VOV4.K’ho - Tàm 20 nam do, neh geh rơlao 43 tơlăk nă làng bol lơgar Việt Nam klàs mờ jơgloh, rơ[ah. Khà rơ[ah neh gơmù bơh rơlao 50% bơh nam 1990 gam 6% tàm nam 2014. Mơya, tu\ do kung gam geh ờ uă làng bol, tàm hơ\ uă ngan là làng bol kis tàm tiah kòn cau gam gơtìp rơ[ah. Broă lơh lơi kờ` lơgar Việt Nam lơh jăt khà tơmù rơ[ah kơl jăp tàm bơta pràn lơh sa dà lơgar gam gơtìp kal ke?

Dùl nùs nhơm kơlôi sơnơng geh uă cau di nùs ngan tu\ bơsong broă tơmù rơ[ah tàm tiah làng bol kòn cau tàm lơgar he tu\ do là tus bal mờ rơ[ah bơh uă bơta; chồl mhar rơlao tai broă jàu gơnoar làng bol in. Mờ do geh là khà lơgar Việt Nam wèt tus tàm broă ai mờ lơh jăt ală broă dong kờl tơmù rơ[ah tơngai tus do. Ồng Nguyễn Trọng Đàm, kuang jăt jơng atbồ Gah lơh sa-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar bal mờ ồng Ngộ Trường Thi, kuang atbồ đah anih lơh broă tơmù rơ[ah dà lơgar gơwèt gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar neh hơ jơnau lùp bơh cau ai tơng^t jơnau đơs Việt Nam bè tơngu me do.

Ồng Nguyễn Trọng Đàm: Tus tơngai bơh nam 2016 tus 2020, kơnòl he dê là pal pơn jăt tai geh ală cồng nha neh geh bè rài kis mpồl bơtiàn mờ tơmù rơ[ah tàm tơngai lài mờ pal chồl mhar rơlao, kơl jăp rơlao tàm tơngai pa, kờ` tơmù ndrờm bal bơta rơ[ah bơh ală tiah, tơmù mờr ndrờm bal khà rài kis làng bol tàm ală tiah krơi is. Tàm hơ\ kuơ màng ngan là he pal tơrgùm tàm tiah kơh bơnơm, tiah làng bol kòn cau ơm kis mờ tiah jăt gah dà lềng, bồt dà lềng. Do là ală tiah rơ[ah tu\ do. Bal mờ hơ\ là tơnguh niam broă tơmù rơ[ah jăt broă lơh pa, ờ di mìng drơng bè broă sào sa mờ pal drơng ală broă ndai làng bol in bè: bơsram sră, sơm kòp, hìu ơm, dà ngui sa hơ\ sồng jơnau tơng^t. Hơ\ là ală broă tòm tàm mpồl bơtiàn pal geh ngan mờ Đảng dà lơgar he pal tơrgùm drơng gàr làng bol in tàm 5 nam tus bal mờ ală nam pơn jăt tai, lơh ngan tus nam 2030, he geh lơh jơh lài tai mờ ală khà rơbô nam jăt mờ dunia.

-Ơi, di bè hơ\, broă lơh lơi geh tơrgùm lơh kờ` geh ală khà bè ồng pa đơs?

Ồng Nguyễn Trọng Đàm: Kờ` geh ală khà neh ai, he neh geh ală broă lơh bè broă tơmù rơ[ah tơl ală bơta, tơrgùm, he ai broă tơmù rơ[ah gơs broă lơh jăt khà dà lơgar dê tàm tơngai pa. Tàm tu\ ală broă lơh jăt khà dà lơgar ndai geh tam gơl broă lơh jăt khà den Gơnoar atbồ lơgar gam pal lời wơl broă tơmù rơ[ah mờ broă lơh jăt khà dà lơgar bè bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, kờ` tơrgùm đơng lam, tơrgùm bơta pràn, tơrgùm broă tus bal bơh mpồl bơtiàn kờ` he lơh ngan bè lơi tusa nam 2020 tơl khà geh ờ uă ngan làng bol in, hơ\ sồng geh khà ờ uă ngan bè broă tìp mờ ală broă lơh mpồl bơtiàn ai ală làng bol in. Hơ\ là kơrnoăt Đảng neh ai. Bè hơ\, kơnòl dờng màng geh ai tu\ do là ai tơl^k geh khà rơ[ah uă bơta di pal mờ bơta pràn dà lơgar dê, mờ khà he kơ\p kờ`.

