:"Bác Hồ sàu sa den bal hiă ngan, tơl dơ\ mìng sa 1, 2 pơnai poac, 2 coàn piang, piang mbè kung sa, piang kơldang kung sa, ờ rơwah bơta lơi. Geh uă tu\ a` lùp Bác Hồ sa dùl ềt bè do den mbè gơtùi kis, halà biap ờ bơkah, Bác Hồ đơs là biap bè do là bơkah ngan bloh. Bơta lơi Bác Hồ kung ờ rơwah. Mờ tu\ bic den mìng bic dùl thoa là guh mơ. Bác Hồ guh den jroh sề, hơ\sồng lơh broă tơn. Lơh broă den `ggui jơh bùi drim tơn. Dilah mờ tềng hơ\ ờ geh dùl sap ntas tàm tu\ Bác Hồ lơh broă. Bác Hồ gam bơto sră, tài tu\ hơ\ a` ờ git cih, hơ\ sồng bơto cih, bơto bảng cửu chương. Bơsram 2, 3 dơ\ là git jơh tơn, bơsram kah mhar ngan. Bác Hồ jờng là sau kah mhar ngan yơ.”

                                          Ồng Nông Quốc Tuấn yal jơnau Bác Hồ kòn sau in

Gơwèt mờ ồng Nguyễn Xuân Toản, tu\ do gam ơm tàm [òn 12, sơnah [òn Tân An, [òn dờng Buôn Ma Thuột, càr Daklak, ală jơnau bơto tơngkah bềng nùs nhơm pin dờn mờ geh kơnòl bơh Bác Hồ dê tu\ Bác Hồ tus còp Trung đoàn pháo cao xạ 367 nam 1954, neh sùm jat ồng tàm 2 dơ\ tam lơh. Tu\ hơ\, ồng Toản pa rê bơsram bơh lơgar Lo, lơh cau atbồ mpồl cao xạ pháo 37 ly. Bồ nam 1954, mpồl ling ồng dê nisơna geh Bác Hồ tus còp, jàu kơnòl cuh rơndeh par bol sò tơm tàm tiah tam lơh Điện Biên Phủ. Ồng Toản kah wơl:“ Bác Hồ mìng tìp mat dùl tơngai lơyah mơ, Bác Hồ đơs, wa rò ală oh mi tàm lơgar Lo rê nàng rơcang tus tơngklàs Điện Biên Phủ. Wa kơp kờ` ală sau sùm geh pràn kơldang mờ tam lơh khin cha, mờ tam tu\ tam lơh, lơh bè lơi nàng cuh dùh uă rơndeh par bol sò tơm dê, pal cuh uă rơndeh par den hơ\sồng gơtùi tơngklàs Điện Biên Phủ. Geh tìp Bác Hồ là chờ hờp ngan, gơboh gơbài ngan. Tu\ Bác Hồ tơngkah den să tờm a` pơrgon is là he pal tam lơh khin cha jak chài, cuh dùh uă rơndeh par.”

Lơh jat jơnau bơto sồr Bác Hồ dê, tàm dơ\ tam lơh Điện Biên Phủ, Trung đoàn Pháo cao xạ 367, là mpồl ling tờm ngan bơh ling rơndeh par dê neh cuh dùh 52 nơm rơndeh par bol sò tơm, pơgồp bơnah lơh gơs pha lin kah yau “ pơn rơ làm gùt tiah, rơng gô gùt plai ù.”

Ồng Phạm Hùng Anh, 85 sơnam, ơm tàm [òn Tân Quý, ntum Vụ Bổn, kơnhoàl Krông Pach, càr Daklak, bơtuah ngan 3 dơ\ geh tìp Bác Hồ. Bồ nam 1958, ồng tus bal mpồl kơnòm bơsram rò Bác Hồ tus còp anih suơn dờng Đông Hiếu, Nghĩa Đàn, càr Nghệ An. Dơ\ 2, ồng bal mờ cau lơh broă anih suơn dờng Thành Tô, [òn dờng Hải Phòng rò Bác Hồ tàm [làng rơndeh par Cát Bi tus còp hìu sơnơm Việt - Tiệp nam 1962. Mờ lồi nam 1963, tu\ ồng bal mờ mpồl ling geh sồr mut tàm tiah đah jum dà lơgar tam lơh tơrgùm bal tàm Hoà Bình, den nisơna geh Bác Hồ tus còp, pơn jờng. Tàm 3 dơ\ geh tìp Bác Hồ, bơta kir sơnrai niam ngan rlau jơh tus mờ ồng là bơta bal hiă, rềp mềl bè cau tờm tàm hìu nhă. Den tàng 40 nam do, nam lơi ồng kung bơyai lơh pơ thi bồc Bác Hồ tàm ngai 3/9, mờ pa do là ngai 2/9. Ồng Phạm Hùng Anh ngoh rơngac yal:"3 dơ\ tìp Bác Hồ là bơta pơn ìơ să dờng ngan rlau jơh a` dê. Sền wơl rài kis Bác Hồ dê là dùl nă kuang đơng lam bồ jơi bơtiàn gơ ya bal hiă ngan, nùs nhơm kờ` gơboh bềng lìu ngan. Bác Hồ `ă bơh bơr mờ cau lơh broă anih suơn dờng Đông Hiếu, hơ\sồng Bác Hồ đơs crih bal, bal hiă ngan, ờ gơtùi đơs jơh. Trồ duh ir, tàm dơlam Bác Hồ soh àu lơm pòng, àu bơdìh Bác Hồ lời bè hơ\. Dùl nă kuang đơng lam bồ jơi bơtìan bè dùl nă cau bè ờs. Rùp rài hơ\ sùm kah kir tàm bồ tơnggoh bol a` dê. Cau lơh broă sa cù zep kau su geh 4 che, ai Bác Hồ den cù zep mìng geh 2 che. Ngoh rơngac ờ gơtùi đơs.

                                  Ồng Phạm Hùng Anh jòi prap rùp Bác Hồ

Tơl nă cau tơnơ\ mờ tu\ tìp Bác Hồ là git nđờ jơnau yal bè bơta bal hiă, rềp mềl bơh kuang đơng lam bồ dà lơgar dê tus mờ cau lơh broă sa, cau lơh broă, cau ling… Bơta rềp mềl hơ\ neh ai tai bơta pràn nàng khi sơr lèt gan kal ke, brồ guh tàm bơta tam lơh, lơh broă lơh sa, bơt bơtàu rài kis ngai sơlơ hờm ram, ngap lơngai, gơboh gơbài.

                                                                              Cau cih mờ yal tơngit K’  Duẩn