VOV4.K’ho - Tàm ală nam do, kơnờm mờ broă lơh jăt niam jơnau lam sồr “Pôs ling là hìu, tiah nhàr dà lơgar là [òn, làng bol ală kòn cau là oh mi pròc mhàm tòm” mờ “Iăt làng bol đơs, đơs làng bol wă, lơh làng bol dờn”, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum neh sùm đềt mềr mờ làng bol, sùm lam sồr làng bol sơbì uă bơhiàn ờ niam, pơgồp bal tàm broă prăp gàr mờ tơnguh geh ală bơta kuơ chài rơgơi ờs mờng niam bơne\ làng bol kòn cau dê tàm 2 gơl gùng nhàr dà lơgar rềp mờ lơgar Lào bal mờ lơgar Campuchia.

Càr Kon Tum geh gùng nhàr dà lơgar jòng rơlao 280 kơi sồ rềp mờ lơgar Lào bal mờ lơgar Campuchia. Jăt gah gùng nhàr dà lơgar geh 101 [òn gơwèt 13 xã bơh 4 kơnhoàl mờ 21 jơi bơtiàn kòn cau ơm kis bal, tàm hơ\ khà làng bol kòn cau geh rơlao 90%. Tu\ nam 1991, càr Kon Tum geh crơng gơs wơl tàm tơngu me tam cau is bơh càr Gia Lai – Kon Tum, tàm tiah làng bol kòn cau tiah nhàr dà lơgar gam uă bơhiàn ờ niam, lơh kal ke tus mờ broă tơnguh bơtàu bơh tơl nă cau bal mờ mpồl bơtiàn, geh pơnrơ ngan bè bơhiàn yồng [ồc kòn cau Jeh-Triêng kis tàm xã Đak Long, kơnhoàl Đak Glei dê, ha là [òn geh cau chơ\t wèr 10 ngai ờ mu\t tàm brê, ờ lòt lơh broă ngài… Tềng đăp mờ mùl màl do, ală rài kuang bàng, cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum neh tơl^k broă lơh ngan dong kờl làng bol sơbì jơh bơhiàn ờ niam, ai bơta niam bơh Nghị quyết dà lơgar 5, kơnă 8 Đảng dê bè bơ\t bơtàu mờ tơnguh bơtàu bơta chài rơgơi Việt Nam gơguh jăk, geh uă bơta niam jơi bơtiàn tus mờ tơl [òn. Thượng tá Nguyễn Bá Hưng, Phó chủ nhiệm Chính trị, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum pà g^t: “Bol a` lơh niam broă lam sồr làng bol prăp gàr mờ tơnguh ală bơta kuơ bơhiàn niam chài kòn cau dê. Mờ sơbì jơh ală bơhiàn ờ niam. Bol a` ai tơl^k là, broă lam sồr làng bol prăp gàr, tơnguh ală bơta kuơ bơhiàn kòn cau dê, bơ\t bơtàu ală [òn tàm tiah nhàr dà lơgar gơs là [òn chài rơgơi tiah nhàr dà lơgar mờ pơgồp bal tàm broă sền gàr kơl jăp gơnoar ù tiah, bơta lơngăp lơngai tiah nhàr dà lơgar”.

Mờ gùng dà “Iăt làng bol đơs, đơs làng bol wă, lơh làng bol dờn”, ală rài kuang bàng, cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum neh pơgồp bal ngai lơh broă, bơta pràn dờng màng ngan tàm broă sơbì ală bơhiàn ờ niam gam geh tàm uă rài do tàm rài kis làng bol ală kòn cau kis tàm tiah nhàr dà lơgar, bè: bơhiàn mè chơ\t tơ\p bal kòn pa deh; tus ngai deh, cau mè pal deh kòn tàm brê; sơbì jơnau sơntơm ờ ròng kơnrồ kòn cau Rơmâm tàm [òn Le, xã Mang Mơ Rai, kơnhoàl Sa Thầy; bơhiàn kis ntrờn kòn cau Brâu tàm [òn Đak Mế, xã Bờ Y, kơnhoàl Ngọc Hồi

