Mờ jơnau đơs sền ngềr làng bol, rềp làng bol, git làng bol, bơsram làng bol mờ geh kơ nòl mờ làng bol, ală mpồl ling lơh broă tàm càr Gia Lai sùm brồ guh nùs nhơm cau ling Bác Hồ nàng bơt bơtàu geh mpồl sền gàr tàm làng bol. Bơh hơ\ sùm lơh jơh niam ală kơ nòl broă, pơ gồp bơnah gàr kơ\ ngap lơngai gùng dră bal, bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn tàm bòn lơgar. Di tơngkah 70 nam ngai crơng gơs ling klàng làng bol Việt Nam mờ 25 nam ngai chờ gùt làng bol sền gàr dà lơgar, cau ai tơngit jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên geh jơnau cih yal ờ uă cồng nha pal geh cih dờp bơh ală mpồl ling lơh broă tàm tiah đah tô Tây Nguyên
Tềl kah mpờl go\ ngan rlau jơh bơh cau ling Wa Hồ dê tàm tiah nhàr lơgar bơh càr Gia Lai dê, rềp nhàr mờ càr Rattanakiri, lơgar Campuchia dê là bơta tơlir bơh tờm kau su dê. Mờr 30 nam, ală cau ling bơh Mpồl ling 15 dờp lơh kơ nòl broă lơh sa gơ jăt bal mờ sền gàr niam ngăp lơngai dà lơgar, ală bi neh lơh gơs jak ngan kơ nòl broă geh jàu. Jăt tiah nhàr lơgar jòng rlau 70 kơi sồ sùm kơ\ kơl jăp mờ làng bol tu\ do neh hờm ram kơ nờm bơh tờm kau su. Ồng Siu Blik, kòn cau Jarai, ơm tàm [òn Chan, ntum Ia Pnôn, kơnhoàl Đức Cơ, pà gi\t, tơ nơ\ mờr 30 nam bal mờ cau ling lam rồ ù tam kau su, rài kis bơh rlau 200 hìu làng bol [òn Chan neh tam gơl:“ Bòn an\ là bòn bơh sơn rờp tam kau su tàm kơ nhoàl ù tiah do. Kơnờm Mpồl lơh sa kă bro 72 dong kờl ai làng bol in tam uă tờm kau su, lơh broă tàm mpồl lơh sa kă bro mờ rài kis làng bol bòn lơgar dê tu\ do neh bơtàu tơnguh uă ngan, ờ gam kơlôi rcăng bơta jơgloh bơta rbah tai. Uă hìu neh gơ gơs pas sơm ngan. An\ chờ hờp ngan, ưn ngài Mpồl lơh sa kă bro, ưn ngài Mpồl ling”.
Kung tàm tiah nhàr lơgar lồi tiah đah mat tơngai mu\t càr Gia Lai dê, uă hìu làng bol neh sơr lèt gan kal ke, bơ\t bơtàu rài kis hờm ram là kơ nờm bơh geh bơta dong kờl mờ bơto pơlam bơh ală cau ling soh phan tơlir dê. Tàm khà hơ\, geh uă ngan cau lài do neh rlau lơh tìs dô gan nhàr lơgar tìs mờ kơrnuat boh lam. Ksor Năk kòn cau Jarai, 35 sơnam, ơm tàm [òn Kuk, ntum Ia O, kơnhoàl Ia Grai, càr Gia Lai, pà git, nam 2005 lài do, tài pin dờn lòt jăt bol ờ niam, bi neh mu\t tàm brê, lòt tiă gan dà dờng tus tàm lơgar Campuchia. Tồn lah geh dờp geh rài kis hờm ram sa bơkah, soh phan niam bi\c lơ hă, geh priă jền ngui sa khăt gơboh bè nùs he kờn bè jơnau mờ ală bol ờ niam kung gam đơs, mơya, bơta geh ngan là jơgloh tơhìr, bòl glar kal ke ngan neh lơh Ksor Năk lồi du\t pal jòi gùng rê wơl hờ bòn lơgar tờm. Bi geh Pôs đồng ling sền gàr nhàr lơgar 717 mờ gơnoar atbồ ntum Ia O, dong kờl lơh wơl hìu nàng ùr bơklau bi mờ 2 nă kòn dềt geh anih ơm kis. Mờ bi kung gam geh ai càn priă nàng bơcri tàm broă tam bùm blàng, tam tơ ngời. Tơ nơ\ 8 nam, tu\ do, rài kis bơh hìu bơnhă dê neh tơl ngui tơl sa, hìu đam geh lơh niam bơne\. Pah tu\ kơlôi tus jơnau lài do, bi Ksor Năk gơlơh wờl să ngan mờ đơs: “Tơngai hơ\, an\ bơngơl gơla ngan, pin dờn lòt jăt jơnau pơr lồm bơh bol ờ niam dê, den tàng dô gan nhàr lơgar tus tàm lơgar Campuchia. Mơya tu\ tus geh tàm tiah hơ\, den rài kis ờ geh di bè jơnau mờ bol khai đơs, bòl glar ngan, piang sa ờ geh, dà ờ geh nàng hùc. Jơgloh tơhìr sùm. Tu\ do, den an\ neh wờl să ngan, an\ iang nùs lơh sa, bơtàu tơnguh rài kis, ròng kòn lòt bơsram. An\ kung bơto tơngkah jơh tơl nă cau ban\ pin dờn jơnau đơs bơh bol ờ niam dê, bol khai pơr lồm làng bol he gời, lòt tus tàm tiah hơ\ rài kis bòl glar kal ke ngan”.
