VOV4.K’ho – 18 nam lơh broă mblàng jơnau đơs dà kòn cau Sơdàng tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam ơm lơh broă tàm Tây Nguyên, bi Nhat Lisa kung gam ờ su\k: lơh bè lơi kờ` jòi, kờ` wă mờ prăp gàr mờ tơnguh bơtàu jơnau đơs, akhar cih kòn cau bi dê. Kơlôi sơnơng akhar cih, jơnau đơs kờ` drơng tàm broă mblàng jơnau đơs dà kòn cau Sơdàng; gơwèt mờ bi do ờ mìng là nùs nhơm kờ` gơboh mờ bơta chài rơgơi ờs mờng, mờ neh gơs là kơnòl tus mờ [òn lơgar. Tơnơ\ do là ală jơnau yal bơh bi Nhat Lisa dê bè broă mblàng jơnau đơs dà kòn cau tàm Tây Nguyên.

- Geh bơta lơi neh ai bi tus mờ broă mblàng, đơs dà kòn cau Sơdàng tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs VN dê?

Nhat Lisa: Nam 1998, tu\ a` gam lơh broă tàm anih chài rơgơi càr Dak Lak. A` lơh broă tàm anih do 10 nam, broă lơh a` dê mìng lơh tàm gah đơs crih tamya kòn cau mờ lơh broă lam sồr gùng dà broă lơh bơh Đảng Dà lơgar tus mờ làng bol kòn cau. Tu\ hơ\ a` gơboh kờ` mờ bơta chài rơgơi ờs mờng, den a` neh sùm tus mờ ală [òn, tìp, boh bơr mờ ală cau chài, kra [òn, ală cau g^t wă bè bơta chài rơgơi, bơhiàn ờs mờng kòn cau Sơdàng dê kờ` cih wơl, geh tu\ là ku\t săp tàm [ăng cattset kờ` prăp, bơtơl jơnau kờ` g^t bè bơta chài rơgơi să tòm in. Bơh tàm nùs nhơm kờ` gơboh hơ\ mờ kung kơ\p kờ` geh pơgồp bal tàm broă prăp gàr mờ tơnguh bơtàu dà đơs kòn cau a` dê, den tàng tu\ anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam pờ geh jơnau đơs mờ dà kòn cau Sơdàng, den a` neh dan tus lơh broă mblàng, đơs dà kòn cau tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên dê.

                                                             Bi Nhat Lisa lơh broă tàm Studio

- Bơh tàm broă lơh gah chài rơgơi, tus broă lơh mblàng mờ đơs dà kòn cau geh ală kal ke lơi tus mờ bi lah ờ?

Nhat Lisa: Kung kơnờm mờ broă tus tìp sùm, jòi bơta chài rơgơi ờs mờng kòn cau dê den tàng a` kung neh g^t wă ờ uă bơta kờ` drơgn tàm broă lơh pa a` dê. Bu\ lah bè hơ\, broă mblàng jơnau pal g^t wă jơnau ngan ngồn. Bơh dà yoan mờ mblàng gơs dà kòn cau kal ke ngan, tài tơl dà đơs cau yoan dê den geh uă ngan bơta krơi is, đơs bè lơi kờ` làng bol in [uơn wă, wă di den kal ke ngan. Den tàng a` tus tàm ală [òn, tìp mờ ală cau chài, cau ngăc ngar, kra [òn kờ` g^t loh làng rơlao bè akhar cih dà kòn cau dê. Geh tu\, geh ală pang sră mblàng a` pal lòt lùp sùm uă cau tàm uă tiah, kờ` jòi geh jơnau đơs di pal ngan, [uơn wă ngan, tơnơ\ mờ hơ\, hơ\ sồng ngui kờ` đơs tàm dà kòn cau Sơdàng, pờ tơl^k tàm jơnau đơs Việt Nam dê.

- Jơnau đơs ală jơi bơtiàn kòn cau ndrờm ờ tơl jăt mờ dà yoan, bè hơ\, bi lơh bè lơi kờ` mblàng jơh ală jơnau pa tu\ do kờ` làng bol in iăt mờ wă?