Rê wơl tus hờ lài, Trung tá Lê Hữu Thiên, atbồ mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Đak Long lài do pà g^t, 1 tàm ală cồng nha gah chài rơgơi bơh ală kuang bàng, cau ling tàm mpồl ling dê là neh dong kờl kòn cau Jeh-Triêng tàm xã tiah nhàr dà lơgar Đak Long, kơnhoàl Đak Glei sơbì bơhiàn yồng [ồc neh g^t nđờ rơhiang nam do. Bơhiàn ờ niam do ờ mìng lơh hoàc huơr priă jền, phan bơna, tơngai làng bol dê mờ ngòt rơngơ\t ngan rơlao tai là lơh gơbàn [ơ\ tàm tiah kis uă ngan, tàm hơ\ uă ngan là tus mờ cau chơ\t gơbàn kòp gơtòp. Tềng đăp mờ mùl màl do, mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Đak Long neh pơgồp bal mờ Đảng uỷ, gơnoar atbồ xã lơh ngan sơbì bơhiàn ờ niam do. Trung tá Lê Hữu Thiên đơs: “Ală rài kuang bàng, cau ling tàm mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar Đak Long lam sồr ală hìu cèng cau chơ\t tàm hìu nhă lòt yồng. Bơh tàm broă lam sồr ală hìu nhă do neh g^t. bơh ală nam 1990 tus tu\ do, tàm xã Đak Long neh jơh ờ geh broă cau gơbàn chơ\t tàm hìu nhă là cèng yồng tai”.

Bal mờ broă lam sồr làng bol sơbì bơhiàn ờ niam, kuang bàng, cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum gam pơgồp bal mờ gah chài rơgơi tàm do dong kờl, tơwèt gùng dà ai gơnoar atbồ xã, mpồl lơh broă bal mờ làng bol in tus bal kờ` prăp gàr, sền gàr kung bè tơnguh ală bơta kuơ chài rơgơi ờs mờng niam bơne\ mờ geh pơnrơ ngan là ală dơ\ `ô sa chờ bè: `ô lir bong, `ô mu\t hìu rông pa, dròng cing, mồng, tamya… Lơh jơh bơta ờ niam mờ ai geh bơta niam tus mờ ală bơhiàn niam, mơya ờ di pal mờ adăt boh lam tu\ do, kuang bàng, cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum neh jòi tơl broă, ai tơl^k bơta niam di pal bơh ală bơta. Bè bơhiàn sơ\ lòng ku\p bao bơh ală ùr ơruh kòn cau Jeh-Triêng dê là 1 bơhiàn niam.

Mờr tus sơnam dờng, kờ` bao, ală ùr ơruh pa tào kòn cau Jeh-Triêng pal mu\t tàm brê co\ bơh 100 tus 200 sơ\ lòng kờ` klao pơnu in g^t bè bơta tơriang tơriồng să tòm dê. Do là bơhiàn niam chài, mơya di lah pơn dờm mờ broă sền gàr brê den do là broă lơh tìs mờ adăt sền gàr brê. Tềng đăp mờ broă ờ ndrờm bal do cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum bal mờ Đảng uỷ, gơnoar atbồ xã, bal mờ mpồl lơh broă neh lam sồr tơmù khà sơ\ lòng mờ ơla lòng geh co\ bơh tàm brê mờ lòng tòm bời lời. Go\ cau ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar đơs di, làng bol kờ` bal ai tơngu me do tơmu\t tàm kơrnoăt hơ bal [òn lơgar dê kờ` lơh jăt. Kơnờm mờ hơ\, tàm jun bao kòn cau Jeh-Triêng tu\ do, ală ùr ơruh kung gam geh lòng ai hìu bơklao in mờ ờ tìs mờ adăt boh lam. Tàm ngai chờ jun bao, lo\ Y Vy, kis tàm xã Đak Dục, kơnhoàl Ngọc Hồi neh đơs: “Bơh lài, bi a`, mè a`, mò a` glar bòl ngan pal lòt co\ lòng tàm brê kờ` ai hìu bơkao in. bơh tu\ geh cau ling lam sồr ai chi bời lời lơh lòng rê bao den di pal mờ bơhiàn mờ gam geh gàr brê, tơnguh bơtàu lơh sa. Oh mi cau ùr chờ hờp mờ kờ` bal uă ngan”.

Neh g^t nđờ nam lơh sùm, mùl màl sền “Pôs ling là hìu, tiah nhàr dà lơgar là [òn, làng bol ală kòn cau là oh mi pròc mhàm tòm” mờ “Iăt làng bol đơs, đơs làng bol wă, lơh làng bol dờn”, ală rài kuang bàng, cau ling tàm mpồl ling sền gàr tiah nhàr dà lơgar càr Kon Tum bal mờ broă lam sồr làng bol ală kòn cau tàm tiah nhàr dà lơgar sơbì uă bơhiàn ờ niam, kung neh pơgồp bal bơta pràn dờng màng tàm broă dong kờl làng bol prăp gàr g^t nđờ rơhiang cing, mồng, phan teh đơs crih kòn cau, phan druh đơs crih; lam sồr pờ uă ơdu\ bơto dròng cing, tamya, lơh phan đơs crih tamya kòn cau, pơgồp bal bơta pràn tàm broă bơ\t bơtàu geh 30 [òn chài rơgơi, 20 tiah ơm kis jăk mờ mờr 5 rơbô hìu nhă chài rơgơi, ai tơl^k bơta pràn gùt làng bol tiah nhàr dà lơgar.

Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl