VOV4.K’ho - Bơh rài yau, tàm bơta pin dờn đah huềng, làng bol kòn ]au Thái kò tàm Tiah đah tô măt tơngai mu\t dà lơgar pin dờn tàm [òn trồ geh ală yàng atbồ sền gàr, kòn bơnus tàm dunia ko\ng bơta atbồ bơh yàng trồ mờ ală yàng dê. Then là ]au ala mat kòn bơnus tàm dunia in yal wơl jơnau kơlôi sơnơng bơta kơ\p kờ` bơh làng bol tàm dunia dê tus mờ yàng trồ mờ ală yàng. Den tàng bè hơ\, pah nam r]ang mu\t tàm kàl lơh sih tam phan, làng bol kòn ]au Thái kò sùm bơyai lơh yàng“Then kin pang” nàng ra] dan mờ yàng ai mìu nhàc niam, ra] dan mờ yàng ai bơta ngai lơngò ai jơh tơl nă ]au in mờ ai [òn lơgar in ngăp lơngai chờ hờp.

Tàm ală [òn làng bol kòn ]au Thái kò tiah đah tô măt tơngai mu\t dà lơgar, Then kin pang pah nam geh làng bol bơyai lơh dùl dơ\ bơh ală kòn ròng bơh then dê (sơnđan là Lụk liệng) là ală ]au geh then hòi huềng suàn, sơm kòp ]èng phan bơna tus kah ưn ngài then. Bal mờ hơ\ tai, Then kin pang gam geh sơlàu phan ơn pơdơng duh khuai kah ưn ngài ală ]au geh dà kơlhề ]rơng gơs [òn, kah ưn ngài ală ]au khin cha jak chài neh geh dà kơlhề tam lơh mờ bol sò tơm sền gàr dà lơgar.

Lài mờ tu\ r]ang tus kàl sih tam phan, làng bol ]au Thái kò làm gùt ù tiah bơh đah tô đah jum [òn bal mờ gơ\p tă pơgồp bal sur, iar, mbar, ơlak, tơrnờm tus hờ hìu Then bơyai lơh ỳang “Then kin pang”. Tàm ală phan ơn pơdơng duh khuai then ờ gơtùi ờ geh sơlau geh ơn pơdơng 5 bơta plai chi, bang bơtang mờ biăp brê. Bi ùr Phùng Thị Nga, là ]au làng bol tàm [òn Lửa, ntum Phổng Lào, kơnhòal Phong Thổ, ]àr Lai Châu pà gi\t: “ Then kin pang hơ\ là jơh tơl nă ]au r]ang lài dùl dơ\ lơh yàng răc dan mìu nhàc niam, lơh sa geh tơnhàu uă, lơh sa geh di bè jơnau kơ\p kờ`. Dơ\ lơh yàng do sùm geh lơh tàm ngai 10 nhai 3 nam he pah nam. Jơh tơl nă ]au tàm [òn, tàm ntum tus bal nàng chờ hờp bal mờ dơ\ lơh yàng do”.

Then là ]au geh bơngă pin dờn tàm [òn geh làng bol sền dờng màng jà lơh ]au ala măt ai làng bol in tus răc dan mờ trồ tiah mờ ală yàng. Ồng Then soh phan gơklo\ gơ]rà ngan bal mờ đờng tính nggui tềng đăp sơlàu phan ơn pơdơng duh khuai. Ală oh kòn kòn sau bơh Then dê nggui ơm kơ\p kềng gah iăt Then răc yàng mờ jà ală yàng rê sa bal phan sa, biăp piang, plai chi bơkah bơnga, mờ ală phan bơh làng bol dê lơh geh is. Ồng Then Lâm Văn Điện ơm tàm [òn Nặm Ty, ntum Nặm Hàng, kơnhòal Nặm Nhùn, ]àr Lai Châu, pà gi\t: “Pah nam, làng bol mờ ală ]au geh a` hòi huềng suàn, sơm kòp khi in ]èng phan bơna lơh ỳang kah ưn ngài. Làng bol tă pơgồp bal, hìu den dùl nơm iar, dùl nơm sur ]èng tus tàm do nàng lam `ô sa bal, nhơl chờ hờp, tìp măt lơh quèng đơs ]rih tam ya, đơs ]rih chờ hờp bal mờ ồng Then mờ kơ\\p kờ` ai nam pa in jơh tơl nă ]au geh ngăp lơngai, mờ hờm ram chờ hờp. Dơ\ lơh yàng do uă ngan là nàng ưn ngài Then, broă do ờ gơtùi ờ lơh ờ”.

Ồng Then ala mat làng bol [òn lơgar jà ală ỳang bơh đang trồ mù tus chờ hờp bal mờ ală kòn then dê mờ răc dan mờ ală yàng ai lơngai lơngò làng bol làm gùt bă tiah in sơnam pa să ja` pràn kơldăng, lơh sa geh tơnhàu uă, kòi tơngời geh bềng drong bềng đam, sur iar rơ\ rài sơpài pơn jềng, ròng phan ờ gơtìp kòp pluh lơh aniai. “Then guh rê hờ trồ mhar bè mhual, rê mhar bè ]àl ờ gơtìp bơta kal ke lơi. Răc dan ai làng bol làm gùt bă tiah in trồ kơno geh, tus bòn Bôn đơs dà cả, guh hờ trồ đơs dờng, đơs dờng ntas bè kơnàs, puh lèp. Dilah kal ke kòn ròng ờ dờn iăt, ]au jơ\t [òn hơ\ sồng tus chờ hờp bal”.

Lài do Then kin pang geh lơh tàm 3 ngai, tu\ do jăt rài kis pa làng bol bơyai lơh tàm dùl ngai. Tơnơ\ tu\ ală broă lơh yàng jơh lơh, làng bol bal mờ gơ\p tus bal đơs ]rih tam ya mờ nhơl ală jơnau nhơl bơh yau bè tók mák lẹ, tàm hoài che, én cáy…Do kung là tu\ làng bol ală kòn ]au tàm tiah do geh tìp măt lơh quèng, bơta tam kla] bal đah ală kòn ]au ngai sơlơ đềt mềr rlau.

                                                  }au mblàng Lơ Mu K’ Yến