Tàm jơh ală tiah lơh broă, tàm ală tiah kal ke, bòl glar mờ kal ke, cau ling lơh pôs đồng tàm càr Gia Lai sùm lời wơl bơta kah niam bơne\ ngan. Tiah ờ niam ngan Kret- Krot, di ntum Hra, kơnhoàl Mang Yang là dùl tàm ală tiah ai lơh pơnyơu, tu\ uă cau klau, klau pơnu sơr bì broă tàm mìr sre, săng lời pơ ùr, oh kòn mờ hìu bơnhă lòt jăt yàng tìs Hà Mòn. Ală cau ling tàm mpồl ling, mờ uă ngan la Gah đơng lam ling klàng càr Gia Lai mờ kơnhoàl Mang Yang dờp kơnòl broă tus tàm tiah Kret Krot, ơm bal, sa bal, lơh mìr lơh sre bal mờ làng bol. Bơh hơ\ lam sồr, hòi jà mờ mblàng yal làng bol in gi\t geh bơta di bơta tìs. Tơnơ\ rlau 2 nam, Kret Krot neh rơhời gơ rê wơl di mờ jơnau đơs là tiah jăt yàng ngăp lơngai. Klau Runh bal mờ ờ uă cau atbồ bơtàu tơnguh yàng tìs Hà Mòn tàm Kret Krot mờ ờ uă [òn lơgar ndai tàm tiah đah tô Tây Nguyên neh gơtìp ai cah rn\a mờ gam pal sơr lèt gan ală ngai nhai wờl să gơ jran\ săng glài tàm hìu jàm. Ồng Ting là bèp tờm deh klau Runh dê ai lơh pơlai ngan tài bơh neh geh tu\ bơto sồr kòn klau uă dơ\ ngan, mơya ờ gơtùi: “ Lài do an\ kung neh đơs mờ kòn sơl, ơ kòn ban\ lòt jăt jơnau ờ di, tơm bơi tơm ba, mờ kòn pal jăt bèp kòn dê. Lơh broă ka] màng bơh tu\ dềt tus kra bè hơ\, ờ go\ lòt jăt bu ba, jăt jăt jơnau cau đơs là ờ gơtùi. Kòn neh tìs ngan, gơtìp cah rn\a là di gơ dê”.
Tàm ù tiah càr Gia Lai tu\ do geh 17 mpồl ling lơh pôs đồng. Nùs nhơm rcăng lài tam lơh tàm làng bol geh ală mpồl ling bơ\t bơtàu jăt tàm bơnàng jă mờ broă lơh ơm rềp mờ làng bol, ơm rềp mờ bòn lơgar, ơm rềp mờ anih lơh broă mờ broă lơh sền dờng màng làng bol, rềp mờ làng bol, wa\ wờng làng bol, bơsram mờ làng bol, geh kơ nòl mờ làng bol. Mìng is tàm nam 2014, ală mpồl ling neh tus bal dong làng bol mờr 36 rbô ngai lơh broă, lơh niam wơl rlau 106 kơi sồ gùng lòt tàm ală bòn, tuah wàs pơgăp 40 kơi sồ rbòng dà. Kuang bàng, cau ling tàm ală mpồl ling kung neh tă pơ gồp lơh 123 nơm hìu bơta nđàc, hìu tam klăc dờng, mờ kờp jơh priă là 7 tơmàn 800 tơlak, dong mờr 340 hìu lik klàs rài kis jơgloh rbah, bơyai lơh kham kòp mờ pà sơ nơm ờ sa priă ai mờr 30 rbô nă làng bol tàm tiah sar lơgar ngài in.
Ală broă lơh geh kuơ ngan ngồn mờ geh cồng nha bơh ală mpồl ling lơh pôs đồng tàm ù tiah càr Gia Lai dê neh pơ gồp bơnah bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtiàn, sền gàr niam bơta ngăp lơngai dà lơgar tàm [òn lơgar. Đại tá Dương Thái kuang jăt jơng atbồ mpồl lơh broă gùng dră bal di Gah đơng lam ling klàng càr Gia Lai, đơs: “ Ală mpồl ling lơh broă tàm ù tiah bơh càr dê, lơh broă lơh geh uă cồng nha niam ngan. Kuơmàng là ală broă lơh lam sồr làng bol bè mpồl lơh broă pơ gồp bal mờ bơto pơlam bơdìh lơh broă lơh lam sồr làng bol mờ ai cau lơh broă tus tàm ờ uă ù tiah kuơmàng jăt jơnau sồr bơh bòn lơgar dê neh lơh geh cồng nha geh kuơ ngan ngồn. Kuơmàng là geh Quân Đoàn 3, Binh Đoàn 15 là lơh niam ngan rlau jơh”.
Sùm gi\t wa\ di gơnoar broă mờ kơnòl broă mờ lơh jăt nùs nhơm cau ling Wa Hồ dê, ală mpồl ling lơh broă tàm ù tiah càr Gia Lai neh bơ\t bơtàu geh nùs nhơm rcăng lài tam lơh kơ\ kơl jăp tàm làng bol. Pơ gồp bơnah bal mờ ală mpồl ling tàm gùt lơgar, cih tai jơnau kah yau pơn rơ ngan Mpồl ling he bơh 70 nam bơ\t bơtàu, tam lơh mờ dờng kràn.
}au mblàng Lơ Mu K’ Yến.
Viết bình luận