VOV4.K’ho - Kơnờm mờ broă tam gơl bơh broă lơh sa ờs mờng tus mờ broă lơh sa suơn sre jăt broă ngui broă lơh sa pa, uă hìu làng bol là kòn cau K’ Ho kis tàm ntum Tân Châu, kơnhoàl Di Linh, càr Lâm Đồng neh gơs là ală cau pas geh pơnrơ ngan tàm gùt tiah dê, pơgồp bal tàm broă lơh tam gơl jơnau kơlôi sơnơng mờ broă lơh làng bol tàm tiah làng bol kòn cau càr Lâm Đồng dê. Rài kis hờm ram, nùs nhơm chờ hờp, làng bol tàm do wă rò nam pa bềng lìu nùs nhơm chờ hờp mờ gơboh gơbài ngan.

Ơn rơle\ tòm bơkào mai tềng anih niam ngan tàm hìu geh lơh 3 cờn niam bơne\ mờ priă lơh gơs rơlao 1 tơmàn priă, ồng K’ Nhơr, kis tàm [òn 4, ntum Tân Châu chờ hờp pà g^t, nam do, bu\ lah trồ tiah mìu nhàr ờ niam, cồng nha tơnhào kơphe gơmù jăt mờ nam lài, mơya tài geh sền gàr, sơnka niam bơh uă nam, den tàng 6 lồ kơphe hìu nhă ồng dê tàm nam pa do gam geh tơnhào rơlao 10 tấn. Ồng K’ Nhơr yal bè broă lơh sa hìu nhă ồng dê tàm nam pa do: “Hìu nhă a` pah nam tơnhào geh di pơgăp 15 tấn kơphe rơlao hờ đang, mờ nam do tơnhào ờ uă rơlao tàm neh tam wơl gam di pơgăp 10 tấn. Hìu nhă geh 6 nă cau, tơl nă cau geh bơh 7 tus 8 tơlăk priă tàm 1 nhai. Jăt a` lơh sa suơn sre, tàm hơ\ uă ngan là lơh kơphe pal g^t ngui broă lơh sa pa tàm broă lơh kơphe, bơh tu\ hơ\ hìu nhă geh rài kis tơl ngui tơl sa. A` lơh sa tu\ lơi kung pal tềm pềr, kơlôi sơnơng loh làng, tàm hơ\ geh ală broă tă priă bè lơh sa, rài kis…pal nền nòn, kờ` pah nam rài kis hìu nhă geh ring niam, di lah he ờ kơlôi sơnơng nền nòn den kal ke ngan kờ` geh”.

Ồng K’ Nhơr bal mờ ală cau tàm hìu nhă neh rơcang nền nòn ală bơta kờ` wă rò nam pa: “Pah nam tàm ală ngai bồ nam pa, hìu nhă a` sùm tơrgùm bal ală cau tàm hìu nhă, pơs wàs bơka niam hìu kờ` wă rò satềp, hơ\ sồng tus còp să ală oh mi, làng bol [òn lơgar. Tàm hìu geh rơcang tơl mbar, bơkào, plai chi, priă chờ gờm sơnam pa oh kòn in mờ satềp chờ hờp gơboh gơbài.”

Ồng K’ Biểu kung là 1 tàm ală cau lơh kơphe uă tàm [òn 4, ntum Tân Châu dê. Mờ 5 lồ kơphe, kàl lơh sa pa do hìu nhă ồng geh tơnhào 23 tấn. Pa do, ồng neh blơi rơndeh Camry mờ khà 1 tơmàn 200 tơlăk priă kờ` lơh phan pà kòn ùr ồng in. Do là rơndeh Camry dơ\ 3 ồng blơi pà ală kòn tàm hìu nhă ồng dê ală nam do geh bơh tàm ală broă lơh sa suơn sre hìu nhă dê. Cồng nha hìu nhă ồng geh tài bơh broă ngui geh cồng nha broă sền gàr, sơnka di mờ broă lơh kơphe dê. Ồng K’ Biểu yal: “Nam do hìu nhă a` tơnhào geh 20 tấn kơphe, dong kờl oh kòn blơi rơndeh kờ` tơnguh bơtàu lơh sa, khà priă gam tai blơi ală bơta phan kờ` sền gàr, sơnka kơphe kờ` nam tơnơ\ in tai. Hìu nhă a` geh 1 bă suơn rơlao 4 sào, tơnhào geh 3 tấn. di lah tàm bă suơn ndai kung geh tơnhào bè 4 sào kơphe do den di gơlan kơphe ờ geh [làng ìs. Broă rơcang wă rò satềp den hìu nhă a` nam lơi kung geh tơl [a`, kèo, tài 1 nam geh 1 dơ\ kờ` tơrgùm oh kòn tàm hìu nhă `ô sa chờ gờm nam pa. Kơ\p kờ` tàm nam pa ală oh mi [òn lơgar lơh sa sơlơ ngai sơlơ tơnguh bơtàu, broă lơh sa hìu nhă tơnguh rơlao mờ nam lài, oh kòn, kòn sao ndrờm pràn kơl dang”.

Kung ndrờm mờ hìu nhă ồng K’ Nhơr mờ K’ Biểu dê, hìu nhă ồng K’ Tem kis tàm [òn 6, ntum Tân Châu kung gam rơcang bơka hìu đam kờ` wă rò satềp sơl, tàm hìu niam ge lơh rơlao 2 tơmàn priă. Pơ-ùr bal mờ kòn ùr ồng dê gam pơs wàs hìu đam, mờ ồng gam sồr ală oh kòn ơn bơkào tàm jơdu\ wă năc, săp đơs, săp `o\ chờ hờp sùm tàm hìu. Cong tê tềng thùng bièr gam rơndăp tềng gah ntùng guh hờ đang hìu cờn, ồng yal satềp nam do hìu nhă geh wă rò nam pa chờ hờp. Ồng K’ Tem đơs tai: “A` lơh hìu do bơh nam 2007, mờ mờr 2 tơmàn priă, 6 lồ kơphe tu\ hơ\ tơnhào mờr 30 tấn. Nam pa a` rơcang tơl ală ơlăk, bièr, sur, iar. Hơ\ sồng tus còp să oh mi [òn lơgar 1 nam pa chờ hờp. Tàm nùs nhơm chờ wă rò nam pa, hìu nhă a` geh bơyai lơh `ô sa bal mờ ală oh mi tàm [òn lơgar. Mờ bơyai lòt nhơl tai”.

Ală hìu niam, đam hàng mờ lơh jăt hìu pa niam bal mờ ală phan ngui drơng tàm rài kis hìu nhă kas priă geh uă ngan, tu\ tus sền tàm [òn làng bol kòn cau ntum Tân Châu, kơnhoàl Di Linh, càr Lâm Đồng do. Ală hìu geh bơh g^t nđờ rơhiang tơl^k priă tàm 1 nam kung geh uă. Geh cồng nha do là kơnờm mờ broă làng bol neh di tu\ g^t ngui broă lơh sa pa tàm broă lơh sa mờ g^t kơlôi sơnơng tàm broă lơh sa. Jăt ồng Trần Văn Lân, kuang atbồ anih duh broă làng bol ntum Tân Châu-do là ntum sơnrờp ngan kơnhoàl Di Linh dê geh khà bơ\t bơtàu [òn lơgar pa gờ` rơlao 1 nam yal. Gùt ntum tu\ do geh rơlao 4 rơbô lồ kơphe, rài kis tơl nă cau geh 36 tơlăk 400 rơbô priă tàm 1 nam. Tàm ntum do ờ geh hìu rơ[ah, mìng gam geh di pơgăp 0,25% khà hìu. Ờ mìng tơnguh bơtàu broă lơh sa, khà oh kòn tàm ntum Tân Châu tus bơsram tàm ală hìu bơsram dờng kung geh uă rơlao jăt mờ khà bal tàm gùt kơnhoàl dê. Lơh sa tơnguh bơtàu, bơta ngăc ngar làng bol kung tơnguh, den tàng neh lơh muh măt [òn lơgar ntum Tân Châu tam gơl niam mhar ngan. Ồng Trần Văn Lân, kuang atbồ anih duh broă làng bol ntum Tân Châu pà g^t tai: “Tàm ntum Tân Châu do geh 5 [òn làng bol kòn cau K’ Ho, 100% den geh 2 [òn ngăc ngar jăk chài tàm broă lơh kơphe. Bơh tàm broă lơh kơphe geh tơnhào uă, den tàng rài kis làng bol geh tơnguh mờ lơh bal broă bơ\t bơtàu ală broă lơh bè hìu đam, [làng ìs phan, blơi ală phan ngui tàm broă lơh sa ndrờm geh lơm. Bơh tàm ală bơta niam do, geh ai tơl^k tai tơngu me kờ` làng bol tơnguh bơtàu lơh sa mờ rài kis sơlơ ngai sơlơ tơnguh bơtàu rơlao. Tài broă lơh sa làng bol dê geh tơnhào uă, mờ neh pơgồp bal tàm broă tơnguh bơtàu lơh sa-mpồl bơtiàn ntum dê uă ngan, tàm hơ\ uă ngan là tàm broă bơ\t bơtàu ală broă lơh tàm [òn lơgar, bơ\t bơtàu [òn lơgar pa, ală gơl gùng geh làng bol tă pơgồp bal niam ngan. Tàm ntum Tân Châu do, nùs nhơm tam klăc dong kờl bal uă ngan, ală hìu geh tơl ngui tơl sa, geh priă tu\ lơi kung dong kờl mờ ờ sa priă cồng ală hìu nhă kal ke in”.

Dùl nam pa tai gam tus. Bơta hờm ram, gơboh gơbài, lơngăp lơngai gam geh sùm tàm gùt ntum Tân Châu, ai tơl^k 1 rùp rài niam mờ bềng lìu nùs nhơm tam klăc bal tàm ù tiah kòn cau Tây Nguyên dê.

Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl