VOV4.K’ho – Rê wơl mờ rài kis ờs mờng pah ngai, ờ dùl e\t cau ling yau neh cèng tàm să ja` he ală sồt mồr, mơya mờ nùs nhơm cau ling wa Hồ dê, khin kơlôi, khin lơh, uă cau ling yau neh gơ gơs là ală cau pơnrơ ngan tàm broă lơh sa, kă bro mờ jơh nùs ngan tus bal bơ\t bơtàu [òn lơgar. Mìng is tàm kơnhoàl nhàr lơgar Cư\ Prông, càr Gia Lai, gam geh bal dùl mpồl cau ling yau, geh làng bol hòi là “mpồl cau ling yau geh priă tơmàn”. Khi ờ mìng jak ngan tàm broă lơh sa mờ gam geh uă tă pơgồp tàm srơh lơh sa kă bro jak tàm tiah ơm kis, dong kờl cau lòt ling bal mờ ală hìu làng bol tàm [òn.

Ồng Nguyễn Anh Tuấn là cau ling yau, kis tàm Ntum Ia Drăng, kơnhoàl Cư\ Prông, càr Gia Lai, lài do neh geh tu\ lòt tam lơh tàm tiah tam lơh Campuchia. Tơnơ\ tu\ jơh lòt ling tàm nam 1984, ồng bơh [òn tờm là kơnhoàl Duy Tiên, càr Hà Nam lòt ơm lơh broă sa tàm tiah nhàr lơgar Cư\ Prông. Tơnơ\ rlau 30 nam, bơh bàr mpàng tê gời, ùr bơklau ồng Tuấn neh lơh sa geh anih lơh sa sươn dờng ơnàng rlau 21 lồ, tàm hơ\ tam tờm tiêu, kơphê, kau su mờ ròng uă ngan phan ròng. Pah nam, anih lơh sa sươn dờng hìu bơnhă ồng dê lơh geh priă jền pơgăp 5 tơmàn. Geh priă lơh sa, ồng dong ală hìu bơnhă r[ah bòl glar kal ke tàm [òn lơh ngan sơrlèt gan tàm rài kis. Tơl hìu r[ah geh ồng ai càn bơh 200 tus 600 tơlak priă mơya ờ go\ sa priă cồng dùl đong dùl cac lơi ờ nàng bơcri tàm broă lơh sa. Ồng gam tă g^t nđờ tơmàn priă nàng lơh gùng che đèng ngui tàm broă lơh sa, mờ rài kis tàm [òn lơgar in, lơh gùng dă cài kờ` lòt rê niam. Ồng Nguyễn Anh Tuấn pà g^t, ală broă lơh dong kờl mờ ồng lơh tu\ do bơdìh mờ broă là dong kờl ồng gam kờ` nàng tơm wơl dà kơlhề ai ală gơ\p [òn neh bal mờ hìu bơnhă ồng sơlèt gan tu\ tơngai bòl glar kal ke ngan rơlau jơh tàm tơngai lài do: “Tam uă tờm chi jo\ nam, tờm kơphê, kau su, tờm tiêu den tus tu\ do, hìu bơnhă a` kung sơl priă jền tềm pềr nàng hơ\ sồng kung dong kờl wơl tai làng bol oh mi. Tài bơh nùs nhơm cau ling wa Hồ dê là bè hơ\, tu\ do he lơh sa geh mờ ờ dong kờl oh mi den tàm nùs gơlơh ờ niam ngan”.