Jăt ồng Ngô Trường Thi, kuang atbồ đah lơh broă tơmù rơ[ah dà lơgar gơwèt Gah lơh broă, cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar-do là 1 tàm ală broă dong kờl tơmù rơ[ah geh cồng nha ngan tàm tơngai do là broă dong kờl ai càn priă tus mờ cau rơ[ah. Mơya, jăt ồng Thi đơs den đơs:

Ồng Ngô Trường Thi: geh 1 bơta mùl màl tàm tơngai do là khà rơ[ah he dê ờ uă. Ală hìu geh sền là klàs mờ rơ[ah mìng rơ\p là klàs mờ rơ[ah mơ mờ rài kis bơh hìu pa klàs mờ rơ[ah, hìu ndrờm mờ rơ[ah mờ hìu rơ[ah ờ geh tam cah is loh làng. Den tàng, lơh gơl^k geh bơta ờ ndrờm bal tàm broă lơh jăt broă dong kờl. Den tàng, tàm boă lơh jăt mờ kơnòl là anih lơh broă sùm bè broă tơmù rơ[ah, Gah lơh broă-cau ling sồt să mờ mpồl bơtiàn dà lơgar neh ring bal mờ ală Gah, mpồl lơh broă dà lơgar ndai kờ` dan mờ Kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar sền wơl broă pờ ơnàng broă ai càn priă tus mờ hìu ndrờm mờ rơ[ah mờ hìu pa klàs rơ[ah.

-Ơi, ồng gơtùi đơs loh rơlao tai bè broă dong kờl kờ` ai hìu ndrờm mờ rơ[ah bal mờ hìu pa klàs mờ rơ[ah?

Ồng Ngô Trường Thi: Hìu ndrờm mờ rơ[ah neh geh kơrnoăt bơh Gơnoar atbồ lơgar pơgăp mờ do mờr 2 nam mờ geh sền là tu\ geh broă dong kờl ai càn priă tus mờ hìu ndrờm mờ rơ[ah den geh tam gơl mơ. Hơ\ là khà geh bơh hìu ndrờm mờ rơ[ah càn priă tơnguh mờ khà priă geh bơh broă tơm dồs tus mờ hìu rơ[ah kung tơnguh. Ai hìu rơ[ah càn priă tơmù mờ ai hìu ndrờm mờ rơ[ah càn priă tơnguh. Hơ\ là broă tam gơl niam, priă cồng ai hìu ndrờm mờ rơ[ah càn là 120% jăt mờ hìu rơ[ah.

Pa do, kuang gơs gơnăp gơnoar atbồ hờ đang rơlao jơh dà lơgar neh k^ kơrnoăt sồ 28, tơl^k broă ai càn priă tus mờ hìu pa klàs mờ rơ[ah in. Bol a` đơs là, do là broă dong kờl kờ` lơh jăt di pal gùng dà tơmù rơ[ah kơl jăp, di pal mờ jơnau kơ\p kờ` làng bol dê, cau rơ[ah mờ kung là tơmù kal ke tàm broă ai càn priă tus mờ hìu rơ[ah in. Tài bơh tàm jơnau yal bơh ală tiah dê, den hơ\ là, hìu pa klàs mờ rơ[ah mùl màl pa klàs khà rơ[ah dê, rài kis pơn drờm mờ khà rơ[ah den mờr ndrờm bal. Tàm mùl màl, tu\ làng bol geh càn priă, jơh tơngai càn mờ tơm priă jơh mờ klàs rơ[ah, mơya di lah he ờ pơn jăt tai dong kờl ală broă lơh ndai, tàm hơ\ geh broă dong kờl bè càn priă sa priă cồng ờ uă, lơh broă lơh sa hìu nhă gơtìp kal ke mờ làng bol gơtìp tai tàm bơta gơtìp rơ[ah wơl mờ he ờ g^t tu\ lơi.

Tàm pơrjum kuang atbồ gah lơh broă mpồl ASEAN bè broă tơnguh bơtàu broă lơh sa [òn lơgar mờ tơn jơh rơ[ah dơ\ 9 pa do geh bơyai lơh tàm càr lơgar Vientiane, lơgar Lào, lơgar Việt Nam neh tam pà bal uă ngan broă mờng chài bè broă bơ\t bơtàu mờ lơh jăt broă bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, tàm hơ\ geh 1 tơngu me kuơ màng ngan là lơh jăt broă tơmù rơ[ah.

Ồng Lê Lương Minh, gơnoar atbồ mpồl ASEAN pà g^t: tàm 10 nam pa do, khà cau rơ[ah tàm mpồl ASEAN neh gơmù uă. Mùl màl lài do, tàm 2 nă cau den geh 1 nă cau geh rài kis pah ngai là hờ đơm 1 đôlar Mỹ, tu\ do, khà do neh gơmù gam 8 nă cau den hơ\ sồng geh 1 nă cau geh rài kis bè do. Cồng nha do geh là kơnờm mờ broă mpồl ASEAN geh broă dong kờl tơnguh bơtàu kơl jăp, tàm hơ\ sền kuơ broă lơh bal mờ ală mpồl lơh broă bal tàm mpồl bơtiàn.

Den tàng, tơnguh broă lơh bal mờ làng bol tàm boă tơnguh bơtàu [òn lơgar mờ tơn jơh rơ[ah là bơta tòm tàm broă wèt tus tơnơ\ nam 2025 mpồl ASEAN dê kờ` lơh gơs khà tơmù bơta ờ ndrờm bal tàm broă tơnguh bơtàu ală lơgar tàm mpồl dê. Ồng Lê Lương Minh đơs: “Bơta tòm wèt tus nam 2025 mờ kuang bàng đơng lam mpồl ASEAN geh ring bal tàm pơrjum dờng dơ\ 27 là pơn jăt tai lơh jăt broă dong kờl tơnguh bơtàu kơl jăp, ai bơh tàm broă pơn jăt tai lơh jăt ală broă lơh kờ` tơmù bơta ờ ndrờm bal bơh ală lơgar tàm mpồl ASEAN mùl màl là 1 mpồl bơtiàn tài làng bol, geh làng bol, tàm hơ\, kơrnoăt pơlam bal ală gah tàm mpồl bơtiàn bè ală broă dong kờl kung bè broă lơh jăt ală broă dong kờl, tàm hơ\ kuơ màng ngan là ală broă dong kờl tàm gah tơnguh bơtàu kơl jăp”.

Tàm pơrjum dờng mpồl ASEAN dơ\ 27 geh bơyai lơh tàm càr lơgar Kuala Lupur, lơgar Malaysia bơh ngai 18 tus 22/11 tus do, ală kuang bàng đơng lam mpồl ASEAN geh ring bal rơndăp boă lơh tơngai bơh nam 2016 tus 2020 neh geh ring bal tàm pơrjum kuang atbồ gah lơh broă mpồl ASEAN bè broă tơnguh bơtàu [òn lơgar mờ tơn jơh rơ[ah dơ\ 9 mờ 6 gah broă lơh geh ai lài, tàm hơ\ geh broă tơnguh bơtàu lơh sa, [òn lơgar; broă lơh bal dà lơgar mờ làng bol, kờ` tơnguh bơtàu [òn lơgar mờ tơn jơh rơ[ah. Bơh tu\ hơ\, lơh gơs 1 tàm ală khà chài rơgơi mpồl bơtiàn mpồl ASEAN dê là tơnguh niam rài kis làng bol.

Bu\ lah neh geh uă cồng nha kuơ màng tàm broă tơn jơh jơgloh, tơmù rơ[ah, geh ală lơgar tàm dunia đơs niam, mơya kờ` wèt tus 1 mpồl ASEAN tơnguh bơtàu kơl jăp, rơlao tu\ lơi jơh, kơnòl tơmù rơ[ah lơgar Việt Nam he dê kung pal wèt tus ală broă tơmù rơ[ah di pal rơlao, kơl jăp rơlao.

        Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl