VOV4.K’ho - Mut lơh jat geh cih  bơh sồ 123-QĐ/TƯ ngai 28/9/2004 bơh Gah gùng dra\ bal bè tơmut Đảng tus mờ cau jat yàng mờ cau geh Đảng lòt pơrjum, tàm ala\ nam do,  ala\ càr Tây Nguyên neh tơmut git nđờ rbô na\ cau geh  Đảng la ala\ cau pin dờ` jat yàng. Ala\  cau geh Đảng do neh gơs la cau tàm mpồl kuơ màng ngan, pơ gồp bal bơtàu tơnguh pràn bơh mpồl Đảng tàm [òn lơgar, bơh hơ\ geh tơngguh bơta atbồ bơh Đảng,  lam sồr  bơh Đảng, mut lơh geh jai pha ala\ broa\ lơh, ai ua\ [òn lơgar tàm tiah  jat yàng gơ gơs la anih àng bè lơh sa mpồl bơtìan.

            La dùl ntum gơ lơh bè mìng lơh broa\ lơh sa lơm, mơya tus  ntum Lạc Lâm, kơnhoàl Đơn Dương, càr Lâm Đồng, tơl na\ cau  gơ lơh nisơna ngan tềng drà geh  lơh dờng mờ ala\ hìu tac phan bềng phan bơna. Pah ngai,  sùm  tus rơndeh pơndiang phơng sih,  phan bơna ngui tàm broa\ lơh sa suơn sre mờ pơndiang biap, bơkàu,  bùm plai chi. Ala\ gùng tàm dơlam [òn geh tơrbo\ tus ala\ tiah lơh sa, drờm neh geh lơh  gùng mờ bê tông lơm. Geh ua\ gùng geh lơh lơ ut,  ơnàng tus  rlau 2 dơ\ jat di khà gùng [òn lơgar. La ntum mìng broa\ lơh  broa\ sa lơm, mơya Lạc Lâm geh ua\ ngan hìu ơm ơpah, hìu jồm, mờ cau nac ua\ ngan la rlau 800 na\ cau lơh broa\ tus bơh ala\ tiah tàm gùt lơgar tus dong broa\ cau lơh suơn in. Sơnđìng tàm broa\ lơh broa\ sa,  mơya lơh sa bơh  Lạc Lâm geh ai go\  bơtàu tơngguh pràn ngan. Geh kờp bal tơl na\ cau tàm ntum neh gơguh bơh 36 tơlak pria\ tàm nam 2013 , neh gơguh 51 tơlak pria\ tàm nam 2015 mờ gam  kờ` gơguh tus  60 tơlak pria\ tàm nam do. Jat ồng Nguyễn Văn Phương kuang atbồ anih duh broa\ gah tề lam gùng dra\ bal dà lơgar ntum Lạc Lâm,  den geh bơta lơh bal  bơh Đảng, gơnoar atbồ mờ ala\ mpồl bơtìan, gah jat yàng, hơ\ ngan la bơta tờm ngan lơh geh cồng nha bơh Lạc Lâm, ntum lam  bồ lài kơnhoàl Đơn Dương tàm bơt bơtàu [òn lơgar pa:“Tu\ làng bol geh lơh jat bal den cau dê geh rcang ta\ pơ gồp mờ tơl ala\ broa\ lơh.  Cau pas den ta\ dùl dơ\,  ờ den he ta\ 2 dơ\, mờ kal ke den he ta\ 3 dơ\. Mờ tu\ do tơn,  ntum bol a` gam lam sồr bơsong niam  sìô sia\ sang. Mờ ngan la bơh  ồng  bèp  yàng, ling mục atbồ hìu yàng tàm do geh lòt lam sồr làng bol blơi dùl nơm rơndeh pơndiang  sìô sia. Hơ\ la bơta lơi geh kuơ den cau lơh jat bal. Mờ tu\ neh lơh jat den cau geh bơto bơtê tàm hìu pơrjum, hơ\ sồng khi lam sồr cau jat ỳang lơh jat  niam,  kờ` bal mờ broa\ he lơh mo”.

            Jat ồng Huỳnh Văn Quang kuang atbồ đơng lam Đảng ntum Lạc lâm,  lòt sền bơh tàm tu\ ngai sơnrờp bơt bơtàu [òn lơgar pa, Lạc Lâm mìng lơh geh 11 tàm 19 broa\ jàu. Tàm 8 broa\ kờ` pal lơh gơs, Mpồl atbồ đảng ntum sền kuơ ngan tus ala\ broa\ lơh lơh geh ròt gùng dra\ bal mờ lơh geh gùng  lòt, bơtơt rbòng dà. Mpồl lam sồr ntum dê mờ bơta dong kờl bơh ala\ cau kơđơng, cau duh broa\ yàng neh lam sồr làng bol ta\ geh 23 tơmàn pria\.  Bal mờ di pơgap 27 tơmàn pria\ bơh Dà lơgar bơcri, ntum neh lơh gơs rơndap tap sèng lơh gùng lòt, bơtơt rbòng dà,  lơh di pal bơta kờ` bơtàu tơngguh broa\ lơh sa suơn sre công nghệ cao, tơngguh  broa\ lơh geh kờp bal gah lơh sa suơn sre geh hìu jàl gơ guh tus 750 tơlak pria\ tàm dùl lồ dùl nam.