Kung rê bơh lòt ling, bơh [òn tờm lòt lơh sa tàm tiah Tây Nguyên, ồng Nguyễn Văn Gác là cau ling yau, neh lơh sa geh cồng nha tu\ tus ơm kis lơh sa kơ\ dùl bă tiah tàm [òn Grang, ntum Ia Phìn, kơnhoàl Cư\ Prông. Tơnơ\ rlau 30 nam lơh ngan sơrlèt gan, ồng lơh sa geh anih lơh sa sươn dờng ơnàng tus mờr 60 lồ, tàm hơ\ ồng tam kơphê, tiêu mờ kau su. Anih lơh sa sươn dờng bơh ồng dê tu\ do gam ai 30 nă oh kòn bơh cau ling yau mờ làng bol geh rài kis kal ke tàm [òn in tus lơh broă, mờ priă nhai e\t ngan rlau jơh là bơh 4 tơlak priă dùl nă cau dùl nhai. Gơ wèt mờ ală hìu lơh sa gơtìp kal ke, ồng tu\ lơi kung niam nùs lơm dong kờl ai càn priă ờ sa priă cồng. Uă hìu bơnhă kơnờm bơh hơ\ mờ neh lơh ngan sơrlèt gan kal ke brồ guh lơh pas. Gơ wèt mờ cau ling yau Nguyễn Văn Gác, den dong kờl cau geh rài kis kal ke là dùl bơta chờ hờp mơkung là nàng tơngo\ bơhiàn niam bơne\, ồng Nguyễn Văn Gác đơs bè do: “A` lài do rài kis kung kal ke bòl glar ngan, tus tu\ do den kung neh tơl ngui tơl sa. Gơ wèt mờ a`, den jat a` pas ờ hềt ndrờm mờ cau mơya kung geh rlau pơndrờm mờ bàr pe nă cau ndai. Tu\ he lơh sa geh đau, den a` kung geh bơta kơlôi sơnơng là cau Việt Nam nha ràm glòm nha sèt”.

Pơgăp mờ do 5 nam, ală cau ling yau geh cồng nha tàm broă lơh sa, kă bro bè ồng Nguyễn Anh Tuấn, Nguyễn Văn Gác…neh bơtòm tơrgùm să wơl, lơh gơs mpồl cau ling yau lơh sa kă bro jak bơh kơnhoàl Cư\ Prông dê. Do là mpồl cau ling yau lơh sa kă bro jak sơnrờp ngan bơh càr Gia Lai dê. Làng bol tàm kơnhoàl sùm hòi mpồl cau do là mpồl “cau ling yau geh priă tơmàn”, tài bơh jơh ală cau tàm mpồl ndrờm lơh sa geh priă jền gi\t nđờ tơmàn pah nam. Tus tu\ do, mpồl neh geh mờr 50 nă cau. Bal mờ broă bơto yal bal bơta mờng chài, lùp bơsram mờ tàm dong kờl bal tàm broă lơh sa, kă bro, tơl nă cau tàm mpồl, bơh bơta mờng chài, priă jền geh bơh broă lơh sa bơh he dê neh dong kờl tai ală cau tàm mpồl yau ling yau tàm tiah he ơm kis. Bơh hơ\, lơh geh tơl ală bơta nàng ală cau ling yau kal ke, ală hìu bơnhă r[ah lơh ngan sơrlèt gan kal ke brồ guh lơh pas. Ồng Mai Khắc Tuấn atbồ mpồl, mơkung là kuang atbồ Mpồl cau ling yau kơnhoàl Cư\ Prông, đơs: “Ală broă lơh do, Mpồl cau ling yau neh sồr lơh tàm jơh gùt kơnhoàl nàng rề ơnàng lơh uă cau pơnrơ jak. Bơh rề ơnàng lơh uă cau pơnrơ jak do neh geh uă cau tàm mpồl dong kờl cau r[ah tàm mpồl càn priă. Tàm hơ\, pơnrơ ngan tàm srơh dong kờl bal tơn jơh jơgloh tơrmù r[ah là ntum Ia Phìn mờ ntum Ia Drăng. Bol a` lơh ngan geh tơn jơh geh jơh ală hìu bơnhă r[ah”.

Bơh nùs nhơm mờ bồ tơngoh lơh ngan jơh nùs, mờ bơta pràn bơceh lơh, uă cau ling yau tàm kơnhoàl Cư\ Prông, càr Gia Lai gam gơ gơs là ală cau pơnrơ ngan tàm broă lơh sa, kă bro. Ală cau ling wa Hồ kơ\ kơl jăp nùs nhơm khin cha tam lơh tàm tiah tam lơh, tu\ do rài ring lơngai, pơn jat tai lơh jat nùs niam niam bơne\ hơ\, pơgồp bơnah bơ\t bơtàu tiah nhàr lơgar Cư\ Prông pas sơm pràn kơldang kơ\ kơl jăp.

                                                    Cau cih mờ yal tơngi\t- Lơ Mu K’ Yến