Nhat Lisa: Do sùm là ală kal ke tus mờ ală cau mblàng jơnau kòn cau dê. Mờ dà đơs kòn cau Sơdàng, bơta kal ke ngan là jăt mờ ală dà đơs kòn cau tàm Tây Nguyên ndai bè Rơđê, Jarai, Bơnhàr den dà đơs kòn cau Sơdàng ờ geh uă sră cih bè dà kòn cau dê. Bơtoah là tơnơ\ mờ ală dơ\ tus tìp mờ cau iăt rơjô, lòt ku\p săp jơnau đơs pơn đik kòn cau Sơdàng tàm uă tiah càr Kon Tum mờ càr Dak Lak dê, den bol a` neh geh uă cau ngăc ngar, kra [òn dong kờl tàm broă mblàng jơnau đơs dà kòn cau Sơdàng dê. Mờ bol a` neh jòi geh ờ uă pang sră mblàng jơnau kờ` bơsram drơng tàm broă lơh. Bè tàm nam 2000 lài do, neh dờp geh 1 pang sră mblàng jơnau geh ală cau pơgru bơto jơnau yàng pà, ngan là bol a` neh rơwah nền nòn ngan kờ` geh ală jơnau geh kuơ tàm pang sră hơ\. Tơnơ\ mờ hơ\ den pang sră bơh Lê Đông mờ Tạ Văn Thông cih gơs mờ geh l^p tàm nam 2008. Mờ bol a` gam jòi geh tai pang sră mblàng dà kòn cau Sơdàng dê bơh ồng Kenneth D.Smith, do là 1 nă cau lơgar Mỹ, mơya tàm ală nam lài mờ dà lơgar tơnklàs, ồng do neh tus tàm tiah Đak Tô, Tumơ Rông, Đak Hà, Ngọc Hồi, càr Kon Tum dê. Bơh tu\ hơ\, bol a` pơn jăt tai jòi, cih kờ` lơh bè lơi jơnau đơs dà kòn cau Sơdàng sùm geh cau iăt rơjô kờ` gơboh uă rơlao. Tu\ geh jơnau pa, bol a` cri bơyai bal, lài jơh pal wă loh jơnau đơs dà yoan dê, tơnơ\ mờ hơ\, jòi jơnau đơs di pal kờ` mblàng mờ ờ lơh tìs jơnau kờ` mblàng; hơ\ sồng bol a` cih wơl, geh tu\ tus tàm ală tiah, den geh cri bơyai tai mờ ală cau ngăc ngar là cau kòn cau. Kung mờ broă lơh do, bol a` neh geh uă bơta đơs mờ dà kòn cau Sơdàng dê uă ngan.

- Tu\ do, bơdìh mờ broă mblàng jơnau, đơs dà kòn cau Sơdàng, bi gam dờp gơnoar lơh kuang jăt jơng atbồ jơdu\ pờ tơl^k jơnau đơs kòn cau tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs Việt Nam tàm Tây Nguyên. Bè hơ\, bi lơh bè lơi gơtùi rơndăp tơngai tus mờ ală [òn, kờ` cri bơyai, bơtơl bơta đơs, jòi kờ` g^t bè bơhiàn chài rơgơi ờs mờng?

Nhat Lisa: Lài do, den tàm 3 nhai anih lơh broă ndrờm bơyai lơh geh ală dơ\ tus tìp mờ cau iăt rơjô, ai ală cau mblàng jơnau đơs 6 dà kòn cau tàm hơ\ geh Rơđê, Jarai, Bơnhàr, Sơdàng, K’ Ho mờ Mnông tus tàm ală [òn tàm Tây Nguyên. Tàm ală nam pa do den broă lơh geh uă, broă do ờ geh lơh sùm tai. Den a` kung geh ai tàm ală ngai rơlô, satềp, ơm rơlô ing lơh broă, ha là ală dơ\ lòt ku\p săp jơnau đơs pơn đik den tìp mờ làng bol mờ lơh ngan jòi tìp mờ ală cau jăk chài là kòn cau tàm ală [òn kờ` lùp tai bè ală jơnau mờ tàm dà yoan geh, dà kòn cau ờ hềt loh, tàm hơ\ geh uă ngan là ală jơnau gah gùng dră bal, ha là gah khoa học… kal ke ngan kờ` mblàng di pal tơn. Pah dơ\ tìp, bol a` ndrờm cih wơl nền nòn, geh tu\ pal ku\p să đơs kờ` g^t nền nòn săp đơs. Bè dơ\ lòt ku\p săp jơnau đơs pơn đik bồ nhai 7 lài do, a` neh tìp mờ ồng Dúi Dum Reng, là kuang atbồ anih pờ tơl^k jơnau đơs mờ sơnđio rùp càr Kon Tum lài do neh ơm jơh sơnam lơh broă, jòi, bơsram geh uă jơnau, bè jơnau đơs kờ` drơng tàm broă mblàng jơnau đơs pah ngai mờ dà kòn cau Sơdàng in.

                          Bi Nhat Lisa tìp mờ cau iăt rơjô tàm ntum Sa Loong, kơnhoàl Ngọc Hồi, càr Kon Tum

- 18 nam kis mờ broă mblàng jơnau đơs, geh bơta lơi mờ bi gam ờ su\k ơm ngan tài ờ hềt lơh gơs?

Nhat Lisa: Broă lài ngan mờ a` ờ su\k ơm là uă jơnau tu\ do bol a` gam pal mblàng ing, mblàng ing bè hơ\, tài akhar cih kòn cau Sơdàng dê ờ hềt geh tơl. Bè jăt pang sră mblàng dà yoan l^p gơs nam 2008 bơh hìu l^p sră chài rơgơi yal tơng^t lơh gơs, den neh geh rơlao 120 akhar, tàm tu\ dà đơs kòn cau Sơdàng bol a` mìng geh di pơgăp 7 rơbô akhar.

Dơ\ 2, bol a` sơlơ ngai sơlơ ờ uă tơngai kờ` tìp mờ cau iăt rơjô tai. Anih lơh broă neh ai uă tơngai, mơya broă kờ` lơh sơlơ ngai sơlơ uă, tơngai tus hờ [òn sơlơ ngai sơlơ ờ uă. A` kung kơ\p kờ` anih ai tơl bơta niam rơlao kờ` ală cau mblàng jơnau đơs ală dà kòn cau rê tus mờ [òn lơgar, iăt jơnau đơs ală cau tàm [òn lơgar dê, mờ pơn jăt tai bơsram jơnau đơs dà mè deh. Tài, jơnau đơs sùm geh pa, mờ he neh geh lài den pal pơn jăt tai prăp gàr mờ tơnguh bơtàu jăt tơngai. Tàm hơ\ uă ngan là ală cau gam kơnòm tàm ală [òn, tu\ do he tus geh uă ngan jơnau pa mờ di lah ơm sùm tàm [òn dờng den ờ wă jơh.

Dơ\ 3 là tàm broă mblàng jơnau đơs pah ngai, den lơh bè lơi gàr săp đơs, săp đơs kòn cau dê. Ală cau đơs tus bơh uă tiah krơi is. Tơl tiah geh săp đơs krơi is, den tàng pal lơh bè lơi kờ` prăp gàr săp đơs tàm anih pờ tơl^k jơnau đơs, kờ` làng bol tàm ală tiah gơtùi wă. Mờ tàm broă ring bal akhar cih bè lơi tàm ală oh mi mblàng jơnau kòn cau kung pal geh tơngai. Pal ring bal tàm broă mblàng jơnau đơs, ba` gơbàn 1 jơnau tàm dà yoan mờ tơl nă cau mblàng gơs 1 jơnau krơi is jăt jơnau wă să tòm dê.

- Gơtùi đơs tus mờ bi, broă mblàng jơnau đơs dà kòn cau Sơdàng ờ mìng là nùs nhơm kờ` gơboh tai, mờ gam là kơnòl tus mờ jơi bơtiàn kòn cau bi dê tai?

Nhat Lisa: A` kung g^t là, ờ mìng là nùs nhơm kờ` gơboh, mờ do kung là kơnòl tus mờ mpồl bơtiàn dê. Pal lơh bè lơi kờ` geh jơnau đơs tơl rơlao, đềt mềr rơlao, di pal rơlao, kờ` đơs uă jơnau tơng^t tus mờ làng bol kòn cau a` dê. Do kung là kơnòl tus mờ ală cau mblàng jơnau đơs dê kờ` lam sồr ală gùng dà, broă lơh bơh Đảng, adăt boh lam bơh Dà lơgar tus mờ làng bol kòn cau kis tàm Tây Nguyên. Dong kờl làng bol g^t bè bơhiàn ờs mờng, bơta chài rơgơi, g^t wă bè khoa học ngui tàm broă lơh, drơng broă tơnguh bơtàu lơh sa mpồl bơtiàn. Tiah lơi tàm Tây Nguyên gam kal ke, bơhiàn ờ niam, bol a` pal lam sồr lơh bè lơi kờ` pơgồp bal tàm broă dong kờl làng bol sơbì ală bơhiàn ờ gam di pal tai, tơnguh ală bơta niam, bơta chài, kờ` rài kis sơlơ ngai sơlơ hờm ram mờ gơboh gơbài rơlao.

- Ơi, dan ưn ngài bi!

Cau cih mờ yal tơng^t Ndong Brawl