            Tàm broa\ lơh  bơt bơtàu ròt gùng dra\ bal,  kơnờm geh lơh niam broa\ geh  bơto bơtê cau jat bal, ntum neh tơmut Đảng geh git nđờ jơt na\ cau mut Đảng la cau jat yàng, tơngguh khà cau geh Đảng tàm gùt mpồl Đảng geh tus 125 na\ cau, crơng gơs geh mpồl đơng lam atbồ Đảng tàm jơh 15 [òn is. Bal mờ hơ\,  khà cau  cri bơyai Đảng bơh mpồl Đảng dê geh sền kuơ, gàr niam  lam sồr di pal  broa\ mut lơh ala\ broa\ lơh  lơh sa mpồl bơtìan [òn lơgar. Ồng Huỳnh Văn Quang geh pơlam ai go\ ngan:“Pơnyơu bè ala\ oh mi cau lơh broa\ tờm bơm tàm do den geh ai rê lơh broa\ la lơh kuang atbồ đơng lam Đảng tàm ala\ tiah mờ geh gơ lơh kal kr kòl yan ngan. Bơh ala\ nam do den ala\ oh mi  drờm go\,  cồng nha lơh geh la niam. Lài jơh la tơmut Đảng do niam, dơ\ 2 la ròt gùng dra\ bal bơh [òn lơh broa\ geh  cồng nha,  dơ\ 3 la ala\ broa\ lơh geh lơh niam ngan. Nùs nhơm bơh làng bol chờ hờp ngan. Tu\ do lòt tus tềng lơi, bơnga\ bơh ròt gùng dra\ bal kung geh làng bol cau pin dờ` ngan”.

            Drờm bè Lâm Đồng, ala\ tiah ndai geh gal làng bol  cau jat yàng tàm càr Daklak kung neh lơh geh ua\ ngan cồng nha go\ ngan bè bơtàu tơngguh lơh sa-mpồl bơtìan. Jat ồng Lê Văn Hiên kuang jat jơng atbồ đơng lam Đảng ntum Hoà Hiệp, kơnhoàl Cư\ Kiu`, ntum geh tus  rlau 90% làng bol cau jat yàng Bàp, den broa\ mut lơh geh bal  mờ broa\ bơt bơtàu Đảng mờ bơtàu tơngguh lơh sa mpồl bưtìan tàm [òn lơgar neh lơh geh  tam gơl kuơ màng ngan.  {òn lơgar làng bol cau jat yàng Bàp bơh tềng kis is gơs geh tam  gơ rờm bal  mờ pin dờ`. Bơta do ờ mìng geh  ala\ broa\ lơh bơtàu tơnguh lơh sa mpồl bơtìan bơh ntum  dê geh lơh sùm niam  mờ broa\ lơh gùng dra\ bal bơh [òn lơgar kung geh mut lơh bươn boài. Ồng Lê Văn Hiên đơs:“Làng bol neh  tam gơl sơnơng, ờ gam cah is mờ gah gùng  dra\ bal. Pơnyơu pa do,  mblàng pơlam tơng kah 40 nam tơng klàs Buôn Ma Thuột, ntum neh bơyai lơh mang đơs crih tam ya, jờng rơ Đảng, Bác Hồ mờ ala\ cồng nha neh lơh geh bơh kac màng den tơl hìu yàng kung geh dùl jơnau đơs.Bèp yàng kung geh  pồ  tus tàm cau lam sồr,  trơ gùm lơ wa, âm pli, đèng àng tus lơh mang đơs crih tam ya. Hal bè tàm tu\ rcang te\ khà kuang bàng  Gơnoar ala mat  dà lơgar mờ Mpồl duh broa\ ala mat làng bol ala\ kơna\ pa do,  bol a` geh pơrjum jơh ròt gùng dra\ bal den kung jà bal hìu yàng tus, geh cri bơyai  kơnòl, lam sồr cau te\ khà  den bèp yàng kờ` bal ngan. He sền kuơ khi,  lơh bal niam mờ khi den broa\ mpồl bơtìan  khi dong kờl ngan ngồn”.

            Tus tu\ do, Tây Nguyên geh mờr 6 rbô na\ cau geh Đảng la cau jat yàng. Ua\ ngan tàm ala\ [òn geh ua\ cau jat yàng neh crơng gơs geh mpồl đơng lam atbồ Đảng,  pơ gồp bal bơtàu tơngguh  bơta pràn bơh ròt gùng dra\ bal tàm [òn lơgar, gàr niam bơnga\  lam bồ tơl làm bơh Đảng. Ua\ tiah geh gal làng bol geh cau jat yàng bè ala\ ntum Hoà Hiệp,  Ea Ktur, Dray Bhăng di kơnhoàl Cư\ Kui`, càr Daklak, ntum Lạc Lâm, kơnhoàl Đơn Dương, ntum Tà Nung, [òn dờng Dà Làc, ntum Bình  Thạnh, kơnhoàl Đức Trọng, càr Lâm Đồng, ntum Đức Minh, kơnhoàl Dak Mil, càr Daknông, geh ua\ ngan cau geh Đảng mờ la cau jat yàng ndang, lơh jat ngan broa\ geh jàu. Bơta hơ\ geh pơ gồp bal bơtàu  tơngguh bơta pràn bơh mpồl Đảng, gơnoar atbồ  [òn lơgar, atbồ mờ bơyai lơh làng bol geh lơh gơs broa\  lơh sa-mpồl bơtìan mờ gơ gơs la anih àng geh ai go\ niam ngan.

                             Cau cih mờ yal tơnggit K’ Brọp